Iğdır’da bilimsel araştırmalar kapsamında takibe alınan bir bozkır şahininin kıtalar arası yolculuğu, uydu verileriyle ortaya konuldu. “Ender” adı verilen şahin, ilkbaharda başlayan hareketliliğinin ardından Asya’dan Afrika’ya uzanan göçünü tamamlayarak Etiyopya’ya ulaştı.
KuzeyDoğa Derneği tarafından, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğünün izniyle yürütülen çalışmalar, Aras Kuş Araştırma ve Eğitim Merkezi’nde devam ediyor. Aras Nehri’nin beslediği Aras Kuş Cenneti’nde gerçekleştirilen araştırmalarda kuşlar halkalanıyor, göç yollarının belirlenmesi amacıyla bazı yırtıcı kuşlara uydu vericileri takılıyor.
Bu kapsamda 14 Mayıs’ta yakalanan bozkır şahininin üzerine 6 gram ağırlığında uydu vericisi yerleştirildi. Yaklaşık 470 gram ağırlığındaki kuşa “Ender” ismi verildi ve aynı gün doğal yaşam alanına bırakıldı.
Yaz mevsimini Rusya’da geçirdi
Uydu üzerinden izlenen Ender, ilk olarak kuzeye yönelerek Ermenistan, Azerbaycan ve Gürcistan üzerinden ilerledi. Şahin, 18 Haziran’da Rusya’nın Mahaçkale kentine ulaştı ve yaz dönemini burada geçirdi.
Sonbaharın gelmesiyle birlikte 20 Eylül’de kışlama alanına doğru yeniden harekete geçen Ender, 9 Ekim’de Etiyopya’ya vardı. Böylece 148 günlük takip sürecinde toplam 6 bin 41 kilometre yol katetti.
Göç rotası boyunca 14 ülkenin üzerinden geçen şahin, bilim insanlarına yırtıcı kuşların uzun mesafeli hareketleri hakkında önemli veriler sağladı.
Sahra Çölü’nü 13 saat boyunca durmadan geçti
Ender’in yolculuğunda öne çıkan ayrıntılardan biri de Sahra Çölü’nü geçerken gerçekleştirdiği kesintisiz uçuş oldu. Uydu verilerine göre çölü altı günlük bir süreçte aşan şahin, bu sırada 13 saat boyunca hiç mola vermeden uçarak 478 kilometre ilerledi.
En hızlı uçuşunda saatte 102 kilometre hıza ulaşan Ender’in kaydedilen en yüksek uçuş irtifası ise 4 bin 515 metre oldu.
Asya’dan Afrika’ya uzanan yolculuğunun ardından Etiyopya’nın Oromia bölgesinde bulunan şahinin hareketleri izlenmeye devam edilecek. Araştırmacılar, uydu verileri aracılığıyla kuşun sonraki hareketlerini ve dönüş göçünü takip edecek.
Küçük bir vericiyle binlerce kilometrelik yolculuk izlendi
Aras Kuş Araştırma ve Eğitim Merkezi istasyon sorumlusu Gül Tutar, Ender’in ilkbahardan bu yana uydu aracılığıyla takip edildiğini belirtti.
Yaklaşık 470 gram ağırlığındaki şahine yalnızca 6 gramlık bir verici takıldığını aktaran Tutar, kuşun önce Rusya’nın Mahaçkale kentine doğru ilerlediğini, daha sonra güneye yönelerek Afrika’ya ulaştığını ifade etti.
Tutar’ın verdiği bilgilere göre Ender; Türkiye, Ermenistan, Gürcistan, Rusya, Azerbaycan, İran, Irak, Kuveyt, Suudi Arabistan, Yemen, Eritre, Güney Sudan, Uganda ve Etiyopya güzergâhından geçti.
Bilim insanları, uydu vericisi sayesinde Ender’in göç rotasını ve bundan sonraki hareketlerini izlemeyi sürdürecek. Çalışmanın, kuşların göç davranışlarının ve uzun mesafeli uçuşlarının daha iyi anlaşılmasına katkı sağlaması bekleniyor.
