Galatasaray Spor Kulübü, kuruluşunun 121. yıl dönümünü kutluyor. Temelleri geçmişi 1481 yılına kadar uzanan Galatasaray Lisesi'nde atılan sarı-kırmızılı kulüp, 1 Teşrin 1905'te bir grup lise öğrencisinin futbol kulübü kurma kararıyla spor hayatına adım attı.
Ali Sami Yen'in öncülüğünde kurulan Galatasaray, geçen 121 yılda futboldan basketbola, voleyboldan sutopuna kadar birçok branşta faaliyet gösterirken, ulusal ve uluslararası çok sayıda başarıya imza attı.
Galatasaray'ın temelleri 1481'e uzanıyor
Sarı-kırmızılı kulübün temelleri, geçmişi 1481 yılına kadar dayanan Galatasaray Lisesi'nde, dönemin adıyla Mekteb-i Sultani'de atıldı.
Devlet adamı yetiştirmek amacıyla II. Beyazıt tarafından 1481'de açılan mektep, adını kurulduğu "Galata Sarayı"ndan aldı. Okul, modern konumuna 1 Eylül 1868'de Sultan Abdülaziz döneminde kavuştu.
Okulun yeniden yapılanmasıyla dönemin Osmanlı İmparatorluğu'nda gerçek anlamıyla ilk sportif çalışmalar da başladı. Beden eğitimi dersi, cimnastikçi Monsieur Curel tarafından eğitim programına dahil edildi.
Curel'in ardından Galatasaray Lisesi'nde beden eğitimi öğretmenliği yapan M. Moiroux, Signor Martinetti ve Stangali; cimnastik ve atletizmin yanı sıra yüzme, kürek ve aletli cimnastiği öğrencilerle tanıştırdı.
Faik Üstünidman, Binbaşı Mazhar Kazancı, Abdurrahman ve Ahmet Robenson kardeşler de liseye izcilik, tenis ve hokey gibi spor dallarını getirdi.
Öğretmen Faik Üstünidman'ın öncülük etmesiyle Galatasaray Lisesi öğrencileri futbolu keşfetti.
Galatasaray'ın kuruluş kararı nasıl alındı?
1900'lü yılların başında İstanbul'da özellikle yabancılar ve azınlıklar arasında oynanan futbol, Galatasaray Lisesi'ndeki gençler arasında da yayılmaya başladı.
Kulübün kurucusu, ilk başkanı ve 1 numaralı üyesi Ali Sami Yen, "Ellinci Yıl" kitabında Galatasaray Kulübünün kuruluş öyküsünü şöyle anlattı:
"1 Teşrin (eski rumi takvime göre ekim ve kasım aylarına verilen ortak isim) 1905'te mektebin 5. sınıfında edebiyat muallimimiz merhum Mehmet Ata Bey'in dersi esnasında birkaç arkadaş baş başa vererek Galatasaray'da bir futbol kulübü kurmaya karar verdik."
Ali Sami Yen'in "Maksadımız İngilizler gibi toplu bir halde oynamak, bir renge ve bir isme malik olmak ve Türk olmayan takımları yenmek." mottosuyla spor hayatına giriş yapan kulübün adının ilk olarak Gloria (Zafer) veya Audace (Cesaret) olması yönünde görüşler ortaya atıldı. Ancak sonuçta Galatasaray isminde karar kılındı.
Galatasaray'ın 13 kurucu üyesi
1905'ten 1919'a kadar başkanlık yapan ve mektebin 889 numaralı öğrencisi olan Ali Sami Yen, el yazısıyla tuttuğu "Galatasaray Terbiye-i Bedeniye Kulübü" İhsaiyet Defteri'nin (Sayım-İstatistik Defteri) 181 ve 182. sayfalarında 13 kurucu üyeyi şöyle sıraladı:
- Ali Sami Yen
- Asım Sonumut
- Emin Bülend Serdaroğlu
- Celal İbrahim
- B. Nikolof
- Milo Bakiş
- Pol Bakiş
- Bekir Sıtkı Bircan
- Tahsin Nahit
- Reşat Şirvanizade
- Hüseyin Hüsnü
- Refik Cevdet Kalpakçıoğlu
- Abidin Daver
Galatasaray ne zaman resmileşti?
Galatasaray Kulübü 1 Teşrin 1905'te kurulmasına rağmen resmi kayıtlara 1 Eylül 1913'te geçti.
1905'te Osmanlı İmparatorluğu'nda bir dernekler yasası bulunmadığı için kulüp yasal olarak tescil edilme olanağı bulamadı. 1912 yılında Cemiyetler Kanunu'nun çıkarılmasının ardından kulüp yasal bir kimlik kazandı.
Yetkili makamlara kulüplerin tüzükleriyle birlikte kurucu üyelerin ad ve adreslerinin de bildirilmesi zorunlu tutuldu. Bu nedenle istifa eden veya eğitimlerini tamamlayarak ülkelerine dönen üyeler ilk listeden çıkarıldı ve 1 Eylül 1913'te kurucu liste yeniden düzenlendi.
Yeni sıralama şöyle oldu:
- Ali Sami Yen
- Asım Sonumut
- Emin Bülend Serdaroğlu
- Celal İbrahim
- Bekir Sıtkı Bircan
- Reşat Şirvanizade
- Refik Cevdet Kalpakçıoğlu
- Abidin Daver
Galatasaray ilk maçını ne zaman yaptı?
Galatasaray Futbol Takımı ilk maçına 10 Kasım 1905'te Kadıköy'de çıktı.
Günümüzde varlığını sürdüren takımlar göz önüne alındığında ilk Türk futbol takımı olan sarı-kırmızılılar, ilk maçını bugün Fenerbahçe Şükrü Saracoğlu Stadı'nın bulunduğu Papazın Çayırı'nda oynadı.
Genç lise öğrencilerinden oluşan Galatasaray, ilk maçında Rum ekibi Kadıköy Faure Mektebi'ni 2-0 mağlup etti.
Galatasaray'ın renkleri nasıl belirlendi?
Galatasaray Spor Kulübünün ilk renkleri, "Türkçülük"ü simgeleyen kırmızı-beyaz olarak belirlendi.
Dönemin yönetimi tarafından bu renklerin yasaklanması üzerine bir dönem sarı-siyah renkler kullanıldı. Ancak bu renkler kalıcı olmadı ve kulüp bugünkü renklerine kavuştu.
Ali Sami Yen, renklerin seçimini şöyle anlattı:
"Birçok yeri dolaştıktan sonra, nihayet Bahçekapı'daki Şişman Yanko'nun dükkanına gidilerek orada zarif iki yünlü kumaşa tesadüf ettik. Biri, vişneye çalan koyuca tatlı bir kırmızı, öteki de içinde turuncudan iz taşıyan tok bir sarı. Tezgahtar, mahirane bir el hareketi ile kumaşların dalgalarını birleştirdi. Bir saka kuşunun başı ile kanadının yarattığı renk güzelliğine benzer bir parlaklık hasıl oldu. Ateşin içindeki renk oyunlarını görür gibi olmuştuk. Sarı-kırmızı alevinin takımımız üstünde parıldamasını tasavvur ediyor ve bizi derhal galibiyetten galibiyete götüreceğini tahayyül ediyorduk. Nitekim de öyle oldu."
Buna rağmen kuruculardan Bekir Sıtkı, söz konusu renklerin Gül Baba'nın II. Beyazıt'a verdiği sarı ve kırmızı güllerden esinlendiğini ileri sürdü.
Galatasaray logosu ne zaman ortaya çıktı?
Kulübün logosunu ilk olarak Galatasaray Lisesi 1. sınıf öğrencisi Ahmet Ayetullah, 1923 yılında Şinasi ile çıkardıkları "Kara Kedi" isimli dergide yayımladı.
Ayetullah, çiziminde harf devrimi öncesinde kullanılan alfabenin G ve S'ye karşılık gelen gayın ve sin harflerini kullandı.
Söz konusu logo, kulübün 18. yılında 1923'teki kongrede kabul edildi.
Galatasaray Gazi Büstü'nü nasıl kazandı?
Profesyonellik öncesi dönemde İstanbul Ligi, Cuma Ligi ve Pazar Ligi gibi farklı isimlerle oynanan liglerde şampiyon olan Galatasaray, Mustafa Kemal Atatürk yaşarken adına düzenlenen ilk ve tek kupayı da müzesine götürdü.
Mustafa Kemal Atatürk'ün emriyle 1925 yılında kurulan ve sonradan Türk Hava Kurumu adını alan Tayyare Cemiyetine gelir sağlamak amacıyla 1928 yılında bir organizasyon düzenlendi.
Galatasaray ve Fenerbahçe arasında yapılacak maçın kazananına Atatürk büstü verilmesi kararlaştırıldı. "Gazi Büstü" olarak adlandırılan kupa, aynı günlerde Taksim Cumhuriyet Anıtı'nı yapan heykeltıraş Pietro Canonica'nın imzasını taşıyordu.
Taksim Stadı'nda 10 Ağustos 1928'de oynanan maç 3-3 sona erince kupanın kazananını ikinci maç belirledi.
Beşiktaşlı Şeref Bey'in hakemliğinde yine Taksim Stadı'nda 31 Ağustos 1928'de oynanan karşılaşmayı Necdet'in 3, Şadlı'nın 1 golüyle Galatasaray 4-0 kazandı.
Sarı-kırmızılılar, Mustafa Kemal Atatürk'ün sağlığında ve adına adanmış tek kupayı aldı.
Gazi Büstü halen Galatasaray Müzesi'nde bulunuyor ve yılda bir defaya mahsus 10 Kasım günlerinde anma törenlerinde kullanılıyor.
Galatasaray'da 38 farklı başkan görev yaptı
Galatasaray Kulübünde bugüne kadar 38 farklı başkan görev aldı.
1905'te Ali Sami Yen ile başlayan ve mevcut başkan Dursun Özbek'e kadar gelen 120 yılda, 104 dönemde sarı-kırmızılı kulübü 38 farklı başkan yönetti.
Sarı-kırmızılı kulüpte dönemlere göre başkanlar şöyle:
Ali Sami Yen (1905-1918, 1925), Refik Cevdet Kalpakcıoğlu (1919-1922, 1934), Yusuf Ziya Öniş (1922-1924, 1950-1952), Ali Haydar Şekip (1925), Ahmet Robenson (1926), Adnan İbrahim Pirioğlu (1927), Necmettin Sadak (1928-1929), Abidin Daver (1929-1930), Ahmet Kara (1930-1931, 1933), Tahir Kevkep (1931-1932), Ali Haydar Barşal (1932-1933, 1933-1934), Fethi İsfendiyaroğlu (1933), Ethem Menemencioğlu (1934-1936), Saim Gogen (1936-1937), Sedat Ziya Kantoğlu (1937-1939, 1944), Nizan Nuri (1939), Adnan Akıska (1939), Tevfik Ali Çınar (1940-1942), Osman Dardağan (1942-1943), Muslihittin Peykoğlu (1944-1946), Suphi Batur (1946-1950, 1965-1968), Ulvi Yenal (1953, 1962-1964), Refik Selimoğlu (1954-1956, 1960-1962), Sadık Giz (1957-1959), Salahattin Beyazıt (1969-1973, 1975-1979), Mustafa Pekin (1973-1975), Ali Uras (1979-1984, 1984-1986), Ali Tanrıyar (1986-1988, 1988-1990), Alp Yalman (1990-1992, 1992-1996), Faruk Süren (1996-2001), Mehmet Cansun (2001-2002), Özhan Canaydın (2002-2008), Adnan Polat (2008-2011), Ünal Aysal (2011-2014), Duygun Yarsuvat (2014-2015), Mustafa Cengiz (2018-2021), Burak Elmas (2021-2022), Dursun Özbek (2015-2018, 2022-Devam ediyor)
Galatasaray futbolda kaç şampiyonluk kazandı?
Galatasaray, ilk branşı olan futbolda Türkiye'nin en başarılı takımı olarak dikkati çekiyor.
Sarı-kırmızılılar, 1959'da kurulan bugünkü adıyla Süper Lig'de 26 kez şampiyon oldu. Galatasaray, en yakın takipçisi Fenerbahçe'nin 7 şampiyonluk önünde bulunuyor.
1962-1963 sezonundan bu yana oynanan Türkiye Kupası'nı da en çok kazanan takım olan Galatasaray, 24 kez final oynadı ve bu finallerin 19'unda kupaya uzandı.
Sarı-kırmızılılar, Süper Lig şampiyonu ile Türkiye Kupası kazananını karşı karşıya getiren Cumhurbaşkanlığı Kupası'nı 10, TFF Süper Kupa'yı 7 kez kazandı.
Lig ikincileri ile kupa finalistini karşı karşıya getiren ve 1998 yılına kadar oynanan Başbakanlık Kupası'nı 5 kez müzesine götüren Galatasaray, sezon başı hazırlık turnuvası TSYD Kupası'nı ise 12 kez kaldırdı.
Galatasaray Avrupa'da hangi kupaları kazandı?
Galatasaray, bir Türk futbol takımının elde ettiği en büyük başarıya imza attı.
Türkiye'nin Avrupa kupalarındaki en başarılı takımı olan sarı-kırmızılılar, 1999-2000 sezonunda teknik direktör Fatih Terim yönetiminde UEFA Kupası'nı kazandı.
Galatasaray, 2000-2001 sezonu öncesinde ise Mircea Lucescu yönetiminde UEFA Süper Kupa'yı kaldırdı.
Sarı-kırmızılılar, toplamda aldığı 81 kupayla en yakın takipçileri Fenerbahçe ve Beşiktaş'ın 25'er şampiyonluk önünde zirvede yer alıyor.
Diğer branşlarda da önemli başarılar
Galatasaray, erkek basketbolunda Türkiye Basketbol Ligi'nde 5, Türkiye Kupası'nda 3, Cumhurbaşkanlığı Kupası'nda 2, Türkiye Şampiyonası'nda 11, İstanbul Ligi'nde 17 kez şampiyon oldu.
Sarı-kırmızılılar, Avrupa'daki tek kupasını ise ULEB Avrupa Kupası'nda elde etti.
Kadın basketbolunda Türkiye Kadınlar Basketbol Ligi'nde 13, Türkiye Kupası'nda 11, Cumhurbaşkanlığı Kupası'nda 8 kez şampiyonluğa ulaşan Galatasaray, Avrupa'da 1 kez FIBA Kadınlar Avrupa Ligi, 2 kez de FIBA Avrupa Kupası'nı kazandı.
Galatasaray Erkek Voleybol Takımı, bugünkü adı Efeler Ligi olan dönemin Voleybol Deplasmanlı Ligi'nde 4 kez şampiyon oldu. Sarı-kırmızılılar, Türkiye Şampiyonası'nda 12, İstanbul Ligi'nde 16, Erkekler Şampiyonlar Kupası'nda ise 1 kez mutlu sona ulaştı.
Galatasaray kadın voleybol takımı ise bugünkü adıyla Sultanlar Ligi'nde henüz şampiyonluk yaşayamadı. Sarı-kırmızılılar, İstanbul Bayanlar Voleybol Şampiyonası'nda 8, Türkiye Bayanlar Voleybol Şampiyonası'nda 5 kez kupa kaldırdı.
Galatasaray Erkek Sutopu Takımı da toplamda 31 kez lig şampiyonu oldu.
Kulübün bünyesinde futbol, basketbol, voleybol ve sutopunun yanı sıra yüzme, kürek, yelken, tekerlekli sandalye basketbol, atletizm, judo, binicilik, briç ve e-spor branşları da bulunuyor.
Galatasaray'ın kaç aktif üyesi var?
Kulüp üyeliği kontenjana ve belirli kriterlere bağlı olan Galatasaray'da aktif üye sayısı, 31 Mayıs 2025 itibarıyla 11 bin 832 kişi olarak kayda geçti.
Galatasaray'da 25 yılını doldurup divan kuruluna girmeye hak kazanan aktif 3 bin 207 üye bulunuyor.
