Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, ABD'de düzenlenen G20 Dışişleri Bakanları Toplantısı'nın ardından basın mensuplarına değerlendirmelerde bulundu. Toplantıda küresel krizler, enerji, tedarik zincirleri ve bölgesel çatışmaların ele alındığını belirten Fidan, Rusya ile Ukrayna'nın bir anlaşmaya varması gerektiğini ifade etti. Fidan, Türkiye'nin Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreterliği için Feridun Sinirlioğlu'nu resmen aday gösterdiğini de açıkladı.
G20 toplantısında küresel krizler ele alındı
Toplantının gündemine değinen Fidan, bu yılki G20 buluşmasının küresel krizler açısından zamanında ve yerinde gerçekleştiğini belirtti.
Fidan, şu ifadeleri kullandı:
“Bu seneki G20 toplantısı karşılaştığımız küresel krizleri düşündüğümüzde gerçekten çok zamanlı ve yerinde bir toplantıydı. Hem tartışma konuları itibariyle hem de katılımcıların ortaya koydukları performans, sorunların çözümüne umarım bir nebze katkı sağlamıştır. Bu sene bakanlar düzeyinde üç oturum vardı. Biliyorsunuz aralık ayında Miami'de düzenlenecek olan Liderler Zirvesi'ne bir hazırlık aslında bu. Tabiri caizse son rötuşlar yapılmış oldu”
Bakanlar düzeyindeki üç oturumda küresel krizlerin yanı sıra enerji krizi ve tedarik zincirlerindeki sıkışmanın ele alındığını aktaran Fidan, Karadeniz ve Kızıldeniz'de yaşanan tıkanıklıkların bu konuları daha önemli hale getirdiğini söyledi.
Fidan, şöyle konuştu:
“Bunlar, şu anda özellikle Karadeniz'de ve Kızıldeniz'de yaşadığımız tıkanmayı, kilitlenmeyi gördüğümüz zaman çok önemli konular. Bu konuların hepsiyle Türkiye yakından ilgilenmekte. Dünya tedarik zincirleri ciddi şekilde inkıtaya uğramış durumda. Bunları nasıl izale edebiliriz, nasıl çözebiliriz, uluslararası toplum bu konuda neler yapmalı, onun tartışmaları yapıldı. Özellikle Rusya'nın olduğu bir masada, Ukrayna'nın tarafında olan başka aktörlerin de olduğu bir masada bu türden sorunları diyelim Karadeniz olsun, Ukrayna-Rusya Savaşı'nın enerjiye etkileri olsun tartışmak kolay olmuyor. Ama buna ihtiyacımız var. Yani tarafların kendi pozisyonlarını net bir şekilde ortaya koyması önemli”
“Türkiye problem çözücü bir pozisyon almayı önemsiyor”
Türkiye'nin uluslararası ve bölgesel krizlerde arabulucu rolünün yanı sıra yapıcı ve çözüm odaklı bir yaklaşım benimsediğini belirten Fidan, toplantıdaki tartışmaların nitelikli geçtiğini ifade etti.
Fidan, Türkiye'nin sorunların hem pratik çözümüne hem de benzer krizlerin yeniden yaşanmaması için yapılması gerekenlere ilişkin öneriler sunduğunu kaydetti.
Fidan, G20 marjında çok sayıda ikili görüşme yaptı
Toplantı kapsamında gerçekleştirdiği ikili temaslara da değinen Fidan, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio'nun yanı sıra Rusya, İngiltere, Fransa, Meksika, Almanya, Avrupa Birliği ve Suudi Arabistan temsilcileriyle görüştüğünü bildirdi.
Türkiye'nin uluslararası platformlarda önemli bir aktör olduğunu belirten Fidan, Cumhurbaşkanı'nın dış politikadaki rolünün bu temaslarda etkisini gösterdiğini söyledi.
ABD ile İran arasında yeni çatışma istenmiyor
Fidan, toplantıya katılan ülkelerin ABD ile İran arasında yeni bir çatışma yaşanmaması ve diplomasiye fırsat verilmesi konusunda hemfikir olduklarını belirtti.
Bu yaklaşımın Karadeniz'de de sürdürülmesinin ve İsrail yayılmacılığının önlenmesi konusunda da diplomatik çabaların devam etmesinin önemli olduğunu ifade etti.
“Rusya ve Ukrayna bir anlaşmaya varmak zorunda”
Ukrayna ve İran'daki savaşların sona ermesine yönelik beklentiler hakkındaki soruyu yanıtlayan Fidan, Rusya-Ukrayna Savaşı'nın yaklaşık beş yıldır devam ettiğini ve hem taraflar hem de dünya ekonomisi üzerinde ağır sonuçlar doğurduğunu söyledi.
Avrupa ülkelerinin savaşın ekonomik ve toplumsal maliyetini artık daha fazla hissettiğini belirten Fidan, Almanya Şansölyesi Merz'in enerji fiyatlarındaki artışın Avrupa'daki şirket ve tüketicilere son sekiz ayda 100 milyar avrodan fazla ek maliyet getirdiğine ilişkin açıklamalarını hatırlattı.
Fidan, savaşın sona ermesi gerektiğini belirterek şu ifadeleri kullandı:
“Bence bütün diğer yan hususları da kapsadığınız zaman büyük maliyetler var. Bu maliyetlerin artık durdurulması lazım. Beş yıl olmuş savaş başlayalı, ben bunu içeride konuşmamda da söyledim. Artık bu savaşlar taşınamaz. Dolayısıyla Rusya ve Ukrayna bir anlaşmaya varmak zorunda. Onun da ötesinde, barıştan sonra Avrupa ile Rusya arasında yapıcı ilişkinin yeniden tanımlanması gerekiyor. Çünkü Ukrayna'nın yapacağı Rusya ile bir barış sadece iki ülke arasında olmayacak. Avrupa ile de Rusya'nın bir manada barışmaya ihtiyacı var. Belli ilişkileri tekrar başlatmaya ihtiyacı var. Bu önemli”
Hürmüz Boğazı ve Karadeniz'deki ticaret yollarına dikkat çekti
Ticaret yolları ve gıda güvenliği konularını da değerlendiren Fidan, Hürmüz Boğazı'nın kapanmasına neden olan ABD-İran ihtilafının bir an önce çözülmesi gerektiğini söyledi.
Karadeniz'de ticaretin aksadığını, Rusya ve Ukrayna'nın tahıl ve enerji ürünlerinin dünya piyasalarına ulaştırılamadığını belirten Fidan, özellikle gıda güvenliği açısından yaşanan sorunların giderilmesi gerektiğini ifade etti.
Türkiye'nin tahılın Karadeniz üzerinden uluslararası piyasalara ulaştırılması için yoğun temas yürüttüğünü aktaran Fidan, savaşın sona ermesini temenni ettiklerini söyledi.
“Savaşın yayılmasını istemediğimiz bir senaryo olarak görüyoruz”
Fidan, savaşların hem ekonomik hem de jeostratejik maliyetinin yüksek olduğunu belirterek çatışmaların daha geniş bir alana yayılabileceği uyarısında bulundu.
Bölgesel ve uluslararası aktörleri bu konuda uyardıklarını kaydeden Fidan, Türkiye'nin çatışmaların durdurulması için çaba göstermeyi sürdüreceğini ifade etti.
Türkiye, BM Genel Sekreterliği için Feridun Sinirlioğlu'nu aday gösterdi
Fidan, görev süresi 31 Aralık'ta dolacak BM Genel Sekreteri Antonio Guterres'in yerine AGİT Genel Sekreteri olarak görev yapan Türk diplomat Feridun Sinirlioğlu'nun aday gösterilmesine ilişkin de açıklamalarda bulundu.
BM'de çok taraflılık ilkesinin ve uluslararası kurumların işleyişinin Türkiye açısından önemli olduğunu belirten Fidan, genel sekreterlik seçiminde coğrafi dağılıma ilişkin teamüllerin bulunduğunu söyledi.
Bu dönem sıranın Latin Amerika'da olduğunu belirten Fidan, bölgeden saygıdeğer adayların gösterildiğini ancak seçim sürecinde bir tıkanma yaşandığını ifade etti.
“Feridun Sinirlioğlu Türkiye'nin resmi adayıdır”
Sinirlioğlu'nun deneyimli bir diplomat olduğunu belirten Fidan, Türkiye'nin Aralık 2024'te kendisini AGİT Genel Sekreterliği görevine seçtirdiğini hatırlattı.
Sinirlioğlu'nun daha önce BM'de Türkiye'nin daimi temsilcisi olarak görev yaptığını ve kısa süre Dışişleri Bakanlığı görevini yürüttüğünü aktaran Fidan, adaylık kararının Cumhurbaşkanı ile yapılan değerlendirmelerin ardından alındığını söyledi.
Fidan, şu ifadeleri kullandı:
“Cumhurbaşkanımızla da yaptığımız arzda şöyle bir resim ortaya çıkmıştı; Biz Aralık 2024'te Sayın Feridun Sinirlioğlu'nu AGİT Genel Sekreterliği makamına seçtirmiştik. Şimdi çok tecrübeli bir kişilik. Daha önce Birleşmiş Milletler'de kendisi de daimi temsilcimiz olarak görev yaptı. Kısa bir süre Dışişleri Bakanlığımızı da yaptı. Kariyerli diplomattır, uluslararası çevresi geniştir, tecrübesi büyüktür. Ben uzun yıllardır da kendisiyle hem MİT'te hem burada çok yakından çalıştım. Kendisi, Cumhurbaşkanımızın da yıllardır desteklediği ve güvendiği bir isim. Ve en son Birleşmiş Arap Emirlikleri'nin adayının da oylanması dün itibariyle yapılınca orada da çok yüksek oy görmediğimiz zaman başvurma kararı aldık. Bununla ilgili "Şartlar gerçekleşirse böyle bir adayımız var, başvuralım" kararını çok önce almıştık. Çünkü bir tıkanma olabileceğini öngörüyorduk. Buna ilişkin Türkiye'nin bir ihtimalat planı olması normal tabii biz onu düşünmüştük. Bunun da girişimlerini yapıyorduk gayri resmi bir şekilde. Şimdi tıkanmalar artık açık olunca biz de kendi adayımızı resmi olarak Cumhurbaşkanımızın imzaladığı mektupla BM'ye teklif ettik. Şu anda Sayın Feridun Sinirlioğlu Türkiye Cumhuriyeti devletinin Birleşmiş Milletler Genel Sekreterliği için resmi adayıdır. Önümüzde tabii bir süreç var. Yine oylamalar olacak. Bu bir yarışma”
“Aday sayısı Sinirlioğlu ile 8'e çıkacak”
Fidan, seçim sürecinde oylamaların devam edeceğini belirterek mevcut aday sayısına ilişkin de bilgi verdi.
Fidan, şu değerlendirmede bulundu:
“An itibariyle dün baktığım listede 6-7 aday vardı oylanan. Feridun Bey'le beraber herhalde 8'e çıkacak. Bunlar ağırlıklı olarak Latin Amerika'dan. Bir de Birleşik Arap Emirlikleri'nden bir kardeşimiz var. O da tecrübeli bir hanımefendi. İnşallah hayırlısı olur. Bizim amacımız tıkanmayı aşmaya yönelik bir diplomatik katkı. Ama ifade ettiğim gibi Cumhurbaşkanımız Birleşmiş Milletler'in sahici bir şekilde adil bir şekilde işlemesine fevkalade önem veriyor. Türkiye bu noktada elinden gelen katkıyı yapmaya devam edecek. Bizim aday gösterişimiz de bu katkılardan sadece bir tanesi”
