Azerbaycan Dışişleri Bakanı Ceyhun Bayramov, Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde düzenlenen Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) 13. Zirvesi Devlet Başkanları Konseyi Toplantısı’nda konuştu. Güney Kafkasya’da uzun vadeli ve güvenilir bir barışın sağlanmasını istediklerini belirten Bayramov, bölgedeki çatışma döneminin yerini iş birliğine bırakmasını hedeflediklerini söyledi.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın açılış konuşmasının ardından söz alan Bayramov, uluslararası gelişmelerden Karabağ’daki yeniden yapılanma çalışmalarına, savunma sanayisinden ekonomik ve kültürel iş birliğine kadar birçok konuda değerlendirmelerde bulundu.
“Uluslararası ilişkiler sisteminde ciddi bir gerilim hüküm sürüyor”
Konuşmasına Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşunun 103’üncü yıl dönümünü kutlayarak başlayan Bayramov, Azerbaycan’ın bir yıl önce Gabala’da düzenlenen zirvede TDT dönem başkanlığını üstlendiğini hatırlattı.
Geçen yılki zirvenin ana gündeminin bölgesel barış ve güvenlik olduğunu belirten Bayramov, dünyadaki gelişmelerin bu konuların önemini bir kez daha ortaya koyduğunu ifade etti.
Bayramov, şöyle konuştu:
“Bir yıl önce Gabala'da düzenlenen zirvede Azerbaycan, Nahçıvan Anlaşması temelinde kurulan Türk Devletleri Teşkilatı'nın başkanlığını üstlenmişti. Bu zirvenin ana konusu bölgesel barış ve güvenlikti. Geçtiğimiz yıl dünyada yaşanan olaylar, bu konuların önemini bir kez daha teyit etti. Bugün, uluslararası ilişkiler sisteminde ciddi bir gerilim hüküm sürüyor. Doğu Avrupa, Orta Doğu ve daha geniş bir coğrafyada devam eden askeri çatışmalar, yeni tehlikeli tehditlerin ortaya çıkması ve uluslararası hukukun norm ve ilkelerinin aşınması, devletler için ciddi zorluklar oluşturmaktadır. Bu şartlar altında Azerbaycan, istikrar ve güvenliğin merkezi olmaya devam etmektedir. Ülkemiz sadece kendi güvenliğini sağlamakla kalmıyor, aynı zamanda daha geniş bölgede barış ve dayanışmayı güçlendirmede istikrarlı bir rol oynuyor.”
“Bölgede fiili bir barış durumu var”
Azerbaycan’ın yaklaşık 30 yıl boyunca işgal altında kaldığını belirten Bayramov, Güney Kafkasya’da uzun yıllardır devam eden çatışmanın çözüldüğünü söyledi.
Azerbaycan’ın barış sürecinin de başlatıcısı olduğunu ifade eden Bayramov, geçen yıl imzalanan barış anlaşmasının ardından iki ülke arasındaki ilişkilerin normalleştirilmesi çalışmalarının sürdüğünü kaydetti.
Bayramov, Ermenistan’dan anlaşmanın imzalanması için gerekli siyasi ve hukuki adımları atmasını beklediklerini belirterek şu ifadeleri kullandı:
“Güney Kafkasya'da uzun yıllardır süregelen çatışma çözüldü. Azerbaycan, çatışmadan sonra barış sürecinin de başlatıcısı oldu. Ülkemizin uzun yıllardır izlediği ilkeler temelinde hazırlanan barış anlaşması geçen yıl imzalandı. Bugün, Azerbaycan ve Ermenistan arasındaki ilişkilerin normalleştirilmesi süreci devam ediyor. Bölgede fiili bir barış durumu var. Ancak, Ermenistan'ın barış anlaşmasının imzalanması için gerekli siyasi ve hukuki adımları atmasını bekliyoruz. Bu, Azerbaycan'ın pozisyonuna uygundur. Güney Kafkasya'da uzun vadeli ve güvenilir bir barışı sağlamak ve bölgedeki çatışma dönemini iş birliği dönemiyle değiştirmek istiyoruz.”
Kurtarılan bölgelerde yaklaşık 100 bin kişi yaşıyor
Karabağ ve Doğu Zengezur’da yürütülen yeniden yapılanma çalışmalarına da değinen Bayramov, işgalden kurtarılan bölgelerde şehir ve köylerin yeniden inşa edildiğini söyledi.
Modern ulaşım, enerji ve sosyal altyapının oluşturulduğunu belirten Bayramov, yaklaşık 100 bin kişinin bu bölgelerde yaşamını sürdürdüğünü, çalıştığını ve eğitim gördüğünü ifade etti.
Eski zorunlu göçmenlerin anavatanlarına dönüşünün devam ettiğini de kaydeden Bayramov, bölgedeki çalışmalar hakkında bilgi verdi.
TDT kapsamında güvenlik ve savunma sanayisi iş birliği
Azerbaycan’ın TDT dönem başkanlığı süresince gerçekleştirilen çalışmaları anlatan Bayramov, İstanbul, Antalya, Türkistan ve New York’ta düzenlenen dışişleri bakanları toplantılarında bölgesel ve uluslararası gündemin ele alındığını söyledi.
Güvenlik alanındaki iş birliğinin somut adımlarla ilerlediğini belirten Bayramov, güvenlik konseyleri sekreterlerinin bir sonraki toplantısının Bakü’de yapıldığını aktardı.
Savunma sanayisi kuruluşlarının başkanlarının toplantısında ise ortak üretim ve teknolojik iş birliğini öngören 2027 yol haritasının kabul edildiğini bildirdi.
Bayramov, Azerbaycan’ın başkanlık döneminde Şuşa’da dini işlerden sorumlu devlet kurumlarının başkanlarının ilk toplantısının, Bakü’de ise TDT ve Müslüman Din İşleri Başkanları Konseyi’nin yedinci toplantısının gerçekleştirildiğini kaydetti.
“Ekonomik potansiyelimizi ortak projelerde kullanmalıyız”
Türk devletleri arasındaki ekonomik iş birliğinin önemine değinen Bayramov, ülkelerin ekonomik potansiyelinin ortak projelerde daha geniş şekilde değerlendirilmesinin Azerbaycan’ın başkanlık dönemindeki önceliklerinden biri olduğunu söyledi.
Bakü’de düzenlenen ikinci hükümet başkanları toplantısında karşılıklı yatırımlar, ulaşım bağlantıları ve enerji alanındaki çalışmaların ele alındığını belirten Bayramov, Türk devletlerinin coğrafi konumu, ekonomik potansiyeli ve enerji kaynaklarının uluslararası taşımacılık, ticaret ve enerji güvenliği açısından önemli fırsatlar sunduğunu ifade etti.
Orta Koridor’un geliştirilmesi, Zengezur Koridoru’nun hayata geçirilmesi ve ülkeler arasındaki ulaşım bağlantılarının genişletilmesinin ekonomik fırsatları artıracağını belirten Bayramov, şöyle konuştu:
“Ülkelerimizin ekonomik potansiyelinin ortak projelerde daha geniş bir şekilde kullanılması, Azerbaycan'ın başkanlığı süresince en önemli konulardan biri olmuştur. Bakü'de gerçekleştirilen ikinci hükümet başkanları toplantısında bu alanda belirlediğimiz görevler, bildiride açıkça yansıtılmıştır. Burada karşılıklı yatırımlar, ulaşım bağlantıları, enerji ve ülkelerimizin ekonomik potansiyelini birleştiren projelerden bahsediyoruz. Türk devletlerinin coğrafi konumu, ekonomik potansiyeli ve enerji kaynakları, uluslararası taşımacılık, ticaret ve enerji güvenliğindeki rolümüzü daha da artırmak için geniş fırsatlar meydana çıkarmaktadır. Azerbaycan, bu yönde uygulanan bölgesel projelerde aktif bir katılımcıdır. Orta Koridor'un geliştirilmesi, Zengezur Koridoru'nun hayata geçirilmesi ve ülkelerimiz arasındaki ulaşım bağlantılarının genişletilmesi, ülkelerimizin ekonomik fırsatlarını artıracaktır.”
Ana hedeflerinin bu fırsatları yalnızca transit geçiş için değil, karşılıklı ticaret, sanayi iş birliği ve yatırımların geliştirilmesi için de kullanmak olduğunu belirten Bayramov, enerji, dijital bağlantılar ve yeni teknolojiler alanındaki iş birliğinin yeni bir boyut kazandığını söyledi.
Azerbaycan’ın farklı enerji kaynaklarının güvenilir tedarikçisi olmasının yanı sıra Orta Asya ile Avrupa arasında enerji ve dijital bağlantıların kurulmasında da önemli rol oynadığını ifade etti.
Finansal denetim alanında iş birliği platformu kuruldu
Bakü’de Merkez Bankaları Konseyi ve finansal denetim hizmetleri başkanlarının toplantılarına ev sahipliği yapıldığını aktaran Bayramov, finansal denetim alanında bir iş birliği platformunun kurulduğunu açıkladı.
Ortak tarih, dil ve kültürel çalışmaların ülkeler arasındaki iş birliğinin temel unsurlarından biri olduğunu belirten Bayramov, Azerbaycan’ın girişimiyle Bakü’de ilk Türkoloji Kongresi’nin 100’üncü yıl dönümünü kutlayan Türk Dünyası Haftası’nın düzenlendiğini kaydetti.
Bir asır önce Bakü’de gerçekleştirilen kongrenin Türk halkları arasındaki bilimsel ve kültürel ilişkiler tarihinde önemli bir yere sahip olduğunu dile getiren Bayramov, ortak çıkarlar doğrultusunda iş birliğinin genişletildiğini ve bölgesel projelerin ulusal ve çok taraflı formatlarda hayata geçirildiğini söyledi.
“TDT’nin uluslararası konumunu daha da güçlendireceğine inanıyorum”
Gabala Zirvesi’nde kurulan TDT Plus formatının üçüncü ülkeler ve uluslararası kuruluşlarla iş birliğini geliştirmek için yeni fırsatlar sunduğunu belirten Bayramov, bu kapsamda Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nda gözlemci statüsü elde etme çabalarının sürdüğünü ifade etti.
Bayramov, şu değerlendirmede bulundu:
“Bu format çerçevesinde ilişkilerimizin geliştirilmesinin yanı sıra, örgütümüzün BM Genel Kurulu'nda gözlemci statüsü elde etme çabalarımızın devam etmesinin, Türk Devletleri Teşkilatı'nın uluslararası konumunu daha da güçlendireceğine inanıyorum.”
Azerbaycan’ın teşkilat başkanlığı döneminde verilen destek için teşekkür eden Bayramov, başkanlığı devralan ülkeye gelecek dönemde başarılar diledi.
Görevinden ayrılan Genel Sekreter Kubanichbek Ömüraliyev’in teşkilatın gelişimine yaptığı katkılardan dolayı minnet duyduklarını belirten Bayramov, yeni Genel Sekreter Mirvohid Azimov’u da göreve atanması dolayısıyla tebrik ederek başarı dileklerini iletti.
