Milli Mücadele'nin önemli dönüm noktalarından biri olan Sivas Kongresi'nin 107. yıl dönümü kutlanıyor. 4 Eylül 1919'da toplanan kongrede manda ve himaye fikri kesin biçimde reddedilirken, milli bağımsızlık anlayışı benimsenerek Cumhuriyet'e uzanan sürecin önemli adımlarından biri atıldı.
Sivas Kongresi'nin hazırlık süreci
Anadolu'da Milli Mücadele'nin örgütlenmesinde önemli rol oynayan Sivas Kongresi, Mustafa Kemal Paşa'nın 22 Haziran 1919'da yayımladığı Amasya Tamimi'yle yaptığı çağrının ardından şekillendi.
Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu Büyük Önder Mustafa Kemal Atatürk ve silah arkadaşlarının öncülüğünde 4 Eylül 1919'da gerçekleştirilen kongrede, "manda ve himaye" düşüncesi reddedildi. Ulusal bağımsızlık fikrinin benimsendiği kongrede, Milli Mücadele'nin geleceğine yön veren önemli kararlar alındı.
Sivas, kongrenin ardından 108 gün boyunca Milli Mücadele'nin merkezi oldu.
Mustafa Kemal Paşa Sivas'a geldi
Mustafa Kemal Atatürk, 19 Mayıs 1919'da Samsun'da başlattığı Milli Mücadele'yi Amasya'nın ardından Sivas'ta sürdürdü. 27 Haziran 1919'da kente gelen Mustafa Kemal Paşa, Sivas halkı tarafından büyük bir coşkuyla karşılandı.
Sivas'ta yapılan görüşmelerde ülkenin içinde bulunduğu durum ele alınırken, en kısa sürede kentte milli bir kongre düzenlenmesi kararlaştırıldı.
Mustafa Kemal Paşa, Amasya'dan Erzurum Kongresi'ne katılmak üzere ayrılmasının ardından Erzurum Kongresi'ni tamamladı ve 2 Eylül 1919'da yeniden Sivas'a geldi. Atatürk, 18 Aralık 1919'a kadar kentte kaldı.
Kongre 4 Eylül'de toplandı
Mustafa Kemal Paşa ve beraberindeki heyet, 4 Eylül 1919 Perşembe günü saat 14.00'te bugünkü Atatürk ve Kongre Müzesi binasında Sivas Kongresi'ni gerçekleştirdi.
Mustafa Kemal Atatürk'ün başkanlığında düzenlenen kongrenin resmi çalışmaları 7 gün sürdü. Bu süre içerisinde milletin kurtuluşuna yönelik çok sayıda gündem maddesi ele alındı.
8 ve 9 Eylül'de manda konusunda yoğun tartışmalar yaşanırken kongre, 11 Eylül 1919'da sonuç bildirgesinin yayımlanmasıyla tamamlandı.
"Manda ve himaye kabul olunamaz"
Mustafa Kemal Paşa ve Heyeti Temsiliye, 12 Eylül 1919'da halkın da katıldığı toplantıda kongrede alınan kararları kamuoyuna açıkladı.
Kongrenin en önemli kararlarından biri, "Manda ve himaye kabul olunamaz" anlayışının benimsenmesi oldu.
Manda tartışmalarının sürdüğü günlerde kongrede dikkat çeken bir gelişme de yaşandı. Öğrenci arkadaşlarının aralarında topladığı parayla Sivas'a gelen askeri tıbbiye öğrencisi Hikmet de delegeler arasında yer aldı.
8 Eylül akşamı Mustafa Kemal Paşa'nın odasında yapılan toplantıda söz alan Hikmet Bey, tıbbiyelilerin manda yönetimini kabul etmeyeceğini belirterek bağımsızlık mücadelesine bağlılıklarını dile getirdi.
Bu sözlerden etkilenen Mustafa Kemal Paşa, gençliğe güvendiğini ifade ederek manda fikrinin kabul edilmeyeceğini vurguladı ve "Parolamız tektir ve değişmez, ya istiklal ya ölüm." dedi.
Sivaslı kadınlardan Milli Mücadele'ye destek
Milli Mücadele döneminde Sivaslı kadınlar da önemli çalışmalar yürüttü. Trabzon ve Erzurum'dan kente gelen, çoğunluğunu kadın ve çocukların oluşturduğu göçmenlerle yakından ilgilenen Sivaslı kadınlar, Mustafa Kemal Paşa'nın Türk kadınlarının da mücadeleye örgütlü şekilde katılması gerektiğini belirtmesinin ardından dernek kurmak için harekete geçti.
Bu çalışmalar sonucunda Anadolu Kadınları Müdafaa-i Vatan Cemiyeti, 9 Aralık 1919'da kuruldu.
Sivas Kongresi'nden Cumhuriyet'e
Atatürk başkanlığında 4-11 Eylül 1919'da gerçekleştirilen Sivas Kongresi ile Mustafa Kemal Paşa'nın uzun süredir savunduğu "milli egemenlik" ve "milli irade" anlayışı devlet hayatında daha belirgin biçimde yer almaya başladı.
Halkın tamamını kapsayan ilk örgütsel faaliyetlerden biri Sivas'ta gerçekleştirildi. Kongre, yapısı ve aldığı kararlar bakımından adeta milli bir meclis işlevi gördü.
Kongrede yapılan düzenlemeler ve yeni üyelerin katılımıyla yurdun tamamını temsil eden Heyeti Temsiliye, ülkenin kaderinde etkili bir kurul haline geldi. Böylece Milli Mücadele'nin meşru organlarının şekillenmesinde önemli bir adım atıldı.
Sivas Kongresi'nin ardından Milli Mücadele, belirlenen program doğrultusunda daha güçlü şekilde sürdürüldü. Bu süreç 9 Eylül 1922'de büyük zaferle sonuçlanırken, 29 Ekim 1923'te Cumhuriyet'in ilanıyla taçlandı.
