Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, ulusa sesleniş konuşmasında ülkesinin ekonomik büyüme hedeflerini ve enerji politikalarını değerlendirdi. Elektrik üretiminin artan ihtiyaçları karşılamakta yetersiz kaldığını belirten Tokayev, Kazakistan’ın ilk nükleer santrali olan Balkaş Nükleer Santrali’nin inşaatına 2027’de başlanmasının mümkün, hatta gerekli olduğunu ifade etti.
Kazakistan ekonomisinin 400 milyar dolara ulaşması bekleniyor
Uluslararası Para Fonu tahminlerine göre Kazakistan’ın gayrisafi yurt içi hasılasının (GSYH) bu yıl yaklaşık 400 milyar dolara ulaşacağını belirten Tokayev, kişi başına düşen GSYH’nin 19 bin doları aşacağını söyledi.
Tokayev, ülkesinin ekonomisinin büyüklüğü bakımından dünyada 47. sıraya yükseleceğini belirterek şu ifadeleri kullandı:
“Uluslararası Para Fonu tahminlerine göre bu yıl Kazakistan'ın gayri safi yurtiçi hasılası (GSYH) yaklaşık 400 milyar dolar olacak. GSYH kişi başına 19 bin doları aşacak. Ekonomisinin büyüklüğü bakımından ülkemiz dünyada 47. sıraya yükselecek. Bu, nüfusu ülkemizden çok daha fazla olan bazı ülkeleri bu göstergelerde geride bırakacağımız anlamına geliyor”
Ülkede imalat sanayisinin de hızla geliştiğini aktaran Tokayev, sektörün GSYH içindeki payının yüzde 14’ü aştığını bildirdi. Bunun, ulusal ekonomiyi çeşitlendirmeye yönelik çalışmaların somut bir sonucu olduğunu belirtti.
Tokayev ayrıca altın ve döviz rezervleri ile Ulusal Fon varlıklarının toplam hacminin 130 milyar doları aştığını kaydetti.
“Mevcut elektrik üretimi son derece yetersiz”
Kazakistan’ın yıllık elektrik üretiminin 123 milyar kilovatsaat olduğunu belirten Tokayev, artan enerji ihtiyacına dikkat çekti.
Tokayev, konuya ilişkin şöyle konuştu:
“Kazakistan, 123 milyar kilovatsaat elektrik üretiyor. Sanayisi, inşaat sektörü ve tarıma dayalı sanayisi gelişmekte olan, en önemlisi ekonominin tamamen dijitalleşmesini ve yapay zekanın toplumsal yaşamın tüm alanlarına entegre edilmesini hedefleyen bir ülke için mevcut elektrik üretiminin son derece yetersizdir”
Ülkenin 2029’da enerji fazlasına ulaşması gerektiğini ifade eden Tokayev, bunun için yeni elektrik santrallerinin kurulması, mevcut santrallerin yenilenmesi ve elektrik hatlarının modernize edilmesi gerektiğini söyledi.
Balkaş Nükleer Santrali için hedef 2027
Nükleer enerji üretiminin Kazakistan açısından temel öneme sahip olduğunu belirten Tokayev, referandumun ardından nükleer santrallerin inşa edilmesi yönünde karar alındığını hatırlattı.
Uranyum kaynaklarının uzun vadeli planlanması gerektiğini dile getiren Tokayev, stratejik uranyum rezervi oluşturulması önerisinin ciddi biçimde değerlendirilmesini istedi.
Tokayev, bu rezervin Kazakistan’daki santrallerin gelecek yüzyıldaki ihtiyaçlarını karşılayabileceğini ifade etti.
Nükleer santrallerin inşasına katkı sağlayan yabancı ortakların ülkede yüksek teknoloji endüstrilerinin kurulmasına dahil edilmesinin, nükleer enerji alanında uzmanlık transferinin sağlanmasının ve Kazak nükleer uzmanlarının yetiştirilmesinin önemine de değindi.
Rus ve Çinli şirketlerden bu yönde teklifler aldıklarını belirten Tokayev, müzakerelerde Kazakistan’ın ulusal çıkarlarının gözetilmesi gerektiğini söyledi.
Tokayev, Balkaş Nükleer Santrali’nin inşaatına gelecek yıl başlanmasının yanı sıra Moyınkum Nükleer Santrali için de kapsamlı bir iş birliği anlaşmasının en kısa sürede imzalanması gerektiğini kaydetti.
Balkaş Santrali’ni Rosatom inşa edecek
Kazakistan’ın ilk nükleer santrali olan Balkaş’ın inşası için Rusya merkezli Rosatom şirketiyle çalışılması planlanıyor.
İki adet VVER-1200 reaktör ünitesinin inşasına yönelik yol haritası 2025 yılında imzalanmıştı. Santralin inşaatının yaklaşık 11 yıl sürmesi ve projenin 2035-2036 yıllarında tamamlanması bekleniyor.
Balkaş Gölü kıyısındaki Ulken köyü yakınlarında keşif çalışmaları 8 Ağustos 2025’te başlamıştı.
İkinci santral Moyınkum’da planlanıyor
Kazakistan’ın planladığı ikinci nükleer santral olan Moyınkum’un da Balkaş Gölü çevresinde inşa edilmesi öngörülüyor.
İki adet 1200 megavatlık üniteye sahip olması planlanan proje için Çinli CNPC, öncelikli ortak olarak değerlendiriliyor.
Ülkede iki nükleer tesis daha kurulması için yer arayışının sürdüğü bildirildi.
