Fikirde ve eğitimde birlik: Türk Dünyası ortak gelecek için Bişek'te buluştu

KONUŞMA GERÇEKLEŞTİRİLDİ 

Toplantının açılış konuşmaları, Kırgızistan Cumhuriyeti Eğitim ve Bilim Çalışanları Sendikası Genel Başkanı Salamat Akylbekovich Boyenov, Türk Eğitim-Sen ve UAESEB Genel Başkanı Talip Geylan ile Kırgızistan İşçi Sendikaları Federasyonu Genel Başkanı Muradil Dzhumadilde Uulu tarafından yapıldı.

Açılış konuşmalarının ardından Kırgız Cumhuriyeti Eğitim Bakan Yardımcısı Muhtarbek Arapbayeviç Baymurzayev ile Kırgız Cumhuriyeti Yüksek Öğretim ve İnovasyon Bakanı Gülzat İsamatova protokol konuşmalarını gerçekleştirdi. Daha sonra heyet başkanları söz alarak değerlendirmelerde bulundu.
Bu yıl toplantıya ilk kez Türkmenistan’dan eğitim sendikası temsilcileri de misafir olarak katıldı. Türkmenistan eğitim sendikası heyet başkanı da toplantıda bir konuşma yaptı.

‘’GÜÇLÜ DEVLETLERİN TEMELİ GÜÇLÜ İNSANLARDIR''

Türk Eğitim-Sen ve UAESEB Genel Başkanı Talip Geylan açılış konuşmasında sözlerine, “Uluslararası Avrasya Eğitim Sendikaları Birliği 18. Temsilciler Kurulu Toplantımızın hayırlı olmasını diliyor; Birliğimizin 20’nci, Kırgızistan Cumhuriyeti Eğitim ve Bilim Çalışanları Sendikamızın ise 100’üncü yılını kutluyorum.” diyerek başladı. Bugün Türk Dünyası olarak sahip olduğumuz ortak tarih, ortak kültür, ortak dil ve ortak bilim mirasının tesadüf olmadığını kaydeden Geylan, bu mirasın yüzyıllar boyunca kurulan medreselerin, kütüphanelerin, bilim merkezlerinin, akademilerin ve eğitim kurumlarının eseri olduğunu belirtti.

Türk milletinin tarih boyunca ortaya koyduğu başarıların arkasında iyi yetişmiş insan gücünün bulunduğuna dikkat çeken Geylan, güçlü devletlerin temelinin güçlü ordular değil, güçlü insan kaynağı olduğunu vurguladı. Güçlü insan kaynağının temelinin ise eğitim olduğunu ifade eden Geylan, “Tarihte olduğu gibi bugün de Türk Dünyası’nın geleceğini şekillendirecek en önemli unsur eğitim ve bilim olacaktır.” dedi.

EĞİTİMİN ÖNEMİNE DEĞİNİLDİ 

Dünyanın gelişmiş ülkelerine baktığımızda, onların kalkınma hikâyelerinin merkezinde güçlü eğitim sistemlerinin yer aldığını belirten Geylan, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Başarılarının temelinde, nitelikli insan yetiştirmeyi esas alan uzun vadeli eğitim politikaları bulunmaktadır. Eğitim sistemi yalnızca bugünün ihtiyaçlarını karşılayan bireyler yetiştirmez; aynı zamanda geleceğin mesleklerini, kurumlarını ve toplumsal yapısını da şekillendirir.

Yapay zekâ, robotik teknolojiler, büyük veri, biyoteknoloji, uzay çalışmaları ve yeşil dönüşüm gibi alanlarda yaşanan hızlı değişimler, eğitim sistemlerinin yeniden düşünülmesini zorunlu hâle getirmektedir. Geleceğin dünyasında rekabet üstünlüğü sağlayacak ülkeler, doğal kaynakları fazla olanlar değil; bilimsel bilgi üreten, araştırma yapan, teknoloji geliştiren ve nitelikli insan yetiştiren ülkeler olacaktır.

Bu nedenle eğitim sistemleri yalnızca öğrencilere bilgi aktaran kurumlar olarak görülmemelidir. Eğitim; bir milletin ekonomik kalkınma stratejisinin, sosyal adalet anlayışının, kültürel devamlılığının ve millî güvenlik politikalarının ayrılmaz bir parçasıdır.
Eğitim kurumlarında alınan her karar, gelecekteki iş gücü piyasasını, üretim kapasitesini, girişimcilik ekosistemini ve toplumsal refah seviyesini doğrudan etkilemektedir.”

türk dünyası'nın geleceğine yatırım 

Türk Dünyası açısından bakıldığında da durumun farklı olmadığını vurgulayan Geylan, Türk Devletleri Teşkilatı'nın ortaya koyduğu 2040 Vizyonu'nun, ekonomik entegrasyon hedeflerinin, ortak ticaret ağlarının, ulaştırma koridorlarının, enerji projelerinin ve dijital dönüşüm çalışmalarının başarıya ulaşabilmesinin ancak bu süreçleri yönetecek insan kaynağının yetiştirilmesiyle mümkün olduğunu söyledi.

Bu insan kaynağını yetiştirecek olanların eğitim kurumları ve eğitim çalışanları olduğunu kaydeden Geylan, “Dolayısıyla eğitim sistemine yapılan her yatırım, aslında Türk Dünyası'nın ortak geleceğine yapılan bir yatırımdır.” ifadelerini kullandı.

‘’GELECEK NESİLLERE GÜÇLÜ TÜRK DÜNYASI BIRAKMAK İÇİN BURADAYIZ''

UAESEB çatısı altında bir araya gelen kuruluşlarımız; Türk Dünyası'nın ortak kültürel mirasını yaşatmayı, eğitim çalışanlarının özlük haklarının geliştirilmesini amaçlamaktadır. Uluslararası Avrasya Eğitim Sendikaları Birliği’nin de bu anlayışın eğitim ve bilim alanındaki karşılığı olarak ortaya çıktığını belirten Geylan,  “Birliğimiz; aynı tarihî hafızayı paylaşan, aynı kültür dairesinden beslenen, ortak medeniyet değerlerine sahip eğitim çalışanlarını bir araya getiren uluslararası bir dayanışma ve iş birliği zeminidir. Birliğimiz, yalnızca eğitim çalışanlarının hak ve menfaatlerini korumayı değil, aynı zamanda Türk Dünyası'nın eğitim, kültür, bilim ve insan kaynağı alanlarında ortak bir gelecek inşa etmesini de hedeflemektedir. UAESEB çatısı altında bir araya gelen kuruluşlarımız; Türk Dünyası'nın ortak kültürel mirasını yaşatmayı, eğitim çalışanlarının özlük haklarının geliştirilmesini, bilimsel iş birliklerinin artırılmasını ve gelecek nesiller arasında ortak bir bilinç oluşturulmasını amaçlamaktadır. Çünkü biliyoruz ki dilde, fikirde ve işte birlik ülküsü yalnızca siyasi ve ekonomik ilişkilerle değil, eğitim ve kültür yoluyla kalıcı hale gelebilir. Bugün bizler yalnızca mevcut sorunları konuşmak için değil; gelecek nesillere daha güçlü, daha müreffeh ve dayanışma içinde bir Türk Dünyası bırakmak için buradayız.” diye konuştu.

İçinde bulunduğumuz çağın yalnızca ekonomik veya siyasi iş birliklerinin değil; bilgi, eğitim ve teknoloji merkezli ortaklıkların da belirleyici olduğu bir dönem olduğunun altını çizen Talip Geylan, Türk Dünyası'nın sahip olduğu ortak tarih, kültür ve dil mirasının eğitim alanında gerçekleştirilecek iş birlikleri için son derece güçlü bir zemin oluşturduğunu ifade etti. Ancak bu potansiyelin gerçek güce dönüşebilmesi için eğitim çalışanlarının, akademisyenlerin, bilim insanlarının ve sendikaların daha aktif roller üstlenmesi gerektiğini söyleyen Geylan, “Bugün modern sendikal iş birliği yalnızca çalışan haklarının geliştirilmesi değil; ortak projeler üreterek milletlerin geleceğine yön verebilme sorumluluğunu da beraberinde getirmektedir. UAESEB'in öncülüğünde geliştirilecek eğitim ve bilim odaklı projeler, Türk Dünyası'nın gelecekteki rekabet gücünü belirleyecek stratejik yatırımlar olarak görülmelidir.” diye konuştu.

Türk Dünyası Ortak Dijital Kütüphane Ağı kurmalıdır

Türk Devletleri Teşkilatı tarafından başlatılan ortak alfabe çalışmalarının bu bakımdan tarihî bir fırsat sunduğunu söyleyen Geylan, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Ortak alfabe yalnızca harflerin birleştirilmesi anlamına gelmemektedir. Aynı zamanda bilgi dolaşımının hızlanması, bilimsel eserlerin daha kolay paylaşılması, öğrencilerin birbirlerinin kaynaklarından yararlanabilmesi ve kültürel etkileşimin güçlenmesi anlamına gelmektedir.
Bu süreci desteklemek amacıyla Türk Dünyası Ortak Dijital Kütüphane Ağı kurulmalıdır. Böylece üye ülkelerdeki üniversite kütüphaneleri, millî kütüphaneler ve araştırma merkezleri tek bir dijital sistem üzerinden birbirine bağlanabilir. Bu sayede Bakü'deki bir akademisyen Bişkek'teki bir kaynağa, Ankara'daki bir öğrenci Taşkent'teki bir tez çalışmasına, Astana'daki bir araştırmacı ise Lefkoşa'daki akademik yayınlara birkaç saniye içinde erişebilir hale gelebilir.”

UAESEB'in öncülüğünde ‘Türk Dünyası Yapay Zekâ ve Dil Teknolojileri Konsorsiyumu’ oluşturulmalıdır.
Yapay zekâ teknolojilerindeki gelişmelerin ise Türk Dünyası açısından yeni fırsatlar ortaya çıkardığına dikkat çeken Geylan, “Günümüzde Türkiye Türkçesi, Azerbaycan Türkçesi, Kazak Türkçesi, Kırgız Türkçesi, Özbek Türkçesi, Türkmen Türkçesi ve diğer Türk lehçeleri arasında anlık çeviri yapabilecek yapay zekâ sistemlerinin geliştirilmesi mümkündür.

UAESEB'in öncülüğünde oluşturulacak bir ‘Türk Dünyası Yapay Zekâ ve Dil Teknolojileri Konsorsiyumu’ sayesinde milyonlarca sayfalık Türk Dünyası metni dijital ortama aktarılabilir, ortak veri tabanları oluşturulabilir ve bütün Türk lehçeleri arasında karşılıklı bilgi paylaşımı sağlanabilir. Böylece yüzlerce yıllık kültürel ve bilimsel birikimimiz, dijital çağın imkânlarıyla yeniden hayat bulacaktır.” 

Eğitim alanındaki iş birliğinin yalnızca bilgi paylaşımı ile sınırlı kalmaması gerektiğini söyleyen Genel Başkan Talip Geylan, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Ortak diploma programları, karşılıklı kredi transfer sistemleri, akademisyen ve öğretmen değişim programları, ortak lisansüstü eğitim merkezleri ve Türk Dünyası Araştırma Enstitüleri kurulmalıdır. Özellikle öğretmen yetiştirme programlarında ortak standartlar geliştirilmesi, eğitim teknolojileri konusunda ortak sertifika programları oluşturulması ve genç akademisyenlerin Türk Dünyası ülkelerinde araştırma yapmalarını teşvik edecek burs sistemlerinin kurulması büyük önem taşımaktadır.

Bunun yanında ‘Türk Dünyası Eğitim Fonu’ oluşturularak eğitim araştırmaları, öğrenci hareketliliği ve ortak bilimsel projeler desteklenebilir. Böyle bir yapı yalnızca eğitim sistemlerini değil, aynı zamanda Türk Dünyası'nın bilimsel üretim kapasitesini de önemli ölçüde artıracaktır.
Bununla birlikte iş birliği yalnızca iyi günlerde değil, zor zamanlarda da kendisini göstermelidir. Son yıllarda Türkiye, Kazakistan, Kırgızistan ve diğer bölgelerde yaşanan deprem, sel, yangın ve çeşitli doğal afetler, ortak dayanışma mekanizmalarının gerekliliğini ortaya koymuştur. Bu nedenle Türk Dünyası Ortak Afet Eğitimi Programı hazırlanmalı; öğretmenler ve öğrenciler için ortak afet farkındalık müfredatları geliştirilmelidir.

Çünkü aynı kültürün evlatları olarak sevincimizi de sıkıntımızı da paylaşabildiğimiz ölçüde gerçek anlamda bir birlik inşa edebiliriz. Eğitim ve bilim alanında kurulacak bu güçlü iş birliği mekanizmaları, yalnızca Türk Dünyası'nın değil, insanlığın ortak geleceğine de önemli katkılar sunacaktır.”