NAZA ne demek, NAZA'nın anlamı nedir? Venedik Film Festivali'nde ödül kazanan Yuval Abraham ve Rachel Szor imzalı NAZA belgeselinin gündeme gelmesinin ardından filmin adının anlamı da merak konusu oldu. İsrail askeri istihbaratında kullanılan bir kısaltmadan gelen NAZA, bir hava saldırısında ölmesi beklenen sivil sayısını ifade etmek için kullanılan bir terim olarak açıklanıyor. Peki, NAZA açılımı nedir, ne anlama geliyor ve belgesele neden NAZA adı verildi? İşte detaylar...
Yuval Abraham ve Rachel Szor'un yönettiği NAZA belgeseli, Venedik Film Festivali'ndeki gösteriminin ardından dünya çapında dikkat çekti. Yapımın konusu kadar filmin kısa ve dikkat çekici ismi de arama motorlarında araştırılmaya başlandı.
The Guardian'ın yapım için yayımladığı resmi açıklamaya göre NAZA, İsrail istihbaratı tarafından bir hava saldırısında ölmesi beklenen sivillerin sayısını belirtmek için kullanılan askeri bir kısaltma.
NAZA NE DEMEK?
NAZA, İsrail askeri istihbaratında bir saldırı sonucunda ölmesi beklenen sivil sayısını ifade etmek amacıyla kullanılan bir terim.
The Guardian'ın açıklamasında NAZA'nın, İsrail istihbaratı tarafından hava saldırılarında beklenen sivil ölümlerini belirtmek için örtmeceli biçimde kullanılan askeri bir kısaltma olduğu aktarılıyor.
Başka bir ifadeyle NAZA, belirlenen bir hedefe saldırı gerçekleştirilmesi halinde hedef dışındaki kaç sivilin hayatını kaybetmesinin beklendiğine ilişkin tahmini ifade ediyor.
NAZA AÇILIMI NEDİR?
NAZA'nın kaynaklarda İngilizce bir kelimenin doğrudan karşılığı olarak değil, İsrail askeri istihbaratında kullanılan bir kısaltma/terim olarak geçtiği belirtiliyor.
Anadolu Ajansı'nın belgeselle ilgili haberinde de NAZA, “collateral damage” yani “ikincil hasar/sivil kayıp” anlamında kullanılan İbranice askeri bir kısaltma olarak aktarılıyor.
The Guardian ise daha spesifik bir tanım yaparak terimin bir hava saldırısında ölmesi beklenen sivillerin sayısını ifade ettiğini belirtiyor.
NAZA BELGESELİNİN ADI NEDEN NAZA?
Filmin ismi doğrudan belgeselin ele aldığı askeri sistemlerden geliyor.
NAZA'da İsrail ordusu ve istihbaratında görev yapmış 24 kişinin anonim tanıklıklarına yer veriliyor. Film, Gazze'deki hedef belirleme, gözetleme ve hava saldırısı süreçlerini bu tanıklıklar üzerinden inceliyor.
Yönetmenler Yuval Abraham ve Rachel Szor, film boyunca askeri kararların alınmasında kullanılan sistemlere ve dile odaklanıyor. NAZA terimi de belgeselin içerisinde tekrar tekrar kullanılan ifadelerden biri.
Bu nedenle yapımın adı da NAZA olarak belirlendi.
NAZA BELGESELİ NE ANLATIYOR?
NAZA, İsrail'in Gazze'deki askeri operasyonlarında kullanılan gözetleme ve hedef belirleme sistemlerini konu alan bir araştırmacı belgesel.
Filmde kimlikleri gizlenen 24 İsrailli asker ve istihbarat mensubu, görev yaptıkları süreçlere ilişkin anlatımlarda bulunuyor. Görüşülen kişilerin kimliklerini korumak amacıyla yüzleri ve sesleri dijital olarak değiştirilmiş durumda.
Belgeselin yapımcılarından The Guardian, filmin üç yıllık gazetecilik çalışmasına dayandığını ve yönetmenlerin 100'den fazla kaynakla görüştüğünü bildiriyor.
İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF) ise filme yönelik açıklamasında yapımın önemli olgusal yanlışlıklar içerdiğini ve askeri süreçleri yanlış yansıttığını savunuyor. IDF ayrıca sivillerin kasıtlı olarak hedef alındığı iddiasını reddediyor.
NAZA KELİMESİNİN TÜRKÇE ANLAMI NE?
NAZA'yı Türkçeye tek bir kelime olarak çevirmek yerine kullanım bağlamıyla açıklamak daha doğru.
Terim kabaca:
“Bir saldırıda ölmesi beklenen sivil sayısı”
anlamında kullanılıyor. Bazı kaynaklarda terim daha genel biçimde “ikincil hasar” veya “sivil kayıp” anlamıyla da aktarılıyor.
Dolayısıyla NAZA belgeselinin ismi bir kişi veya yer adından değil, filmde incelenen askeri terminolojiden geliyor.
NAZA BELGESELİNİ KİM ÇEKTİ?
NAZA'nın yönetmenleri Yuval Abraham ve Rachel Szor.
İki yönetmen daha önce Basel Adra ve Hamdan Ballal ile birlikte Oscar kazanan No Other Land belgeselini yönetmişti. NAZA ise The Guardian ve JW Films tarafından üretildi; Jonathan Glazer da yürütücü yapımcılar arasında yer aldı.
NAZA KAÇ DAKİKA?
NAZA belgeseli 80 dakika, yani 1 saat 20 dakika uzunluğunda.
Filmde ağırlıklı olarak Tel Aviv'de gece saatlerinde çekilen ve kimlikleri gizlenen asker ve istihbarat mensuplarının anlatımları kullanılıyor.
NAZA NEDEN GÜNDEM OLDU?
Belgesel, Venedik Film Festivali'ndeki gösteriminin ardından hem içeriği hem de İsrail'de yarattığı siyasi tartışmalar nedeniyle uluslararası gündeme taşındı.
Filmin yönetmenleri hakkındaki tartışmaların yanı sıra NAZA'da ortaya atılan iddialar da geniş yankı uyandırdı. İsrail hükümeti ve IDF cephesinden filme ve içerdiği iddialara yönelik sert itirazlar geldi.
