ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik başlattığı saldırıların ardından, Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiği büyük ölçüde durdu. Bu kritik geçiş noktası üzerinden enerji ihtiyacının büyük bölümünü sağlayan Asya ülkeleri, enerji arz güvenliğini korumak amacıyla acil durum planlarını devreye aldı.
Boğazdaki tıkanıklık enerji fiyatlarını yükseltti
Dünya genelinde deniz yoluyla taşınan günlük petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ticaretinin yaklaşık %20’si Hürmüz Boğazı’ndan geçiyor. Bu geçişin en yoğun kısmı Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore gibi Asya ülkelerine yönelikti. ABD ve İsrail’in İran’a başlattığı saldırılar ve Tahran’ın misillemeleri sonrası boğazdaki gemi trafiği fiilen durdu ve enerji arzına ilişkin endişelerle birlikte fiyatlar hızla yükseldi.
Asya ülkeleri acil durum ilan etti
Filipinler, yakıt rezervinin 45 gün yeteceğini açıklayarak “ulusal enerji acil durumu” ilan eden ilk ülke oldu. Tayvan, yaklaşık 11 günlük LNG stokuna sahip olduğunu bildirirken, Bangladeş yakıt stoklarının 9 ila 14 gün yeterli olacağını açıkladı.
Hükümetler, enerji tasarrufu sağlamak için farklı yakıt türlerinin kullanımını teşvik ediyor, iş günlerini azaltıyor, uzaktan çalışma modellerini ve okul tatillerini devreye alıyor.
Alternatif enerji kaynaklarına yönelim
Birçok ülke, yakıt stokları azaldıkça daha düşük kaliteli petrol ürünleri veya kömür gibi alternatif enerji kaynaklarına yöneliyor. Bangladeş, enerji sıkışıklığını hafifletmek için farklı ülkelerden dizel ithal ederken, Filipinler sınırlı kullanım için “Euro 2” sınıfı petrol ürünlerini satışa sundu. Hindistan ise enerji tedarikini çeşitlendirmek için ithalat yaptığı ülke sayısını 27’den 41’e çıkardı.
Uzaktan çalışma ve eğitim tedbirleri
Asya ülkeleri, Kovid-19 döneminde uygulanan uzaktan çalışma ve eğitim modellerini yeniden hayata geçiriyor. Pakistan, devlet dairelerinde dört gün çalışılacağını ve okulların iki hafta kapalı kalacağını duyurdu. Bangladeş, üniversitelerin Ramazan tatilini erkene aldı. Endonezya, nisan ayından itibaren okullarda hibrit eğitim ve iş yerlerinde haftada bir gün evden çalışma planını değerlendiriyor. Tayland ise kamu çalışanlarına evden çalışma ve yurt dışı seyahat yasağı getirdi.
Stok yetersizliği ve “Tam Zamanında” modelinin faturası
Asya ülkelerinin sınırlı yakıt stokları, uzun yıllardır küresel sistemde verimlilik sembolü olarak uygulanan “Tam Zamanında” (Just-In-Time) tedarik modelinin eksik yönlerini ortaya çıkardı. Doğalgazın sıvı halde depolanmasının yüksek maliyet ve teknik zorlukları nedeniyle tankerler “yüzen depolar” olarak kullanılıyordu. Barış zamanında sorunsuz işleyen bu sistem, Hürmüz Boğazı’ndaki trafik kesintisiyle büyük sekteye uğradı.
ABD-İsrail saldırıları ve İran’ın misillemesi
ABD ve İsrail, Tahran ile Washington yönetimleri arasındaki müzakereler sürerken 28 Şubat’ta İran’a saldırdı. İran ise İsrail’in yanı sıra ABD üslerinin bulunduğu Katar, BAE ve Bahreyn’de hedeflere saldırıyla karşılık verdi. Operasyonlarda eski İran lideri Ali Hamaney’in yanı sıra birçok üst düzey yetkilinin öldüğü bildirildi.
