Yaz aylarında serinlemek için tercih edilen buzlu kahveler, sosyal medyada dolaşıma giren "tuvaletlerden daha kirli" iddiasıyla yeniden tartışma konusu oldu. Kısa sürede geniş kitlelere ulaşan bu söylem, birçok tüketiciyi endişelendirirken, iddianın bilimsel dayanağı olup olmadığı da merak edilmeye başlandı.
Uzmanlar tartışmanın odağını açıkladı
Buzlu kahvelerin tuvaletlerden daha kirli olduğu yönündeki iddiaların gerçeği tam olarak yansıtmadığı belirtiliyor. Uzmanlar, burada asıl dikkat edilmesi gereken unsurun kahvenin kendisi değil, içeceklerde kullanılan buzun üretildiği ve muhafaza edildiği buz makinelerinin temizlik durumu olduğunu ifade ediyor.
Sosyal medyada sıkça gündeme gelen bu söylemin temelinde ise yıllar önce restoran ve kafelerde kullanılan buzların hijyenine yönelik yapılan bazı küçük çaplı incelemeler yer alıyor. Ancak uzmanlara göre söz konusu çalışmalar sınırlı sayıda örnek üzerinden gerçekleştirildiği için genel bir yargıya varmaya yeterli değil. Ayrıca bu araştırmaların önemli bir kısmı akademik ölçütleri karşılamadığından, "buzlu kahveler tuvaletlerden daha kirlidir" şeklindeki genellemenin bilimsel olarak kanıtlanmış bir gerçek olmadığı vurgulanıyor.
Araştırmalar bakteri tespit etti
2017 yılında Food Microbiology dergisinde yayımlanan bir araştırmada ev tipi, endüstriyel ve ticari işletmelerde kullanılan buzlar karşılaştırıldı. Çalışmada özellikle kafe ve barlardaki bazı buz makinelerinde Enterobacteriaceae, Enterococcus ve enfeksiyona neden olabilecek farklı bakteri türlerine rastlandığı bildirildi.
Araştırmacılar, en yüksek bakteri yoğunluğunun ticari işletmelerde kullanılan bazı buz makinelerinde görüldüğünü ifade etti. Bunun temel nedeninin ise düzenli bakım ve temizlik eksiklikleri olabileceği vurgulandı.
Araştırmalarda buz makineleri öne çıktı
2025 yılında yürütülen pilot bir çalışmada, zincir kahve markaları ile bağımsız kafelerden alınan kahve, buz ve servis bardakları mikrobiyolojik analizden geçirildi.
İnceleme sonucunda, hijyen standartlarının yüksek olduğu düşünülen bazı zincir işletmelerde bile çeşitli mikroorganizmalara rastlandı. Araştırmayı değerlendiren uzmanlar, bu durumun en önemli nedenlerinden birinin buz makinelerinin yeterli sıklıkta temizlenmemesi ve periyodik bakımının ihmal edilmesi olduğunu ifade etti. Buna karşın uzmanlar, mikroorganizma tespit edilmesinin tek başına ürünün sağlığa zararlı olduğu anlamına gelmediğinin de altını çizdi.
'Tuvaletten daha kirli' demek doğru mu?
Uzmanlar, bu noktada en sık yapılan hatanın bakteri sayısı ile sağlık riskini aynı şey olarak değerlendirmek olduğunu söylüyor.
Bir yüzeyde çok sayıda bakteri bulunması, o yüzeyin mutlaka daha tehlikeli olduğu anlamına gelmiyor. Düzenli şekilde dezenfekte edilen tuvalet kapaklarında toplam bakteri sayısı oldukça düşük olabilirken, uzun süre temizlenmeyen buz makinelerinin iç yüzeylerinde biyofilm oluşumu nedeniyle daha fazla mikroorganizma bulunabiliyor.
Ancak bu mikroorganizmaların önemli bir kısmı çevrede doğal olarak bulunan ve insanlarda hastalığa yol açmayan bakterilerden oluşuyor.
Her bakteri sağlık riski anlamına gelmiyor
Uzmanlar, bir üründe bakteri tespit edilmesinin tek başına sağlık açısından tehlike oluşturduğu anlamına gelmediğini belirtiyor. Enfeksiyon riskinin değerlendirilmesinde yalnızca bakteri sayısı değil, mikroorganizmanın türü, kişinin bağışıklık sistemi ve maruz kalınan miktar gibi birçok etkenin birlikte değerlendirilmesi gerektiği ifade ediliyor.
Bu nedenle bilim insanları, sosyal medyada dolaşan "buzlu kahveler tuvaletlerden daha kirli" iddiasının bilimsel verilerle desteklenen kesin bir sonuç olmadığını vurguluyor. Uzmanlara göre asıl önemli olan, işletmelerde kullanılan buz makinelerinin düzenli olarak temizlenmesi, bakımının yapılması ve hijyen standartlarına uygun şekilde işletilmesi.
