İhracatta yılın ilk yedi ayına ilişkin değerlendirmelerde bulunan Ticaret Bakanı Ömer Bolat, en güçlü artışın ABD, Çin, İtalya, Mısır ve Ukrayna pazarlarında gerçekleştiğini açıkladı. Bolat, bu dönemde ABD'ye ihracatın 759 milyon dolar, Çin'e 633 milyon dolar, İtalya'ya 607 milyon dolar, Mısır'a 522 milyon dolar ve Ukrayna'ya 465 milyon dolar arttığını belirtti.
Temmuz ayı dış ticaret verileri, Ticaret Bakanı Ömer Bolat ile Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) Başkanı Mustafa Gültepe'nin katıldığı toplantıda kamuoyuyla paylaşıldı.
Kuzey Amerika ve AB pazarında yükseliş
Toplantıda konuşan Bolat, ocak-temmuz döneminde özellikle Kuzey Amerika pazarında dikkat çekici bir ihracat artışı yaşandığını ifade etti. Avrupa Birliği'ne ihracatın yüzde 2,5'lik artışla istikrarlı seyrini koruduğunu aktaran Bolat, OECD ülkelerine ihracatın yüzde 2,2, İslam İşbirliği Teşkilatı üyesi ülkelere yapılan ihracatın ise yüzde 1 oranında yükseldiğini kaydetti.
Savaşın yaşandığı ve 8-9 ülkenin bulunduğu Körfez bölgesine ihracatın ocak-temmuz döneminde yıllık bazda yüzde 9,3 azaldığını anlatan Bolat, sözlerini şöyle sürdürdü:
"İhracatımızda 7 ayda en çok artış gösteren ülkeler, ABD 759 milyon dolarla yüzde 8,1, Çin 633 milyon dolarla yüzde 35, İtalya 607 milyon dolarla yüzde 118, Mısır 522 milyon dolarla yüzde 23, Ukrayna 465 milyon dolarla yüzde 21. Azalış gösteren ülkelere baktığımızda, Körfez'de savaşın yaşandığı bölgede olumsuzluk bariz bir şekilde gözüküyor. Birleşik Arap Emirlikleri'nde (BAE) yaklaşık 1 milyar dolar, Yunanistan'da 925 milyon dolar, Irak'ta 515 milyon dolar, İngiltere'de yaklaşık yarım milyar dolar, Cezayir'de de 286 milyon dolar azalış var."
elektrikli makine ve savunma sanayisi ihracatta lokomotif oldu
Bakan Bolat, fasıllar bazında bakıldığında yılın 7 ayında ihracatın en çok arttığı sektörlere işaret ederek, şu değerlendirmelerde bulundu:
"Elektrikli makine ve cihazlarda 1,3 milyar dolar, gemi ihracatımızda yaklaşık 1 milyar dolar, meyve ihracatımızda 801 milyon dolar, savunma sanayisinde 800 milyon dolar, plastik sektöründe de 753 milyon dolar artışımız var. Azalış gösteren sektörlerde ise işlenmemiş ve işlenmiş altın, gümüş, mücevheratta toplamda 1,2 milyar dolar azalış var. Bunun en önemli nedeni BAE ve Irak'taki azalış. İnorganik kimyasallarda 752 milyon dolar, mineral yakıtlarda 546 milyon dolar azalış var. Enerji arz kaygılarının olduğu bir ortamda 'önce eve lazım' anlayışıyla kendi içimizde tedariklerimizi yapmak zorunda olduğumuz için ihracata yönelebilecek ürün de azalıyor. Hububatta 301 milyon dolar, kakaoda da 206 milyon dolar azalış var."
Bolat, ocak-temmuz döneminde ihracatın yıllık bazda tarımda yüzde 3, sanayi ürünlerinde yüzde 2,4, madende yüzde 20,1 arttığını söyledi.
Yılın 7 ayında orta yüksek ve yüksek teknolojili ürünlerin ihracatının net 4 milyar dolar arttığını ve toplamdaki payının yüzde 44'e yükseldiğini belirten Bolat, "Bu da Türk ekonomisi açısından katma değeri yüksek ürünler ihracatı yaptığımızı göstermektedir." dedi.
İthalatta Çin ilk sıradaki yerini korudu
Ticaret Bakanı Bolat, temmuzda ithalatın geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 5,2 artarak 33 milyar dolara yaklaştığını aktaran, şu bilgileri verdi:
"Burada nispeten dengeli bir artış gerçekleşti. Bölgemizdeki jeopolitik savaşların ve gerilimlerin ekonomiye, enerji maliyetlerine, taşımacılığa yansıması anlamında net artış 1,6 milyar dolarda kaldı. İthalatımızın en fazla arttığı ülkelere baktığımızda Çin yükselmeye devam ediyor. İlk 7 ayda yüzde 10'a yakın ithalat artışı var, 2,8 milyar dolar. Toplamda da 31,5 milyar dolarla ithalatımızda birinci. ABD'de de ilk 7 ayda 1,5 milyar dolar ithalat artışımız var. Bunun ana faktörü LNG ithalatımızda Amerikan kaynaklarında artış gerçekleşmesi. ABD'den ithalatımız 11,5 milyar dolar oldu 7 ayda. Brezilya'dan ithalat 1 milyar dolar arttı. Bu da tarım ham maddelerinden ve cevher ithalatındaki artıştan kaynaklanıyor. AB'den ithalatımız yüzde 2,8 azalmış."
Bolat, ithalatın motorlu kara taşıtlarında 3,3 milyar dolar, altın, gümüş ve mücevheratta 2,1 milyar dolar, kakaoda yaklaşık 500 milyon dolar, hava ve uzay taşıtlarında 350 milyon dolar, elyaf ve iplikte 185 milyon dolar azaldığını söyledi.
Bakan Bolat, "Özellikle hazır giyim ve konfeksiyondaki ihracat kaybımız artık sıfıra doğru yaklaşıyor. Bundan sonra inşallah artışa geçecek. Tekstilde yani iplik ve kumaş sektörlerindeki ihracatlarımızda ise artıya geçtik. Artık yukarı doğru yükseleceğiz." diye konuştu.
İthalatın en çok arttığı sektörlere değinen Bolat, mineral yakıtlarda 2,7 milyar dolar, elektrikli makine ve cihazlarda 2,1 milyar dolar, bakırda 1,3 milyar dolar, kazan ve makinede 1,1 milyar dolar, eczacılık ürünlerinde yaklaşık 1 milyar dolar ithalat artışı yaşandığını anlattı.
Bolat, ithalatın ocak-temmuz döneminde tüketim mallarında 2,8 milyar dolar azaldığını, yatırım mallarında 700 milyon dolar, ham maddede yaklaşık 12 milyar dolar arttığını söyledi.
Sanayi Hızlandırma Yasası için kritik diplomasi trafiği
Bakan Bolat, yılın ikinci yarısında genelde ihracatın hızlandığını belirterek, siparişlerin ağustosun sonundan itibaren arttığını, ihracatta daha çok rekorlar kıracaklarını vurguladı.
Görevde bulundukları son 39 ayın 28'inde ihracatın arttığını dile getiren Bolat, "39 ayın 21'inde hep aylık rekorlar kırdık. Bundan sonra da inşallah rekor kırmaya devam ediyoruz." dedi.
Ticaret diplomasisine verdikleri öneme, yılın geride kalan döneminde gerçekleştirdikleri ziyaretlere, resmi görüşmelere, ağırladıkları heyetlere ve imza attıkları anlaşmalara değinen Bolat, özellikle Suriye ve Iraklı yetkililer ile önemli görüşmeler yaptıklarını, güzel işbirliklerine imza attıklarını anlattı.
Bolat, "Yeni Irak hükümeti ve Başbakanı Türkiye ile her alanda ekonomik, sosyal, kültürel, ulaştırma ve enerji işbirliğine hazır olduklarını sürekli olarak ifade ettiler." diye konuştu.
Türkiye ile Irak arasında Irak-Türkiye Boru Hattı üzerinden Ceyhan Limanı'na günlük en az 750 bin varil ham petrol taşınması ve yüklenmesine ilişkin imzalanan anlaşmadan bahseden Bolat, bu gelişmelerin iki ülke arasındaki ticareti artıracağını vurguladı.
Bolat, temmuzda AB yetkilileri ile "Made in EU" konusunda 2 gün süren temaslarının olduğunu anımsatarak, bu konudaki detayları paylaştı.
Bakan Bolat, "Çarşamba günü İspanya, perşembe günü ise Polonya'nın ekonomi ve ticaret bakanları ile görüşmek için oraya gideceğiz. Türkiye adına önemli bir dönüm noktası olan Sanayi Hızlandırma Yasası ile ilgili gelişmelerde ülkemizin pozisyonu adına kritik ziyaretler ve görüşmeler yapıyoruz." şeklinde konuştu.
İhracatçılar için teşvik ve destekler devam ediyor
Ticaret Bakanı Bolat, ihracatçı firmalara sunulan destekleri anlatarak, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) döviz dönüşüm desteğinde temel oranın yüzde 3 olarak uygulanması kararını 6 ay daha uzattığını söyledi.
Bolat, "İkinci bir hayırlı gelişme de bu döviz dönüşüm desteğinden daha fazla firmanın ve özellikle emek yoğun işçi çalıştıran firmaların da faydalanabilmesi için yeni bir çalışma düzenine geçecekler. Bunun da uygulama tebliğini 1 Ekim itibarıyla açıklayacaklarını ifade ettiler." dedi.
İhracat bedeli satış yükümlülüğünün daha önce yüzde 35'e düşürüldüğünü anımsatan Bolat, "O da 6 ay süreyle yine yüzde 35 olarak 31 Ocak 2027'ye kadar uzatıldı." dedi.
Bolat, reeskont kredilerinde günlük limitin artırıldığından ve bu konuda sağlanan desteklerden bahsederek, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, TCMB, Türk Eximbank, İhracatı Geliştirme AŞ (İGE) tarafından sunulan teşvik ve hibelerle ilgili bilgiler verdi.
Bolat'tan özel sektöre ortak mücadele çağrısı
Bakan Bolat, sözlerini şöyle sürdürdü:
"Cumhurbaşkanımızın 'Türkiye Yüzyılı'nı ticaretin yüzyılı yapalım' hedefi doğrultusunda yatırım, üretim, ihracat, istihdam konusundaki büyük hedeflerimize ulaşmak için özel sektörümüzle, ihracatçılarımızla, ilgili finans kuruluşlarımızla, diğer bakanlıklarımızla yorulmadan, yılmadan, canla başla çalışmaya devam edeceğiz. Türkiye'mizi yatırımlar için cazibe merkezi transit ticaret, lojistik merkez, tedarik merkezi alanında önemli bir dünya üssü ve merkezi haline getireceğiz."
Konuşmasının ardından gazetecilerin sorusu üzerine Bolat, döviz dönüşüm desteğinin uzatılmasını "iyi ve hayırlı bir gelişme" olarak nitelendirerek, bu konuda yapılacak herhangi bir çalışmanın Hazine ve Maliye Bakanlığı ile TCMB'nin konusu olduğunu söyledi.
