Yeni tip sürücü belgelerinin arka yüzünde yer alan sayısal kodlar, sürücülerin araç kullanırken uyması gereken özel şartları ve kısıtlamaları gösteriyor. Gözlük veya kontakt lens zorunluluğundan otomatik vites şartına, gece sürüşü kısıtlamasından özel tertibat gerekliliklerine kadar pek çok bilgi bu kodlarla belirtiliyor. Peki ehliyetteki 01.01, 01.06, 78, 102, 104 ve 105 kodları ne anlama geliyor? Sürücü belgesinin 12 numaralı alanında bulunan kodlar nasıl okunuyor?
Türkiye'de 2016 yılından itibaren verilen yeni tip ehliyetlerde sürücü sınıflarının yanı sıra çeşitli kısıtlama ve açıklama kodları da bulunuyor. Bu numaralar, sürücünün hangi koşullarda araç kullanabileceğini veya aracında hangi teknik donanımların bulunması gerektiğini belirtiyor.
Özellikle gözlük kullanımı ve otomatik vites şartını gösteren kodlar sıkça merak ediliyor. Ancak her kod aynı anlama gelmiyor. Bazıları sağlık durumuyla, bazıları araç donanımıyla, bazıları ise sürüş koşullarıyla ilgili düzenlemeleri ifade ediyor.
Ehliyette kodlar nerede yazıyor?
Yeni tip sürücü belgelerinin arka yüzünde, araç sınıflarının ve geçerlilik tarihlerinin yer aldığı bölüm bulunuyor. Bu bölümdeki 12 numaralı alan, ilave bilgiler ile sürüşe ilişkin kısıtlama ve şartların gösterilmesi için kullanılıyor.
Söz konusu alanda bulunan kodlar, sürücünün ehliyetine hangi özel koşulların tanımlandığını gösteriyor. Kodun anlamı değerlendirilirken yalnızca ana numaraya değil, varsa nokta ile ayrılmış alt numaralara da dikkat edilmesi gerekiyor.
Ehliyette 01.01 ve 01.06 kodları ne demek?
Ehliyetlerdeki 01 kod grubu, görme ve optik yardımcı araç kullanımına ilişkin şartları kapsıyor. Bu grupta en çok karşılaşılan işaretler şunlar:
01.01: Gözlük kullanılması gerekiyor.
01.02: Kontakt lens kullanımı.
01.05: Göz siperi kullanımı.
01.06: Gözlük veya kontakt lens kullanımı.
01.07: Kişiye özel optik aygıt kullanımı.
Ehliyetinde 01.01 kodu bulunan sürücünün araç kullanırken gözlük takması gerekiyor. 01.06 kodu ise sürücünün görme düzeltmesi için gözlük ya da kontakt lens kullanabileceğini belirtiyor.
Bu nedenle iki kod arasındaki ayrım önem taşıyor. Sürücülerin kendi belgelerinde yer alan kodun tam karşılığını dikkate alması gerekiyor.
Ehliyette 78 kodu otomatik vites zorunluluğu mu?
Sürücü belgelerinde bulunan 78 kodu, yalnızca otomatik vitesli araç kullanılabileceğini gösteriyor. Bu kodla düzenlenen ehliyete sahip kişiler manuel vitesli araç kullanamıyor.
Otomatik vitesle ilgili kodlar arasında 10.02 de bulunuyor. Ancak bu kod, araçta otomatik vites sistemine ilişkin teknik uyarlamayı ifade ediyor. Dolayısıyla 78 ve 10.02 kodlarının aynı anlama geldiği düşünülmemeli.
Ehliyette 101 ve 102 kodlarının anlamı nedir?
Sürücü belgesindeki bazı kodlar, kişinin sağlık durumuna veya kullanabileceği araç türlerine ilişkin özel hükümleri gösteriyor.
101 kodu, monoküler sürücülere ilişkin düzenlemeler kapsamında kullanılıyor. Tek gözle görme durumuna sahip sürücüler, ilgili sağlık şartlarını ve mevzuatta belirlenen kısıtlamaları karşılamaları halinde araç kullanabiliyor.
102 kodu ise ambulans, ticari veya resmî araç kullanımıyla ilgili kısıtlamayı ifade ediyor. Bu kodun bulunduğu sürücü belgesinde belirtilen sınırlamaların dikkate alınması gerekiyor.
Ehliyette gece araç kullanma yasağı hangi kodla belirtiliyor?
Sürücü belgesinde yer alan 61 kodu, gece araç kullanma kısıtlamasını gösteriyor.
Bu koda göre gece sürüşü, güneşin batmasından bir saat sonrası ile güneşin doğmasından bir saat öncesi arasındaki zaman dilimiyle tanımlanıyor. Ehliyetinde bu kısıtlama bulunan sürücülerin belirtilen saatlerde araç kullanmaması gerekiyor.
Ehliyetteki diğer önemli sürüş kısıtlama kodları
Ehliyetlerde yalnızca görme veya vites sistemine ilişkin bilgiler yer almıyor. Sürücünün kullanabileceği araçlara ve sürüş koşullarına yönelik farklı kodlar da bulunuyor.
Öne çıkan kodlar ve anlamları şöyle:
47: İki tekerlekli araç kullanamaz.
62: Belirlenen yerleşim yeri, şehir, bölge veya kilometre sınırları içinde araç kullanabilir.
63: Araçta yolcu taşıyamaz.
64: Aracın azami hızı, ilgili mevzuattaki sınırdan 10 km daha düşük olmalıdır.
65: Gerekli sürücü belgesine sahip başka bir sürücünün refakatinde araç kullanabilir.
66: Römorklu araç kullanamaz.
67: Otoyollarda araç kullanamaz.
68: Araç cinsinden bağımsız olarak 0,20 promilin üzerinde alkollü araç kullanamaz.
69: Uygun standartlara sahip alkol kilidi donanımı bulunan araçları kullanabilir.
Bu kodların uygulanması, sürücü belgesinde belirtilen şartlara ve ilgili mevzuata göre belirleniyor.
Ehliyette 103 kodları sağlık kontrolü süresini gösteriyor
Bazı sürücülerin sağlık durumlarının belirli aralıklarla yeniden değerlendirilmesi gerekiyor. Bu kontrol süreleri 103 kod grubu altında gösteriliyor.
103.01: Üç ayda bir sağlık kontrolü.
103.02: Altı ayda bir sağlık kontrolü.
103.03: Yılda bir sağlık kontrolü.
103.04: Üç yılda bir sağlık kontrolü.
Sürücü belgesinde bu kodlardan biri bulunan kişilerin, belirtilen aralıklarda sağlık kontrolünden geçmesi gerekiyor. Kontrol gerekliliği ve süresi sağlık değerlendirmesine göre belirleniyor.
Ehliyette 104 ve 105 kodları ne anlama geliyor?
104 ve 105 numaralı kodlar da sürücü belgelerindeki ilave bilgi ve kısıtlama işaretleri arasında merak ediliyor. Ancak bu numaraların doğru yorumlanabilmesi için kodun tam biçiminin ve varsa alt numarasının görülmesi gerekiyor.
Özellikle 104 kodu altında farklı alt kodlar bulunabileceğinden, yalnızca ana numaraya bakarak sürüş şartları hakkında kesin sonuca varılmamalı. 105 kodu için de sürücü belgesindeki tam gösterim ve güncel resmî kod listesi esas alınmalı.
Bu nedenle 104 veya 105 koduyla ilgili işlem yapacak sürücülerin Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün güncel kod tablosunu kontrol etmesi önem taşıyor.
Engelli sürücülerin ehliyetindeki özel tertibat kodları
Sağlık durumu nedeniyle araçta özel donanım kullanması gereken sürücülerin ehliyetlerinde teknik tertibat kodları yer alabiliyor. Bu işaretler; fren, gaz pedalı, direksiyon, vites sistemi ve diğer kumanda mekanizmalarında yapılması gereken değişiklikleri gösteriyor.
Örneğin 20.03 kodu, sol ayağa uyarlanmış fren pedalını; 40.11 kodu ise direksiyon simidinde yardımcı cihaz kullanılmasını ifade ediyor.
Hangi tertibatın gerekli olduğu sağlık raporu ve ilgili değerlendirme süreçleri doğrultusunda belirleniyor. Sürücülerin ehliyetlerinde belirtilen teknik şartlara uygun araç kullanması gerekiyor.
Ehliyetteki kodlar nasıl değiştirilir?
Sürücünün sağlık durumunda değişiklik meydana gelmesi veya mevcut kısıtlamanın yeniden değerlendirilmesi halinde sağlık raporuna başvurulması gerekiyor.
Örneğin gözlük kullanma zorunluluğunun değişmesi ya da kontakt lens kullanımının uygun görülmesi durumunda, yeni sağlık değerlendirmesine göre sürücü belgesindeki kodların güncellenmesi talep edilebiliyor.
Sürücü belgesiyle ilgili yenileme ve değişiklik işlemleri nüfus müdürlükleri üzerinden yürütülüyor. Randevu işlemleri Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün internet sitesi, e-Devlet veya Alo 199 aracılığıyla yapılabiliyor.
Ehliyet kodları e-Devlet'ten kontrol edilebilir mi?
Sürücüler, e-Devlet üzerinden sürücü belgesi bilgilerine ilişkin hizmetlerden yararlanabiliyor. Ancak kısıtlama kodlarının tam anlamını öğrenmek için ehliyetin arka yüzündeki 12 numaralı alanın ve resmî kod listesinin birlikte incelenmesi gerekiyor.
Kodun ne anlama geldiğinden emin olmayan sürücülerin Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün güncel açıklamalarına başvurması, yanlış yorum nedeniyle mevzuata aykırı araç kullanma riskini önlemek açısından önem taşıyor.
