Boynun ön bölümünde bulunan tiroid bezi, vücudun enerjiyi kullanma biçimini etkileyen hormonları üretir. Bu hormonların ihtiyacı karşılayacak düzeyde üretilememesi “hipotiroidi” olarak adlandırılır.
Tiroid hormonlarının azalmasıyla bazı vücut işlevleri yavaşlayabilir. Şikâyetler çoğunlukla zaman içinde geliştiği için başlangıçta fark edilmeyebilir. Bununla birlikte, yalnızca belirtilere bakarak tiroidin yavaş çalıştığı sonucuna varılamaz.
TİROİD BEZİNİN YAVAŞ ÇALIŞMASININ BELİRTİLERİ NELERDİR?
Normalden fazla üşüme, belirgin yorgunluk, kabızlık, cilt kuruluğu ve saçlarda kuruma ya da dökülme görülebilir. Odaklanma güçlüğü, düşünmede yavaşlama, keyifsizlik ve kas ağrıları da eşlik edebilir.
Bazı kişilerde ses kısıklığı, ağır veya düzensiz adet kanamaları ortaya çıkabilir. Her hastada bütün belirtiler bulunmaz; hafif olgularda belirgin bir şikâyet olmayabilir.
SÜREKLİ ÜŞÜME VE YORGUNLUK TİROİD BELİRTİSİ MİDİR?
Bu iki şikâyet hipotiroidide görülebilir ancak hastalığa özgü değildir. Uykusuzluk, kansızlık, beslenme sorunları ve farklı sağlık durumları da benzer yakınmalara neden olabilir.
Özellikle şikâyetler yeni başladıysa, giderek artıyorsa veya günlük yaşamı etkiliyorsa değerlendirme yapılmalıdır. “Çok üşüyorum, kesin tiroidim var” düşüncesiyle ilaç ya da takviye kullanmak doğru değildir.
TİROİDİN YAVAŞ ÇALIŞMASI KİLO ALDIRIR MI?
Hipotiroidi kilo artışına katkıda bulunabilir. Ancak her kilo artışını tiroidle açıklamak mümkün değildir. Beslenme, hareket düzeyi, uyku ve kullanılan ilaçlar gibi etkenler de birlikte ele alınmalıdır.
Tiroid hormonu, kilo verme amacıyla kullanılacak bir ürün değildir. Gereksiz veya fazla kullanımı sağlık sorunlarına yol açabilir. Tedavinin amacı hormon düzeylerini kişinin ihtiyacına uygun hale getirmektir.
TİROİD YAVAŞLIĞI HANGİ KAN TESTİYLE ANLAŞILIR?
Değerlendirmede genellikle önce TSH ölçülür. TSH, beyindeki hipofiz bezinden salgılanır ve tiroid bezinin hormon üretimini düzenler. Sonuca ve klinik duruma göre serbest T4 testi de istenir.
Tiroid bezinin kendisinden kaynaklanan belirgin hipotiroidide çoğunlukla TSH yüksek, serbest T4 düşük bulunur. Ancak sonuçlar tek bir değere bakılarak yorumlanmamalıdır. Laboratuvarın referans aralığı, gebelik, kullanılan ilaçlar ve diğer hastalıklar değerlendirmeyi etkileyebilir.
TSH YÜKSEK ÇIKARSA MUTLAKA İLAÇ KULLANILIR MI?
Hayır. TSH yüksekliğiyle birlikte serbest T4’ün normal olması, “subklinik hipotiroidi” olarak adlandırılan bir durumla uyumlu olabilir. Tedavi kararı; yüksekliğin derecesi, tekrarlayan ölçümler, belirtiler, yaş ve gebelik gibi etkenlere göre verilir.
Hekim gerekli görürse testleri belirli bir süre sonra tekrar isteyebilir. Tek bir sonuç üzerinden kendi kendine ilaç başlanmamalı veya mevcut tedavinin dozu değiştirilmemelidir.
HASHİMOTO İLE HİPOTİROİDİ AYNI ŞEY MİDİR?
Hashimoto, bağışıklık sisteminin tiroid bezini hedef aldığı bir hastalıktır ve hipotiroidinin sık nedenlerinden biridir. Hipotiroidi ise tiroid hormonlarının yetersiz olduğu durumu ifade eder.
Tiroid ameliyatları, radyoaktif iyot tedavisi ve bazı ilaçlar da tiroidin yavaş çalışmasına neden olabilir. Gerekli durumlarda nedenin araştırılması için tiroid antikor testleri istenebilir. Antikor sonucu da diğer bulgularla birlikte yorumlanır.
