Sofrada çoğu zaman “en güvenli” diye gördüğümüz yiyecekler, küçük bir dikkatsizlikle sağlığı tehdit eden bir tabloya dönüşebiliyor. Özellikle tavuk yemekleri ve serinletici etkisiyle sık tüketilen ayran, doğru hazırlanmadığında Salmonella bakterisi için adeta davetiye çıkarıyor. Üstelik bu bakteri sessiz ilerliyor; belirtiler ortaya çıktığında iş işten geçmiş olabiliyor.
Bu konuda önemli uyarılarda bulunan Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi Gastronomi ve Mutfak Sanatları Bölümü Öğretim Üyesi Mehmet Akif Şen, gıda zehirlenmelerinin büyük bölümünün ev mutfaklarında yapılan basit hatalardan kaynaklandığını söylüyor.
“Mutfakta en sık yapılan hata fark edilmeden yapılıyor”
Doç. Dr. Şen’e göre en yaygın sorun, çiğ tavukla temas eden bıçak, tabak ya da kesme tahtasının yeterince temizlenmeden tekrar kullanılması. “İnsanlar çoğu zaman bunu fark etmiyor. Oysa Salmonella çiğ tavukta çok yaygın. Aynı bıçakla salata doğramak bile riski katlıyor,” diyerek uyarıyor.
Tavuk pişti sanıyoruz ama içi hala riskli
Tavuğun dışının kızarmış görünmesinin yeterli olmadığını vurgulayan Şen, “Tavuk mutlaka tam pişmeli. İçinde pembelik kalmamalı. Az pişmiş tavuk, gıda zehirlenmelerinin başlıca nedenlerinden biri,” diyor. Özellikle hızlı pişirme yöntemleriyle hazırlanan tavuklarda bu risk daha da artıyor.
Ayran masum ama şartlar önemli
Çoğu kişi ayranı güvenli bir içecek olarak görüyor ancak hijyen zinciri bozulduğunda tablo değişiyor. Pastörize olmayan yoğurtla yapılan, temiz olmayan kaplarda hazırlanan ya da uzun süre dışarıda bekletilen ayranlar bakterilerin çoğalması için uygun ortam oluşturabiliyor. Şen, “Ayran taze hazırlanmalı, soğuk tutulmalı ve bekletilmeden tüketilmeli,” diyerek uyarıyor.
Belirtiler geç fark ediliyor
Salmonella enfeksiyonu genellikle mide bulantısı, kusma, ishal, karın ağrısı ve ateşle kendini gösteriyor. Bu belirtiler bazen hafif başlasa da özellikle çocuklar, yaşlılar ve bağışıklığı zayıf kişiler için ciddi sonuçlara yol açabiliyor. Uzmanlar, şikâyetler başladığında “geçer” diye beklenmemesi gerektiğini vurguluyor.
Evde alınabilecek küçük ama etkili önlemler
- Çiğ tavukla temas eden her yüzeyi hemen yıkayın
- Çiğ ve pişmiş gıdaları mutlaka ayırın
- Tavuk yemeklerini aceleye getirmeden tam pişirin
- Ayranı hijyenik kapta hazırlayın ve taze tüketin
Günlük hayatta sıkça tüketilen ayran ve tavuk, doğru hazırlanmadığında ciddi bir sağlık tehdidine dönüşebiliyor; mutfakta gösterilen küçük özen, Salmonella’ya karşı en büyük koruma oluyor.
