Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Mehmet Uçum, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde üst kademe yöneticilerin kamuoyuna yönelik açıklamalar yapmasının eleştirilmesine tepki gösterdi. Tartışmaların, "seçilmiş-atanmış" ilişkisi üzerinden yeniden gündeme getirildiğini ifade eden Uçum, sistemin temel özelliklerinin göz ardı edildiğini söyledi.
"Üst kademe yöneticiler yürütmenin doğrudan yardımcısıdır"
Üst kademe yöneticilerin diğer kamu görevlilerinden farklı bir statüye sahip olduğunu belirten Uçum, bu yöneticilerin Cumhurbaşkanının programını doğrudan uygulamakla görevli olduklarını söyledi.
Uçum, bu kapsamda üst kademe yöneticilerinin görev sürelerinin Cumhurbaşkanının görev süresiyle bağlantılı olduğunu, Cumhurbaşkanının gerekli gördüğü takdirde bu isimleri tek başına görevden alma yetkisine sahip bulunduğunu kaydetti.
Mehmet Uçum açıklamasının devamında şı ifadeleri kaydetti:
Doğrudan Yürütmenin Yardımcısı Olmak!
Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde üst kademe yöneticiler cumhurbaşkanının programını doğrudan uygulamakla görevli yöneticilerdir. Diğer kamu görevlilerinden niteliksel olarak farklıdır. Diğer kamu görevlileri idarenin içindedir ve idarenin bütünlüğü içerisinde yürütmeye bağlı çalışır. Üst kademe yöneticileri ise doğrudan yürütmeye bağlı ve yürütmenin yardımcısı olarak çalışır. Bu nedenle bu sistemde diğer kamu görevlilerinden farklı olarak üst kademe yöneticilerin şu özellikleri vardır:
1- Üst kademe yöneticilerinin görev süreleri cumhurbaşkanı arada görevden almazsa seçilmiş cumhurbaşkanının süresiyle sınırlıdır. Cumhurbaşkanıyla gelip cumhurbaşkanıyla gitme kuralı vardır. Cumhurbaşkanından bağımsız bir görev süreleri yoktur.
2- Üst kademe yöneticilerin seçilmiş iradeye karşı bir özerklikleri yoktur. Bu nedenle Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde bürokratik vesayet ve bürokratik oligarşi olmaz. Eski sistemin bağımsız görev süresi ile ikili ve üçlü kararnameye dayanan bu faşizan yapısı tasfiye edilmiştir.
Bürokratik vesayet seçilmiş iradeyi sınırlama gücüne sahip siyasi bir bürokrasinin olması demektir. Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminde yürütme açısından seçilmiş irade Cumhurbaşkanıdır. Cumhurbaşkanı kendi iradesi üzerinde vesayet kullanmak isteyen hiç bir siyasi bürokratik oluşuma izin vermez, çünkü tüm üst kademe yöneticileri tek başına görevden alma yetkisine sahiptir. Bürokratik vesayete yeltenenler bir gecede giderler. Bu yüzden Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminde bürokratik vesayetin doğması sistemin esasları sebebiyle mümkün değildir.
3- Üst kademe yöneticilerin seçilmiş iradeye karşı tarafsız olmak gibi bir rolleri yoktur. Tam tersine seçilmiş iradeye bağlı hareket etme yükümlülükleri vardır.
“Fikir beyanında tarafsızlık söz konusu değildir”
Yürütme ve idare bakımından tarafsızlık niteliği, kamu hizmetlerinin yerine getirilmesinde tarafsız olmakla ilgilidir.
Yoksa üst kademe yöneticiler Cumhurbaşkanının programına karşı tarafsız olamazlar çünkü programı uygulamakla yükümlüdür. Bunu istemek demokratik sistemin esasına aykırıdır. Diğer deyişle tarafsızlık icrai süreçlerle ilgilidir. Fikir beyanında tarafsızlık söz konusu değildir.
AA Analiz yazısına dikkat çekti
Tüm bunları ve konunun diğer boyutlarını 5 Ağustos 2024 tarihinde AA Analiz için hazırladığımız ilişikteki yazıda ele almıştık. Konuyla ilgilenenlerin bilgisine sunulur.
Eleştiri yapmak isteyenler lütfen yazıyı okusun. Eleştiriler yazıda anlatılan sistemin esasları ve temel özellikleri üzerinden olursa en azından bir fikri çaba izlenimi verir, kıymeti de olur. Ezberler üzerinden eleştiri görünümüyle yapılan değerlendirmeler ise sadece abes kalır.
