İslam inancında ölüm, ani bir yok oluş değil; insanın dünya hayatından ahiret yolculuğuna geçtiği kritik bir eşik olarak anlatılır. Kur'an-ı Kerim, bu anı tek bir sahneye indirgemez; farklı ayetlerde, farklı yönleriyle ve insanın hâline göre değişen bir tablo halinde sunar. Ortaya çıkan çerçeve hem sarsıcı hem de düşündürücüdür.
Canın bedenden ayrılışı: “Boğaza dayanma” anı
Kur’an’da ölüm anı, insanın tüm kontrol duygusunu yitirdiği bir zaman dilimi olarak betimlenir. Ayetlerde ruhun boğaza dayanması, çevredeki insanların çaresizliği ve ölmekte olan kişinin artık geri dönülemez bir noktaya gelmesi anlatılır. Bu tasvir, ölümün ertelenemezliğini ve insanın o anda dünyaya dair bütün dayanaklarının çözüldüğünü vurgular.
Meleklerin gelişi: Sertlik ya da huzur
Kur’an’da dikkat çeken bir başka anlatım, ölüm anında meleklerin gelişidir. Bu geliş, kişinin dünyadaki hayatına göre farklı bir hal alır:
- İnkar ve zulüm içinde yaşayanlar için meleklerin gelişi sert, sarsıcı ve hesap hatırlatıcıdır.
- İman ve salih amellerle yaşayanlar için ise ölüm, korkudan arındırılan, “üzülmeyin” mesajıyla karşılanan bir geçiş olarak aktarılır.
Bu karşıtlık, Kur’an’ın ölüm tasvirinde ahlaki sorumluluğu merkeze aldığını gösterir.
Perdenin kalktığı an
Kur’an, ölüm anını aynı zamanda hakikatin çıplak biçimde görüldüğü bir an olarak tanımlar. Dünya hayatında fark edilmeyen ya da ertelenen gerçekler, bu eşikte tüm açıklığıyla ortaya çıkar. Ayetlerde geçen “perdenin kaldırılması” ifadesi, insanın artık mazeret üretemeyeceği bir bilinç hâline işaret eder.
Dönüşsüzlük ve pişmanlık
Ölüm anı, Kur’an’da sık sık geri dönüş talebinin karşılıksız kaldığı bir zaman olarak anlatılır. İnsan, “yeniden gönderilme” arzusunu dile getirir; ancak bu isteğin artık kabul edilmediği belirtilir. Bu vurgu, yaşamın değerini ve ertelemenin tehlikesini güçlü biçimde hatırlatır.
Kur’an’ın ölüm dili ne anlatmak ister?
Kur’an’daki ölüm tasvirleri korku üretmekten çok, hayatı bilinçle yaşama çağrısı taşır. Ölüm;
- hesabın başlayacağı,
- niyetlerin ve eylemlerin karşılık bulacağı,
- dünya hayatının geçiciliğinin kesinleştiği bir durak olarak sunulur.
Bu yönüyle Kur’an, ölüm anını bir son değil, insanın yaptığı tercihlerin netleştiği bir geçit olarak resmeder.
Kur’an’a göre ölüm anı, insanın dünyayla bağının koptuğu, hakikatin tüm ağırlığıyla hissedildiği ve geri dönüşün mümkün olmadığı bir eşiği ifade eder.
