Türkiye’de gıda israfına karşı büyük bir farkındalık kampanyası başlatıldı. Her yıl milyonlarca ton gıdanın çöpe gitmesine dikkat çekilirken, TETT ve STT farkının doğru anlaşılması gerektiği vurgulandı. Uzmanlar, bilinçli tüketim ile milli servetin korunabileceğini belirtiyor.
Dünyayı tehdit eden iklim krizi ve ekonomik dalgalanmaların tam ortasında, Türkiye’nin mutfaktaki gizli harcamalarını ve israfı durduracak dev bir adım atıldı. Arama motorlarında son günlerde sıklıkla araştırılan gıda okuryazarlığı seferberliği ve gıda israfı nasıl önlenir soruları, sektör temsilcilerinin ortak bildirisiyle kurumsal bir harekete dönüştü. Ev, perakende ve hizmet sektörünü kapsayan doğrudan tüketim aşamasında her yıl milyonlarca liralık değer heba oluyor. Kuruluşlar, korku kültürüyle değil bilimsel gerçeklerle hareket eden bilinçli bir tüketici topluluğu inşa etmek üzere güçlerini birleştirdi. İşte milli serveti koruyacak deklarasyonun tüm detayları…
Türkiye'de Her Yıl 14 Milyon Ton Gıda Çöpe Gidiyor!
Yayınlanan ortak deklarasyonda, Türkiye'de her yıl ev, perakende ve hizmet sektöründe yaklaşık 14 milyon ton gıdanın doğrudan çöpe atıldığına dikkat çekildi. Çöpe giden her ürünün sadece besin maddesi olmadığı vurgulanan bildiride şu ifadelere yer verildi:
"Çöpe attığımız sadece gıda değil; su, enerji, emek, zaman ve geleceğimiz. Evlerimizde yaşanan gıda israfının en büyük ve en gizli faili ise gıda etiketlerini doğru yorumlayamıyor olmamız."
Toplumun yüzde 72'sinin etiketlerde yer alan iki kritik kısaltmanın anlamını bilmediği, bu durumun ise henüz tüketilebilir durumda olan güvenilir gıdaların arkasındaki devasa emekle birlikte gereksizce israf edilmesine yol açtığı aktarıldı.
TETT'si Geçen Gıdayı Hemen Çöpe Atmak Milli Servete Zarar
Kampanya kapsamında en çok üzerinde durulan konu, tüketici nezdinde gıda okuryazarlığı nedir sorusuna doğru yanıtı verebilmek oldu. Bildiride, TETT (Tavsiye Edilen Tüketim Tarihi) kavramının bir güvenlik sınırı olmadığı, aksine israfı önleyen koruyucu bir mekanizma olduğu belirtildi.
Doğru saklama koşullarında muhafaza edilmiş, ambalajı zarar görmemiş, tat, koku ve görünüşünde bozulma olmayan ürünlerin TETT'si geçse bile güvenle mutfakta kullanılabileceği hatırlatıldı. TETT'si geçen gıdaları kontrol etmeden doğrudan çöpe atmanın milli serveti eritmekle eş değer olduğu belirtilirken, STT'si (Son Tüketim Tarihi) geçen et, balık, yumurta gibi riskli gıdaların ise sağlık açısından kesinlikle tüketilmemesi gerektiğinin altı çizildi.
Küresel Tehdit: Gıda İsrafı Bir Ülke Olsaydı Dünyanın En Büyük 3. Sera Gazı Kaynağı Olurdu
Gıda israfının sadece ekonomik bir kayıp değil, aynı zamanda küresel iklim krizinin de en büyük tetikleyicilerinden biri olduğu belgelendi. Yapılan araştırmalara göre gıda israfı bir ülke olarak kabul edilseydi; ABD ve Çin'in hemen ardından dünyanın en büyük üçüncü sera gazı emisyon kaynağı haline gelecekti. Bu nedenle stt tett farkı nedir bilinci oluşturmak, doğrudan iklim kriziyle mücadelenin en ön safında yer almak anlamına geliyor.
Derneklere, Perakendecilere ve Medyaya Çağrı
Ortak bildirinin sonunda, israf yerine bilinçli tüketimi merkeze alan yeni bir kültür oluşturmak için tüm kurumlara acil çağrıda bulunuldu:
İndirim Rafları ve Gıda Bankacılığı: Tedarik zincirindeki gıda kaybını önlemek için, TETT'si yaklaşan ürünlerin indirim rafları ve sosyal sorumluluk modelleriyle ekonomiye kazandırılması sağlanmalı.
Açık Ambalaj İfadeleri: Ürün ambalajlarında gıda okuryazarlığını destekleyecek daha açık ve anlaşılır ifadelere yer verilmeli.
Tüketici Eğitimi: Tüketicilere sadece fiyat odaklı alışveriş değil, doğru etiket okuma ve hak/sorumluluk eğitimleri verilmeli.
Son Tüketim Tarihi (STT) Nedir?: Et, süt, balık ve yumurta gibi çabuk bozulabilen yüksek riskli gıdaların güvenlik sınırıdır. STT'si geçmiş ürünlerin görüntüsü değişmemiş olsa bile sağlık riski taşıdığı için asla tüketilmemelidir.
Tavsiye Edilen Tüketim Tarihi (TETT) Nedir?: TETT bir tehlike alarmı değildir. Uygun şartlarda saklanan, ambalajı sağlam, kokusu ve tadı normal olan ürünler, TETT'si geçse dahi güvenle tüketilebilir.
