Ticaret Bakanlığı, dijitalleşmeyle birlikte tüketicilerin daha fazla reklam ve ilana maruz kalması nedeniyle aldatıcı reklamlara karşı korumayı güçlendirmek amacıyla Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği'nde değişikliğe gitti. Yönetmelik, Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
Hedefli reklamlara yeni kurallar getirildi
Bakanlıktan yapılan açıklamada, hedefli reklamcılıktan yapay zekayla oluşturulan reklamlara, sosyal medya içerik üreticileri aracılığıyla yapılan tanıtımlardan indirimli satış reklamlarına kadar birçok alanda tüketicilerin korunmasına yönelik yeni kurallar getirildiği belirtildi.
Açıklamada,
"Tüketicilerin çevrim içi davranışları ve kişisel verilerinin analiz edilerek belirli kişi veya gruplara özel reklam içeriklerinin sunulduğu hedefli reklamcılık uygulamalarına ilişkin düzenlemeler yapılmıştır. Buna göre reklam verenler, reklamın hangi kriterler kullanılarak tüketiciye gösterildiğine ve bu kriterlerin nasıl değiştirilebileceğine ilişkin doğrudan ve kolay erişilebilir bilgileri tüketiciye sunmaları şartıyla bu tür reklam uygulamalarını gerçekleştirebilecektir."
ifadelerine yer verildi.
Çocuklara yönelik kişisel verilere dayalı profilleme yöntemleri kullanılarak hedefli reklam yapılmasının da yasaklandığı bildirildi.
İndirimli satış ve sosyal medya reklamlarına düzenleme
Açıklamada, sosyal medya içerik üreticilerinin kazanç, indirimli ürün veya hizmet ya da etkinliğe katılım yoluyla menfaat elde etmeleri halinde paylaşımlarında "reklam" veya "tanıtım" ibaresini kullanmalarının zorunlu hale getirildiği belirtildi.
İndirimli satış reklamlarına ilişkin düzenlemelere de değinilen açıklamada, "Tüketicilere indirim ya da başka bir fayda sağlanmasını bir şarta bağlayan koşullu satış reklamları da indirimli satış reklamlarına ilişkin kurallara tabi olacak. İndirimli satış reklamlarında, indirimin başlangıç tarihinden önceki son 10 gün içinde uygulanan en düşük fiyat, üzeri çizilerek indirimden önceki fiyat olarak sunulabilecektir. Meyve ve sebze gibi çabuk bozulabilen mallar ile hizmetlere ilişkin reklamlarda ise indirimli fiyattan bir önceki fiyat esas alınacaktır." değerlendirmesinde bulunuldu.
Yapay zeka ve yasa dışı reklamlarla ilgili yeni hükümler
Açıklamada, falcı, medyum, astrolog ve benzerleri tarafından verilen hizmet reklamları ile yasa dışı bahis ve kumar oyunlarına yönelik reklam yasağının genişletildiği, yasa dışı şans oyunlarının da yasak kapsamına alındığı belirtildi. Düzenlemelerin 1 Ağustos'ta yürürlüğe gireceği ifade edildi.
Bakanlık, "Tüketici şikayetlerinin yayımlanmasından önce satıcı veya sağlayıcılara açıklama yapma veya cevap verme hakkını kullanabilmeleri için tanınan 72 saatlik süre 48 saate düşürülmüştür. Bu süre içinde cevap verilmediği takdirde değerlendirmeler doğrudan yayımlanacaktır." açıklamasını yaptı.
Yapay zekayla oluşturulan reklamlara ilişkin ise, "Reklamlarda yapay zeka teknolojileri kullanılarak insandan ayırt edilemeyecek dijital karakterlere yer verilmesi halinde, bu durumun açık, anlaşılır ve ayırt edilebilir şekilde belirtilmesi zorunlu tutulmuştur. Ayrıca gerçek bir kişinin yapay zeka teknolojileri kullanılarak oluşturulmuş dijital kopyasının, bir mal veya hizmeti bizzat deneyimlediği izlenimi verdiği ya da tavsiyede bulunduğu reklamların yapılması yasaklanmıştır." ifadeleri kullanıldı.
Çevresel beyanlar ve tüketici değerlendirmelerine sıkı denetim
Açıklamada, çevresel beyan içeren reklamlarda "çevre dostu" gibi genel içerikli kavram ve ibarelerin açıklama yapılmadan kullanılmasının yasaklandığı, bu beyanların hangi yaşam döngüsü aşamasına ilişkin olduğunun belirtilmesinin zorunlu hale getirildiği kaydedildi.
Çevresel beyanlarda kullanılan sertifika ve onayların yetkili kurumlar, üniversiteler veya akredite kuruluşlardan alınan belgelerle ispatlanmasının zorunlu tutulduğu bildirildi.
Takviye edici gıdaların normal beslenmenin yerine geçtiği izlenimi oluşturacak reklamların yasaklandığı belirtilen açıklamada, akademik unvanların yanıltıcı şekilde kullanılmasına izin verilmeyeceği de vurgulandı.
Bakanlık ayrıca, satın alım sürecine ilişkin doğrulama yapılmasının mümkün olmadığı mecralardan alınan tüketici değerlendirmelerinin yayımlanamayacağını, değerlendirmelerin farklı başlıklar altında paylaşılması halinde ise tüm değerlendirmelerin aynı alanda açık, anlaşılır ve kolay erişilebilir şekilde sunulmasının zorunlu hale getirildiğini bildirdi.
