Günlerce çalıştığınız bir konunun kısa süre sonra aklınızdan silindiğini fark ettiğiniz oldu mu? Bu durum çoğu zaman zeka ya da yetenek eksikliğinden değil, yanlış öğrenme yöntemlerinden kaynaklanır. Uzmanlara göre bilgiyi uzun süreli hafızaya taşımanın en etkili yollarından biri aralıklı tekrar (spaced repetition) tekniğidir.
Aralıklı tekrar yöntemi nedir?
Aralıklı tekrar, öğrenilen bilgilerin belirli zaman aralıklarıyla tekrar edilmesine dayanan bilimsel bir öğrenme yöntemidir. İlk kez öğrenilen bilgi kısa sürede unutulmaya meyillidir. Ancak doğru zamanlarda yapılan tekrarlar, bilginin beyinde kalıcı hale gelmesini sağlar.
Bu yöntem, Alman psikolog Hermann Ebbinghaus’un ortaya koyduğu “unutma eğrisi” araştırmasına dayanır. Araştırmaya göre tekrar yapılmayan bilgiler birkaç gün içinde büyük ölçüde silinirken, aralıklı tekrar yapılan bilgiler uzun süre hatırlanabilir.
Aralıklı tekrar neden etkilidir?
Beynin bilgiyi “önemsiz” değil “kalıcı” olarak sınıflandırmasını sağlar
Son dakika ezberini azaltır
Sınav ve iş performansını artırır
Zihinsel yorgunluğu azaltır
Öğrenme süresini kısaltır
Aralıklı tekrar nasıl uygulanır?
1. Öğren – kısa notlar al
Yeni bilgiyi öğrendikten sonra özet notlar çıkarın. Uzun paragraflar yerine anahtar kelimeler kullanın.
2. İlk tekrar: 24 saat sonra
Öğrendiğiniz konuyu ertesi gün 5–10 dakika gözden geçirin.
3. İkinci tekrar: 3 gün sonra
Bilgiyi tekrar hatırlamaya çalışın, eksikleri tamamlayın.
4. Üçüncü tekrar: 7 gün sonra
Artık bilgi büyük ölçüde yerleşmeye başlar.
5. Son tekrar: 21–30 gün sonra
Bu aşamada bilgi uzun süreli hafızaya taşınır.
Hangi alanlarda kullanılabilir?
Okul dersleri
Üniversite sınavları
Yabancı dil öğrenimi
Mesleki eğitimler
Sunum ve konuşma hazırlıkları
Sertifika sınavları
Özellikle kelime ezberi, formüller, tarih bilgileri ve teknik terimler için son derece etkilidir.
Dijital araçlarla aralıklı tekrar
Teknolojiden destek almak isteyenler için özel uygulamalar da bulunur:
Anki
Quizlet
RemNote
Notion tekrar tabloları
Bu uygulamalar, tekrar zamanlarını otomatik olarak planlayarak öğrenme sürecini kolaylaştırır.
Hafızayı güçlendirmek için ek öneriler
Günde en az 7 saat uyuyun
Bol su tüketin
Şekerli gıdaları sınırlayın
Düzenli yürüyüş yapın
Öğrendiğinizi başkasına anlatın
Telefon bildirimlerini ders sırasında kapatın
