Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün 11 Kasım 1930'da ABD Büyükelçisi Joseph Grew ile Gazi Orman Çiftliği'nde gerçekleştirdiği görüşmeye ait görüntüler, farklı arşiv kayıtları ve tarihi fotoğrafların bir araya getirilmesiyle yeniden yayımlandı. Görüntülerde Atatürk'ün Amerikan halkına seslenmeden önce Fransızca söz istediği kısa diyalog ise ilk kez gün yüzüne çıktı.
Tarihi görüntüler 96 yıl sonra bir araya getirildi
Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün 11 Kasım 1930 tarihinde Ankara'daki Gazi Orman Çiftliği'nde ABD'nin Türkiye Büyükelçisi Joseph Grew ile gerçekleştirdiği görüşmeye ilişkin görüntüler yeniden gündeme geldi.
Tarih araştırmacısı Ali Taner Tümer'in çalışmasıyla 'Kronik Doküman' adlı YouTube kanalında yayımlanan görüntüler, daha önce farklı arşivlerde bulunan film kayıtları, dönem gazeteleri ve tarihi fotoğrafların bir araya getirilmesiyle oluşturuldu.
Cumhuriyet'in kuruluşunun 7'nci yılında kaydedilen görüntülerde Atatürk'ün Büyükelçi Grew ile görüşmesi ve Amerikan halkına hitap ettiği anlar yer aldı.
Atatürk'ün Fransızca diyaloğu ilk kez yayımlandı
Kayıtların en dikkat çekici bölümünü, Atatürk ile ABD Büyükelçisi Joseph Grew arasında geçen kısa Fransızca konuşma oluşturdu.
Grew'in konuşmasını tamamlamasının ardından Atatürk, Fransızca olarak "Müsaadenizle birkaç şey söyleyebilir miyim?" anlamına gelen ifadeyle söz istedi. Büyükelçi Grew ise "Lütfen ekselansları" diyerek karşılık verdi.
Atatürk, bu kısa konuşmanın ardından Amerikan halkına yönelik hitabına Türkçe devam etti.
Tarih araştırmacısı Ali Taner Tümer, Atatürk'ün Grew ile çiftliği gezerken Fransızca konuştuğu görüntülerin daha önce yayımlandığını, ancak Amerikan halkına seslenmeden hemen önceki bu diyaloğun ilk kez izleyiciyle buluştuğunu belirtti.
“Türk milleti tab'en demokrattır”
Atatürk, 96 yıl önce Amerikan halkına yaptığı konuşmada Türk milletinin demokratik karakterine dikkat çekti.
"Türk milleti tab'en demokrattır" ifadesini kullanan Atatürk, Amerikan demokrasisinin ulusal birliğin kurulmasındaki rolüne değindi. İki ülkenin farklı tarihsel geçmişlerine rağmen demokrasi ve millet egemenliği temelinde ortak değerlere sahip olduğunu vurguladı.
Türk-Amerikan dostluğu ve dünya barışı mesajı
Konuşmasında Türk ve Amerikan halkları arasındaki dostluğa da geniş yer veren Atatürk, iki millet arasındaki karşılıklı sevgi ve yakınlığın geçmişten gelen önyargıların ortadan kaldırılmasına katkı sağlayacağını ifade etti.
İnsanlığın geçmişin yanlışlarından ve hurafelerinden sıyrılarak ilerlemesi gerektiğine işaret eden Atatürk, milletler arasında karşılıklı anlayışın güçlendirilmesinin önemini vurguladı.
Dünya barışına da değinen Atatürk, insanlığın sulh ve huzur içinde yaşayacağı bir geleceğe ulaşması gerektiği mesajını verdi.
Farklı arşivlerden görüntüler ve fotoğraflar toplandı
Çalışmayı hazırlayan Ali Taner Tümer, görüntülerin oluşturulması sırasında Sinema Genel Müdürlüğünün Film Mirasım arşivi başta olmak üzere farklı kaynaklardan yararlanıldığını belirtti.
Güney Karolina Üniversitesi arşivinden de görüntüler temin edildiğini aktaran Tümer, Atatürk ile Büyükelçi Grew'in buluşmasına ilişkin döneme ait 6-7 fotoğrafa ulaştıklarını söyledi.
Tümer, konuşmanın yapıldığı ana ait bir fotoğrafı bulamadıklarını, ancak başka fotoğrafların farklı arşivlerde bulunma ihtimalinin olduğunu ifade etti.
Görüntülerde yapay zeka canlandırması yapılmadı
Tarihi kayıtların hazırlanma sürecine ilişkin bilgi veren Tümer, görüntülerin özgünlüğünün korunmasına özellikle dikkat ettiklerini belirtti.
Çalışmada yapay zeka ile yeni görüntü oluşturulmadığını, görüntü netleştirme, yakınlaştırma veya restorasyon işlemi uygulanmadığını aktaran Tümer, kayıtlara yalnızca renklendirme yapıldığını söyledi.
Tümer, farklı arşivlerden elde edilen görüntü ve fotoğrafların birleştirilmesiyle hazırlanan çalışmanın ortak bir emeğin ürünü olduğunu vurguladı.
