Dünyanın test laboratuvarı Irak
Irak, bölgenin ve hatta dünyanın test laboratuvarı; benim için…
Irak’ı doğru bir şekilde analiz ederseniz, geleceğe yönelik bölge ve dünya gelişmelerini net bir şekilde görebilirsiniz.
Bu nedenle Irak merkezli; Türkiye’yi, bölgeyi, Orta Doğu’yu, dünyayı çalışmayı seviyorum.
Yıllar önce “Türkiye’yi Irak üzerinden okumak gerekiyor” tezimi zikrettiğimde “ne alaka” dendi. O dönem kimseleri ikna edemesem de bu tez üzerinde çalışmaya, zaman içerisinde bu tezime “bölgeyi ve dünyayı” da dâhil etmeye devam ettim çünkü ben hep aynı mantıktaydım; IRAK ÖNEMLİ.
17 OCAK 2026 TARİHLİ O FOTOĞRAF
Tıpkı 17 Ocak 2026’da Erbil’den yansıyan “O tarihi fotoğraf” gibi!
ABD’nin Suriye ve Irak Özel Temsilcisi Tom Barrack, Suriye ve Iraklı Kürt liderleri büyük bir masada adeta karşısına dizmişti ve o tarihi fotoğrafı çektirmişti.
Masa çok büyüktü ve aradaki mesafe çok fazlaydı. Sanki elindeki ABD talimatları doğrultusunda Kürtlere ders verir gibiydi Tom Barrack!
Herkes bilhassa da Kürtler o fotoğrafı şöyle okumuştu ve o yönde paylaşımlar/haberler yapmıştı; Kürtlerin büyük zaferi…
OYSA Kİ O FOTOĞRAF ÇOK ŞEY ANLATIYORDU
Oysa ki o fotoğrafta herkes çok gergindi! 17 Ocak 2026 tarihli o fotoğrafı şu cümlelerle paylaşmıştım: “Herkesin fazlasıyla gergin olduğu bu fotoğraf; bir şeylerin sonu ve bir şeylerin başlangıcı olarak tarihe geçecektir mutlaka… Bekleyip göreceğiz…”
Ki öyle de oldu! O tarihten sonra bölgede taşlar hızla yerinden oynamaya başladı:
ABD/İsrail-İran Savaşı başladı, Körfez ülkeleri karmakarışık oldu, Hürmüz Boğazı kapandı, dünya ekonomisi altüst oldu, Irak Başbakanı ABD’nin istediği doğrultuda seçildi, Irak’ta büyük temizlik operasyonlarına başlandı, İran yönetimi zorunlu olarak “yeni bir kapıdan” geçti ve bu geçişle ilerleyen süreçte İran’da rejim değişikliği yaşanma ihtimali çok yüksek, Mekke İttifakı imzalandı, SDG kendisini feshetti, Suriye milliyetçi-mezhepçi değil “kucaklayıcı aidiyet vatandaşlığı” bilincine kavuştu…
PEŞMERGE DE BİRLEŞTİ. NEDEN?
Ve tüm bu gelişmelerin devamı olarak geçtiğimiz hafta da Peşmerge güçleri tek çatı altında birleşti…
İki yıl önce gerçekleşen Irak Kürt Bölgesel Yönetimi seçiminden sonra Kürtler önemli bir sorunla yüzleşmişti; TEKLİK!
İki yıl önceki seçim sonuçları KDP’nin(Barzani Yönetiminin) tek başına hükümeti kurmasına imkan vermiyordu ve KDP bir başka parti ile ittifak yapmak zorundaydı.
KYB (Talabaniler) bu ittifaka hazır olduğunu ve ittifak şartlarını açıklamıştı. KDP ise ittifakı kabul ediyordu fakat şartları kabul etmiyordu çünkü KYB’nin istediği bakanlıklar Erbil Yönetimi’nin can damarları niteliğindeydi.
Özetle bu ittifak iki yıldır kurulamadı. Aslına bakarsanız bu durum Irak Anayasası’na göre kural ihlali durumunu ve seçimin yenilenmesini gerektirse de Kürtler yeniden sandığa gitmedi.
YENİDEN ANIMSAYALIM
İki yıl önceki seçimden sonra hükümet kurulamayınca şu başlıkları sıklıkla dile getirmiştim;
1) KDP ve KYB, Erbil Hükümetini kuramayacak çünkü her iki partinin geçmişe yönelik derin kırgınlığı var ve bu kırgınlıklar üzerinden inatlaşacaklar.
Ve belki de Erbil Yönetimi-Süleymaniye Yönetimi olarak ikiye ayrılacaklar…
2) Hükümet kurulamazsa bu iş yeniden seçime götürecektir Kürtleri fakat bu da çözüm olmayacak.
3) Yeniden seçime gidilmesi IKBY için çözüm olmaz çünkü Erbil Yönetimi’nin “tek partiye dayalı” yasa-kanun-yetki işleyişinin acilen değişime ihtiyacı var.
4) KDP ve KYB himayesindeki Peşmerge güçlerinin acilen başbakanlığa bağlanması ve tek çatı altında toplanması ve hükümete bağlanması gerekiyor!
Çünkü parası ve gücü olan KDP ve KYB dışında hiçbir parti silahlı güç oluşturamıyordu, onlara bakamıyordu, silahlı gücü olamadığı için de hükümeti kuramıyordu ya da hükümet ortağı olamıyordu!
5) ABD, IKBY’deki bu kısır döngüden çok rahatsızdı çünkü demokrasinin ve çoğulcu siyasetin olmadığı yerde huzur olmaz, Kürtler kaçar, dağılır, bölgedeki etkileri azalır!
“Kitle yoksa etki de olmaz” bilinciyle ABD Kürtleri yeniden canlandırmak zorundaydı…
İLK ADIM FALİH ZEYDİ’DEN GELDİ
Irak’ta silahlı birlikleri olan partilerin/kesimlerin siyasette etkili denge olması kuralı o dönemde vardı maalesef. Bu nedenle hükümetler/yönetimler bu güçler arasında dönüp dolaşıyordu.
Bu durum demokrasi adına ve çoğulcu siyaset anlayışı adına büyük bir sıkıntıydı. Bu nedenle “tekçilik düzeni değişmezse hiç bir başlık iyiye gitmez” özetimi sıklıkla yazıp konuşuyordum o dönemde.
Sonrasında ilk adımı Irak Başbakanı Falih Zeydi attı ve birkaç ay önce iki önemli/tarihi adımı attı Başbakan Zeydi;
1) “Silahlı tüm gruplar gelsin, silahlarını teslim etsin ve başbakanlık himayesine girsin” dedi. Ciddi tehditler almasına rağmen kararlıydı ve şimdilik başarılı olmuş görünüyor.
2) Yolsuzluk, rüşvet, illegal işlere bulaşmış siyaset-bürokrasi-diplomasi-basın-medya-iş dünyası sarmalına keskin neşterler vurdu. Bu operasyonlar Iraklıların nefes, huzur, umut, güç bulmasını sağlarken Başbakan Zeydi’ye de önemli bir güç verdi halkın ve uluslararası gücün gözünde.
Ardından geçen hafta Peşmerge güçlerinin tek çatı altında toplandığı ilan edildi. Bu ilan Kürtler için çok önemli ve Kürtleri ileriye taşıyacak değerde.
Sizi bilmem ama Peşmerge’nin tek çatı altında hükümete bağlanmasından ben şunu anladım; KDP ve KYB’nin değil yönetimin silahlı gücü olduğu için bundan sonra sandıktan hangi parti-hükümet çıkarsa ona bağlı olarak güvenlik ve huzur hizmeti verecek Peşmerge…
Bu anlama üzerinden de ileriye dönük şunu söyleyebilirim; parti etiketlerinden kurtulan Peşmerge’nin sağlayacağı kontroller eşliğinde bir süre sonra yeniden sandığa gidebilir Kürtler ve sandıktan hangi parti veya partiler çıkarsa hükümeti de onlar kurabilir.
