Kış gelince mutfaklarda aynı manzara yaşanıyor… Bir köşede kaynayan zencefil çayı, diğer tarafta bala karıştırılmış zerdeçal. “Bağışıklık güçlensin”, “hasta olmayalım” derken çoğumuz ölçüyü biraz kaçırabiliyoruz. Çünkü zihnimizde şu düşünce var: Doğalsa zararsızdır. Oysa işin aslı tam olarak böyle değil.
Evet, zencefil de zerdeçal da güçlü bitkiler. Yüzyıllardır kullanılıyorlar. Ancak her güçlü şey gibi fazlası vücutta istenmeyen etkiler oluşturabiliyor. Uzmanların son dönemde özellikle altını çizdiği konu da tam olarak bu: Kontrolsüz ve yüksek miktarda tüketim.
MİDEYİ YORABİLİR, REFLÜYÜ TETİKLEYEBİLİR
Sabah aç karnına yoğun zencefil çayı içtiğinizde midenizde yanma hissettiniz mi? İşte bu tesadüf değil. Zencefil, mide asidini artırabiliyor. Özellikle reflüsü olan kişilerde şikâyetleri belirgin şekilde artırabiliyor.
Zerdeçal da benzer şekilde fazla tüketildiğinde mide bulantısı, şişkinlik ve ishal yapabiliyor. “Bir kaşık daha koyayım, daha faydalı olsun” düşüncesi tam da burada ters tepebiliyor.
KAN SULANDIRICI ETKİSİ CİDDİ RİSK OLUŞTURABİLİR
Belki de en önemli konu bu. Zencefil ve zerdeçal kanın pıhtılaşmasını azaltıcı etki gösterebiliyor. Bu özellik bazı durumlarda faydalı olsa da, kan sulandırıcı ilaç kullanan kişiler için riskli bir tablo oluşturabiliyor.
Ameliyat olacak kişilerde de durum benzer. Uzmanlar, operasyon öncesi bu tür bitkisel ürünlerin bırakılması gerektiğini özellikle vurguluyor. Aksi halde kanama riski artabiliyor.
SAFRA KESESİ VE KARACİĞER ÜZERİNDE ETKİ
Zerdeçal safra akışını artırabiliyor. Bu durum safra taşı olan kişilerde ağrıyı tetikleyebiliyor. Ayrıca son yıllarda yüksek doz takviye formunda kullanılan zerdeçal kapsüllerinin bazı kişilerde karaciğer enzimlerini yükselttiğine dair vakalar bildirildi.
Yani “bitkisel takviye” etiketi görmek, güvenli olduğu anlamına gelmiyor. Doz çok önemli.
HERKES İÇİN AYNI DERECEDE GÜVENLİ DEĞİL
Hamilelikte aşırı zencefil tüketimi önerilmiyor. Diyabet hastalarında ise kan şekerini düşürücü etkisi nedeniyle dikkatli olunması gerekiyor. Çocuklarda ve kronik hastalığı olan bireylerde ise mutlaka doktora danışılması şart.
Unutmamak gerekiyor: Bitkiler de kimyasal bileşenler içerir ve vücutta aktif etki gösterir.
Peki Ne Yapmalı?
Günlük hayatta yemeklere baharat miktarında zerdeçal eklemek ya da günde 1 fincan zencefil çayı içmek genellikle güvenli kabul ediliyor. Sorun, bunu kür haline getirip gün boyu yoğun şekilde tüketmekle başlıyor.
Bağışıklık güçlendireyim derken mideyi yormak, kanama riskini artırmak ya da başka bir sistemi zorlamak kimsenin isteyeceği bir durum değil.
Zencefil ve zerdeçal sofralarımızda kalabilir; ama ölçüyü kaçırdığımız an fayda yerini riske bırakabilir.
