Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın 19 Ağustos 2011’de Somali’ye gerçekleştirdiği tarihi ziyaretin 15. yıl dönümü dolayısıyla başkent Mogadişu’da program düzenlendi.
Türkiye ile Somali arasındaki ilişkilerin geçmişi, mevcut durumu ve geleceğinin değerlendirildiği program kapsamında panel gerçekleştirildi. Panelde Toronto Üniversitesi Secure Futures Lab Araştırmacısı Ebuzer Demirci ile Siyaset, Ekonomi ve Toplum Araştırmaları Vakfı (SETA) Dış Politika Araştırmacısı Dr. Tunç Demirtaş konuşma yaptı.
Erdoğan’ın ziyareti Somali için dönüm noktası oldu
Demirci, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın 2011’de Somali’yi ziyaretinin, ülkenin uzun yıllar boyunca iç savaş, kıtlık, terör ve siyasi istikrarsızlıkla mücadele ettiği bir dönemde gerçekleştiğini belirterek, ziyaretin Somali açısından önemli bir dönüm noktası olduğunu söyledi.
Somali halkının en ağır şartlarda dahi direnmeye devam ettiğini vurgulayan Demirci, Erdoğan’ın ziyaretinin yalnızca insani yardım bakımından değil, Somali’nin yeniden uluslararası toplumun gündemine gelmesi açısından da önemli olduğunu ifade etti.
Türkiye ile Somali arasındaki ilişkilerin tarihinin yüzyıllar öncesine dayandığını aktaran Demirci, Osmanlı döneminden itibaren Kızıldeniz ve Hint Okyanusu bölgesinde kurulan temaslara işaret etti.
Demirci, Ahmed Gurey’in Portekizliler ve Etiyopyalılarla mücadelesinden, Seyyid Muhammed Abdullah Hasan’ın İngilizlere karşı direnişine kadar farklı dönemlerde Türklerle Somalililer arasında dayanışma örnekleri görüldüğünü anlattı.
Somali’nin 1960’ta bağımsızlığını kazanmasının ardından Türkiye’nin ülkeyi tanıyan devletler arasında yer aldığını hatırlatan Demirci, iki ülke ilişkilerinin sonraki dönemlerde farklı uluslararası şartlardan etkilendiğini dile getirdi.
Demirci, 1990’larda Somali’de yaşanan devlet otoritesi krizinin diplomatik ilişkilerin devamlılığını zorlaştırdığını belirtti.
Türkiye-Somali ilişkilerinde yeni dönem
Demirci, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın 2011’deki ziyaretinin Türkiye-Somali ilişkilerinde yeni bir dönemin başlangıcı olduğunu vurgulayarak, o dönemde birçok ülkenin diplomatik faaliyetlerini ve yardım operasyonlarını Somali dışından yürüttüğünü anımsattı.
Erdoğan’ın ailesi, bakanlar, milletvekilleri ve beraberindeki heyetle Mogadişu’ya gelmesinin uluslararası toplum açısından güçlü bir mesaj oluşturduğunu söyleyen Demirci, ziyaretin ardından Türkiye’nin Somali’deki diplomatik, insani ve kalkınma odaklı faaliyetlerinin hız kazandığının altını çizdi.
Demirci, Türkiye’nin Mogadişu’daki diplomatik varlığının güçlendirilmesi, Türk Hava Yollarının (THY) uçuşlarının başlaması, liman ve havalimanı yatırımları, sağlık hizmetleri ve eğitim faaliyetlerinin iki ülke arasındaki ilişkileri genişlettiğini ifade etti.
Türkiye Maarif Vakfı, Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı (YTB), Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA) ile Türk sivil toplum kuruluşlarının çalışmalarının da ilişkilerin gelişmesine katkı sağladığını belirtti.
İnsani yardımla başlayan sürecin bugün çok daha kapsamlı bir ortaklığa dönüştüğünü dile getiren Demirci, Türkiye ile Somali’nin artık hidrokarbon, mavi ekonomi, uzay, limanlar ve stratejik işbirliği gibi alanları konuştuğunu belirtti.
Somali’ye yönelik silah ambargosunun kaldırılması, ülkenin Doğu Afrika Topluluğuna katılması, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi geçici üyeliğine seçilmesi ve borçlarının önemli bölümünün silinmesi gibi gelişmelere de değinen Demirci, Somali’nin özellikle son yıllarda önemli ilerleme kaydettiğini söyledi.
Demirci, Somali Cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Mahmud’un bu süreçteki çabalarının da önemli olduğuna değinerek, Türk ve Somalili yetkililerin iki ülke ilişkilerini daha ileri taşımak için gösterdiği çalışmalara teşekkür etti.
“Somali, gelecek 10 yılın belirleyici ülkelerinden biri olabilir”
SETA Dış Politika Araştırmacısı Dr. Tunç Demirtaş da Türkiye ile Somali arasındaki diplomatik ilişkilerin 60. yıl dönümünün kutlandığı bir dönemde, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın 2011’deki tarihi ziyaretinin 15. yıl dönümünün anılmasının ayrı bir anlam taşıdığını vurguladı.
Somali’ye birçok kez geldiğini anlatan Demirtaş, yeniden Somalililerle bir arada bulunmaktan duyduğu memnuniyeti dile getirerek, programın düzenlenmesinde emeği geçenlere ve gösterilen misafirperverliğe teşekkür etti.
Demirtaş, bugün Mogadişu’da daha güvenli bir ortamda bulunulabilmesini sağlayan sürecin en önemli dönüm noktalarından birinin, 19 Ağustos 2011’de dönemin Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Somali’ye gerçekleştirdiği ziyaret olduğunu vurguladı.
Türkiye-Somali ilişkilerinde geçmişte yaşananların tekrarından ziyade, bundan sonraki dönemde ilişkilerin nasıl şekilleneceğinin ele alınması gerektiğini belirten Demirtaş, uluslararası sistemin hızla değiştiği ve küresel belirsizliklerin arttığı bir ortamda iki ülke arasındaki ilişkilerin daha da güçlendirilmesinin önem taşıdığını ifade etti.
Demirtaş, güvenlikten ekonomiye, eğitimden ticarete kadar birçok alanda Türkiye-Somali ilişkilerinin ivme kazandığını dile getirdi.
Somali’nin jeopolitik konumuna işaret eden Demirtaş, ülkenin yalnızca Afrika Boynuzu açısından değil, Doğu Afrika, Afrika kıtası ve küresel sistem bakımından da giderek daha önemli hale geldiğinin altını çizdi.
Somali’nin gelecek 10 yıl içerisinde bölgenin ve küresel sistemin belirleyici ülkelerinden biri olabileceğini ifade eden Demirtaş, ülkenin küresel ticaret yollarındaki konumu ile uluslararası güvenlik mimarisinde artan önemine dikkati çekti.
Demirtaş, küresel sistemde yaşanan dönüşümlerin Somali’nin stratejik önemini daha da artırdığını kaydederek, Türkiye-Somali ilişkilerinin kardeşlik temelinde daha fazla pekiştirilerek ve farklı alanlarda derinleştirilerek sürdürülmesi gerektiğini sözlerine ekledi.
