Siirt Üniversitesinde (SİÜ) gerçekleştirilen bilimsel araştırmayla, Siirt fıstığı üretiminden geriye kalan sert ve yeşil kabukların tarımsal üretimde değerlendirilmesi hedeflendi. Araştırmada, fıstık kabuklarından elde edilen biyokömürün toprak özellikleri ve bitki gelişimi üzerindeki etkileri incelendi.
SİÜ Ziraat Fakültesi Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mesut Budak ve Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Harun Bektaş danışmanlığında, yüksek lisans öğrencisi Kübra Polat'ın tezi kapsamında yürütülen çalışma 2023 yılında tamamlandı.
Fıstık kabukları 500 derecede biyokömüre dönüştürüldü
Araştırma kapsamında Siirt fıstığının sert ve yeşil kabukları, yaklaşık 500 santigrat derecede yavaş piroliz yöntemiyle işlenerek biyokömüre dönüştürüldü.
Elde edilen biyokömürün farklı toprak yapılarında buğday bitkisinin kök gelişimi, toprak özellikleri ve nitratın topraktan yıkanması üzerindeki etkileri araştırıldı.
Deneyler sonucunda biyokömür uygulamasının buğday bitkisinin kök gelişimini yüzde 50'ye varan oranda artırdığı, topraktaki nitratın yıkanmasını ise önemli ölçüde azalttığı tespit edildi.
Siirt'in fıstık atıkları ekonomiye kazandırılacak
Prof. Dr. Mesut Budak, AA muhabirine yaptığı açıklamada, çalışmanın Siirt'in önemli gelir kaynaklarından biri olan fıstık üretiminde ortaya çıkan atıkların değerlendirilmesi amacıyla hazırlandığını belirtti.
Kentte 12 milyonu aşkın ağaçtan yaklaşık 30 bin ton fıstık elde edildiğini aktaran Budak, üretim sırasında buna yakın miktarda atık oluştuğunu ifade etti.
Bu atıkların tarımda nasıl değerlendirilebileceğini araştırdıklarını belirten Budak, boş ve yeşil fıstık kabuklarını yaklaşık 500 santigrat derecede piroliz işlemine tabi tutarak biyokömür elde ettiklerini anlattı.
Budak, biyokömürün toprağın fiziksel, kimyasal ve biyolojik özelliklerini iyileştirme potansiyelini incelediklerini kaydederek, özellikle nitratın topraktan yıkanmasını önemli ölçüde azalttığını ve bitki kök kütlesini artırdığını gözlemlediklerini söyledi.
Toprakta karbon depolanmasına katkı sağlayacak
Çalışmanın sıfır atık, karbon salınımının azaltılması ve toprak verimliliğinin artırılması olmak üzere üç temel hedef doğrultusunda hazırlandığını vurgulayan Budak, biyokömürün kararlı karbon yapısı sayesinde karbonun uzun süre toprakta muhafaza edilmesine katkı sağlayabileceğini belirtti.
Toprağın önemli bir karbon havuzu olduğuna dikkati çeken Budak, biyokömür uygulamasının küresel ısınmayla mücadele ve tarımsal üretimin sürdürülebilirliği açısından önem taşıdığını ifade etti.
Araştırmanın sonuçları COP31'de sunulacak
Doç. Dr. Harun Bektaş ise disiplinler arası yürütülen araştırmanın sonuçlarının Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı'nda (COP31) sunulacağını bildirdi.
Antalya'da düzenlenen COP31 kapsamında 19 Kasım'da gerçekleştirilecek sunumda, fıstık atıklarından elde edilen biyokömürün tarımsal üretime katkıları ele alınacak.
Biyokömür uygulamasının buğday bitkisinin kök gelişimini yüzde 50'ye varan oranda artırdığını belirten Bektaş, güçlü kök gelişiminin bitkilerin kuraklık ve değişen yağış rejimlerine karşı dayanıklılığına katkı sağlayabileceğini kaydetti.
Bektaş, fıstık atıklarından elde edilen biyokömürün buğday, mercimek ve fıstık tarımında değerlendirilmesine yönelik çalışmaların önemine işaret ederek, atıkların bölge ekonomisine yeniden kazandırılabileceğini vurguladı.
