Avrupa’da 2026 yazında etkili olan aşırı sıcakların 50 binden fazla kişinin ölümüne yol açtığı tahmin ediliyor. Bilim insanları, can kayıplarının yaklaşık üçte ikisinin fosil yakıt kullanımından kaynaklanan iklim değişikliğiyle bağlantılı olduğunu belirledi. Bu yaz, 2000’den bu yana sıcaklara bağlı ölümlerin en yüksek seviyeye ulaştığı dönem oldu.
Avrupa’da sıcaklara bağlı ölümler rekor kırdı
Imperial College London ve Londra Hijyen ve Tropikal Tıp Okulundan bilim insanları, aşırı sıcakların Avrupa'daki can kayıplarına etkisini araştırdı. Avrupa Birliği'nin 27 üyesinin yanı sıra İngiltere, Norveç ve İsviçre'nin dahil olduğu 30 ülkede, nüfusun yaklaşık yüzde 40'ını kapsayan 854 kentsel bölge incelendi.
Araştırmacılar, sıcaklık kayıtlarını ve geçmiş yıllarda sıcaklık ile ölüm oranları arasında gözlemlenen ilişkiyi temel alan modelleri kullanarak 2000-2026 yıllarındaki yaz dönemlerinde sıcaklara bağlı beklenen fazladan ölümleri hesapladı. Elde edilen sonuçların, ulusal sağlık otoritelerinin daha sonra yayımladığı resmi aşırı sıcaklık kaynaklı ölüm istatistikleriyle tutarlı olduğu görüldü.
Çalışmanın sonuçlarına göre, Avrupa'da bu yaz aşırı sıcaklar nedeniyle 50 binden fazla kişi hayatını kaybetti. Bu ölümlerin yaklaşık üçte ikisinin ise fosil yakıt kullanımının yol açtığı iklim değişikliğiyle bağlantılı olduğu değerlendirildi.
2022 ve 2003'teki can kayıpları geride kaldı
2026 yazında sıcaklara bağlı ölümler, 2000'den bu yana tutulan kayıtlardaki en yüksek seviyeye ulaştı. Önceki yıllarda da Avrupa'da aşırı sıcaklar ciddi can kayıplarına neden olmuştu.
Bilim insanlarının tahminlerine göre, 2022 yazında yüksek sıcaklıklar nedeniyle yaklaşık 29 bin, 2003 yazında ise 28 bin kişi hayatını kaybetti. Bu yılki tahmini can kaybı, her iki yılın da üzerine çıktı.
Ölümlerin üçte biri iki haftalık dönemde yaşandı
Araştırmada, sıcaklara bağlı ölümlerin yaklaşık üçte birinin 17 Haziran-1 Temmuz döneminde gerçekleştiği tahmin edildi. Söz konusu dönemde Avrupa genelinde günlük ortalama sıcaklıklar, 1991-2020 döneminin ortalamasını 5 dereceden fazla aştı.
Yaz boyunca özellikle Batı Avrupa'da art arda yaşanan aşırı sıcak hava dalgaları, halk sağlığı üzerinde ciddi etkiler yarattı. Batı Avrupa, mevsim normallerine kıyasla en yüksek sıcaklık artışının görüldüğü bölge oldu.
Güney ve Batı Avrupa en ağır darbeyi aldı
Araştırmada, en yüksek sıcaklıkların ve can kayıplarının görüldüğü Güney ve Batı Avrupa kentleri, aşırı sıcaklardan en fazla etkilenen bölgeler arasında yer aldı.
Genellikle daha serin bir iklime sahip olan İngiltere gibi Kuzey Avrupa ülkelerinin kentsel bölgelerinde de sıcaklık kaynaklı yaklaşık 4 bin 500 ölüm meydana geldiği tahmin edildi. Böylece aşırı sıcakların etkisinin yalnızca Avrupa'nın geleneksel olarak daha sıcak bölgeleriyle sınırlı kalmadığı görüldü.
65 yaş altındaki yaklaşık 6 bin kişi hayatını kaybetti
Sıcağa bağlı ölümler ağırlıklı olarak ileri yaştaki insanları etkilese de araştırma, genç ve orta yaş gruplarının da ciddi risk altında olduğunu ortaya koydu.
İncelenen kentsel bölgelerde 2026 yazında 65 yaşın altındaki yaklaşık 6 bin kişinin aşırı sıcaklar nedeniyle hayatını kaybettiği tahmin edildi.
Sıcaklıklar mevsim ortalamasının 12 derece üzerine çıktı
Avrupa'da yaz mevsimi boyunca sıcaklıklar, 1991-2020 döneminin ortalamasının yaklaşık 2,9 derece üzerinde seyretti. Bazı günlerde ise sıcaklık ile mevsim normalleri arasındaki fark 12 dereceye kadar ulaştı.
Araştırmanın sonuçları, aşırı sıcakların Avrupa genelinde giderek ağırlaşan bir halk sağlığı sorunu olduğunu ve iklim değişikliğinin sıcaklara bağlı can kayıplarındaki etkisinin büyüklüğünü ortaya koydu.
