Eğitim-Bir-Sen'in yaklaşık 8 bin öğretmen, öğrenci ve velinin katılımıyla hazırladığı araştırmada, okul güvenliği algısı öğrencilerde 3,24, öğretmenlerde 3,48, velilerde ise 3,38 olarak ölçüldü. Araştırma, hakaret, alay, dedikodu ve sosyal dışlamanın öğrencilerin karşılaştığı başlıca zorbalık türleri arasında yer aldığını ortaya koydu.
Eğitimciler Birliği Sendikası (Eğitim-Bir-Sen), Türkiye'de okul güvenliği ve akran zorbalığına ilişkin hazırladığı araştırma raporunun sonuçlarını açıkladı. Öğretmen, öğrenci ve velilerden oluşan 7 bin 793 kişinin katıldığı araştırmada, okul güvenliği algısı, öğretmen otoritesi, fiziksel ve sözel zorbalık, siber zorbalık ve ailelerin farkındalık düzeyi incelendi.
Memur-Sen Genel Merkezi'nde düzenlenen basın toplantısında konuşan Eğitim-Bir-Sen Genel Sekreteri Talat Yavuz, çocukların kendilerini güvende hissetmediği, öğretmenlerin müdahale etmekte zorlandığı ve ailelerin nasıl hareket edeceğini bilemediği bir ortamda nitelikli eğitimden söz edilemeyeceğini belirtti.
Öğrenciler okul güvenliğini yetişkinlerden daha düşük değerlendiriyor
“Güvenli Okul ve Akran Zorbalığı: Türkiye'de Mevcut Durum, Risk Faktörleri ve Politika Önerileri” başlıklı araştırmaya 3 bin 198 öğretmen, 2 bin 315 öğrenci ve 2 bin 280 veli katıldı. Öğretmenlerden Türkiye'nin 81 ilinden, velilerden 75 ilden, öğrencilerden ise 61 ilden veri toplandı.
Araştırmada okul güvenliği algısı 5 üzerinden değerlendirildi. Buna göre öğretmenlerin güvenlik algısı 3,48, velilerin 3,38, öğrencilerin ise 3,24 olarak ölçüldü.
Yavuz, çocukların okul güvenliğine ilişkin değerlendirmelerinin yetişkinlerden daha düşük olduğuna dikkati çekerek, okul ortamının yalnızca yetişkinlerin bakış açısıyla değerlendirilmemesi gerektiğini vurguladı.
Araştırmanın Türkiye'deki bütün okulların güvensiz olduğu anlamına gelmediğini belirten Yavuz, akran zorbalığının da çocukların kendi aralarında çözebileceği bir mesele olarak görülmemesi gerektiğini ifade etti.
Öğretmen otoritesinin zayıfladığını düşünenlerin oranı yüzde 90,7
Araştırmaya göre öğretmenlerin yüzde 90,7'si, mesleğe başladıkları dönemle kıyaslandığında öğretmen otoritesinin zayıfladığını düşünüyor.
Öğretmenin sınıfta disiplinli bir tutum sergilemesini gerekli gören öğrencilerin oranı yüzde 71,8 olurken, velilerde bu oran yüzde 86 olarak kaydedildi.
Yavuz, okul güvenliğinin sağlanmasında öğretmenin mesleki otoritesinin ve disiplin uygulamalarının önemine işaret etti. Eğitim-Bir-Sen'in önerileri arasında öğretmenin meşru mesleki otoritesinin güçlendirilmesi ve disiplin sisteminin yeniden değerlendirilmesi de yer aldı.
Hakaret ve alay öğrencilerin karşılaştığı zorbalıkların başında geliyor
Araştırmada öğrencilerin en sık karşılaştığı zorbalık davranışları arasında hakaret, alay, dedikodu ve sosyal dışlama öne çıktı.
Öğrencilerin yüzde 18,1'i ayda 1-2 kez, yüzde 10,5'i haftada 1-2 kez, yüzde 10,2'si ise hemen hemen her gün hakaret veya alaya maruz kaldığını belirtti.
Araştırmaya katılan öğrencilerin yüzde 35,4'ü yaşadığı zorbalık deneyimlerinden en az orta düzeyde etkilendiğini ifade etti. Öğrencilerin yüzde 18,3'ü ise etkilenme düzeyini “çok” veya “çok ciddi” olarak değerlendirdi.
Öğrencilerin yüzde 63,4'ü başka bir öğrenciye zorbalık yapıldığına tanık olduğunu bildirdi. Yavuz, bu nedenle akran destek sistemlerinin güçlendirilmesi gerektiğini belirterek çocukların zorbalığa tanık olduklarında bir yetişkine haber vermeleri, mağdur arkadaşlarını yalnız bırakmamaları ve zorbalığı normalleştirmemeleri gerektiğini söyledi.
Velilerin yüzde 88'i siber zorbalık konusunda bilgi sahibi değil
Araştırma, öğrencilerin dijital ortamda karşılaştıkları risklere ilişkin verileri de ortaya koydu. Katılımcı öğrencilerin yüzde 69,9'unun akıllı telefonu, yüzde 58,8'inin ise kendisine ait sosyal medya hesabı bulunuyor.
Öğrencilerin yüzde 7,2'si son 6 ay içinde çevrim içi ortamda hedef alındığını belirtirken, günlük ekran süresi 4 saati aşan öğrencilerde bu oran yüzde 14,9'a yükseldi.
Araştırmanın dikkat çeken sonuçlarından biri de velilerin siber zorbalığa ilişkin farkındalığı oldu. Velilerin yüzde 88'i, çocuklarının siber zorbalığa maruz kalıp kalmadığını bilmediğini ifade etti.
Yavuz, okul güvenliğinin yalnızca okul binalarıyla sınırlandırılamayacağını belirterek dijital güvenliğin de okul güvenliği politikalarının ayrılmaz bir parçası olması gerektiğini vurguladı.
Eğitim-Bir-Sen'den 12 maddelik politika önerisi
Eğitim-Bir-Sen, araştırma kapsamında güvenli okulların oluşturulması ve akran zorbalığının önlenmesi amacıyla 12 temel politika önerisi sundu.
Öneriler arasında Türkiye genelinde ortak standartları bulunan bir Ulusal Güvenli Okul ve Akran Zorbalığını Önleme Çerçevesi oluşturulması, öğretmen otoritesinin güçlendirilmesi ve her okulda güvenilir bir bildirim sistemi kurulması yer aldı.
Sendikanın diğer önerileri şöyle sıralandı:
Sözel, ilişkisel ve siber zorbalığın daha görünür hale getirilmesi.
Kırılgan öğrenciler için erken fark etme ve koruma mekanizmalarının kurulması.
Akranların koruyucu gücünden yararlanılması.
Aile-okul iş birliğinin güçlendirilmesi.
Dijital güvenliğin okul güvenliği politikalarına dahil edilmesi.
Türkiye'de okul sosyal hizmeti sisteminin kurulması.
Rehberlik ve psikososyal destek sisteminin güçlendirilmesi.
Düzenli bir ulusal izleme ve veri sisteminin oluşturulması.
Disiplin sisteminin yeniden değerlendirilmesi.
Yavuz, amaçlarının yalnızca zorbalık olaylarına daha sert karşılık veren değil, zorbalığın ortaya çıkmasını önleyen, olayları erken fark eden, mağdur öğrenciyi koruyan ve davranış değişikliğini destekleyen güvenli okullar oluşturmak olduğunu söyledi.
Toplantıda Yavuz'un konuşmasının ardından Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Emrah Akbaş da araştırma raporuna ilişkin sunum yaptı.
