Kanuna göre normal kullanımdan kaynaklanan solma ve hafif izler olağan eskime sayıldığı için kiracı bu masraftan sorumlu tutulamaz. Ev sahibinin sırf yeni kiracı için evi boyatmak isteyip bu bedeli depozitodan kesmesi hukuka aykırıdır. Ancak kasıtlı büyük hasarlar veya izinsiz değişiklikler söz konusu olduğunda masraf talep edilebilir.
Kiracı Evden Çıkarken Evi Boyatmak Zorunda mı?
Kiracının evden çıkarken evi her durumda yeniden boyatması gerektiğine ilişkin genel bir yasal zorunluluk bulunmaz. Türk Borçlar Kanunu'nun 334. maddesine göre kiracı, kiralananı teslim aldığı duruma uygun şekilde geri vermekle yükümlüdür ancak sözleşmeye uygun kullanım sonucunda ortaya çıkan eskime ve bozulmalardan sorumlu değildir. Bu nedenle duvar boyasının yıllar içinde solması, kullanım nedeniyle hafif izlerin oluşması veya boyanın doğal şekilde eski görünmesi tek başına kiracının bütün evi boyatma yükümlülüğü doğurduğu anlamına gelmez.
Buna karşılık duvarlarda olağan kullanım sınırlarını aşan hasarlar varsa durum farklı değerlendirilir. Kiracının izinsiz olarak duvar rengini belirgin biçimde değiştirmesi, duvarlarda büyük delikler açması, yoğun leke veya çizikler bırakması ya da dikkatsiz kullanım nedeniyle boya yüzeyine zarar vermesi hâlinde eski hâle getirme veya zarar giderme sorumluluğu gündeme gelebilir. Ayrıca kiraya veren, taşınmazı teslim alırken kiracının sorumlu olduğu açık eksiklik ve ayıpları gözden geçirip bunları gecikmeden bildirmekle yükümlüdür.
Kiracı Hangi Durumlarda Boya Masrafından Sorumlu Olur?
Kiracının boya masrafından sorumlu tutulabilmesi için genellikle duvarlardaki durumun normal kullanım sonucu oluşan eskimenin ötesine geçmesi gerekir. Örneğin duvarların yoğun şekilde çizilmesi, büyük ve çok sayıda delik açılması, yüzeyin kalıcı biçimde kirletilmesi veya kiraya verenin onayı olmadan yapılan değişikliklerin eski hâline getirilmesi gerekebilir. Kiracı, kiraya verenin yazılı rızasıyla bir değişiklik yapmışsa ve eski hâle getirme konusunda ayrıca yazılı bir anlaşma bulunmuyorsa, kiraya veren her durumda eski hâle dönüş talep edemez. Türk Borçlar Kanunu'nun 321. maddesi bu konuda yazılı rızaya özel önem verir.
Boya sorumluluğu değerlendirilirken evin başlangıçtaki durumu da önemlidir. Kiracı taşınmazı zaten eski, lekeli veya boyası yıpranmış şekilde teslim aldıysa bunların tamamının çıkışta kiracıya yüklenmesi doğru olmaz. Bu nedenle giriş ve çıkış sırasında düzenlenen teslim tutanakları, tarihli fotoğraflar ve taraflar arasındaki yazışmalar önem taşır. Kiracının sorumluluğu, normal eskimeyi değil sözleşmeye aykırı kullanım nedeniyle ortaya çıkan gerçek zararı karşılamaya yöneliktir.
Normal Kullanımdan Kaynaklanan Duvar İzleri Hasar Sayılır mı?
Normal kullanım sonucu meydana gelen her duvar izi hukuken hasar olarak kabul edilmez. Mobilyaların duvar üzerinde bıraktığı hafif izler, boyanın zamanla solması, küçük sürtünme izleri veya uzun süreli kullanım nedeniyle oluşan genel renk farklılıkları çoğunlukla olağan eskime kapsamında değerlendirilebilir. Kanun, kiracıyı sözleşmeye uygun kullanım nedeniyle ortaya çıkan eskime ve bozulmalardan açıkça sorumlu tutmaz. Bu nedenle yıllarca kullanılan bir evin duvarlarının yeni boyanmış hâliyle teslim edilmesini otomatik olarak beklemek doğru değildir.
Ancak her iz olağan kullanım kapsamında değildir. Duvara ağır bir cismin çarpması sonucu oluşan kırıklar, geniş boya sökülmeleri, kalıcı ve yoğun lekeler veya çok sayıda büyük montaj deliği gibi durumlar normal kullanım sınırını aşabilir. Böyle bir uyuşmazlıkta kullanım süresi, duvarların teslim anındaki durumu ve hasarın niteliği birlikte değerlendirilir. Bu nedenle yalnızca duvarda iz bulunması değil, izlerin nasıl oluştuğu ve olağan kullanım sonucunda beklenip beklenemeyeceği önemlidir.
Ev Sahibi Boya Parasını Depozitodan Kesebilir mi?
Ev sahibi, kiracının gerçekten sorumlu olduğu ve olağan kullanımın ötesine geçen bir zarar varsa bu zararın karşılanmasını isteyebilir. Ancak yalnızca duvarların zamanla eskimiş olması veya boyanın doğal şekilde yıpranması nedeniyle boya bedelinin tamamının kiracıya yüklenmesi Türk Borçlar Kanunu'ndaki normal eskime kuralıyla bağdaşmaz. Ayrıca depozito konut ve çatılı işyeri kiralarında üç aylık kira bedelini aşamaz. Kanunda öngörülen sistemde para olarak verilen güvence bankada tutulur ve banka bu güvenceyi ancak tarafların rızası, kesinleşmiş icra takibi veya kesinleşmiş mahkeme kararı gibi şartlarla geri verebilir.
Uygulamada depozitonun doğrudan ev sahibine teslim edildiği kira ilişkileri de bulunabilir. Böyle bir durumda boya bedelinin depozitodan düşülmesi konusunda uyuşmazlık çıkarsa, kiraya verenin talep ettiği tutarın gerçek bir zarara dayanması ve gerektiğinde ispatlanabilmesi önem taşır. Teslim tutanağı, fotoğraflar, boya faturaları ve taşınmazın başlangıçtaki durumu bu noktada belirleyici olabilir. Dolayısıyla ev sahibinin sırf yeni kiracı için evi yeniden boyatmak istemesi, boya bedelinin otomatik olarak eski kiracının depozitosundan kesilebileceği anlamına gelmez.
