Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından yürütülen Türk-İslam Dönemi Mezar Taşları ve Kitabeleri Ulusal Envanter Projesi kapsamında bugüne kadar yaklaşık 7 bin eser belgelendi. Dört ilde başlayan saha çalışmaları, 2026 yılında 18 ile ulaştı; hedef, Anadolu'nun taşlara işlenmiş tarihî hafızasını ulusal dijital veri tabanında buluşturmak.
Ersoy, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, 2025 yılında Tokat, Denizli, İstanbul ve Diyarbakır'da başlatılan saha çalışmalarının bu yıl 18 ile genişletildiğini belirterek, bugüne kadar yaklaşık 7 bin eserin belgeleme işleminin gerçekleştirildiğini bildirdi.
Her mezar taşı geçmişten izler taşıyor
Mezar taşları ve kitabelerin yalnızca isim ve tarihlerden ibaret olmadığını vurgulayan Ersoy, bu eserlerin ait oldukları dönemin sosyal ve kültürel yaşamı, sanat anlayışı ve estetik özellikleri hakkında önemli bilgiler sunduğuna dikkati çekti.
Ersoy, mezar taşları ve kitabelerin tarihî belge niteliği taşıdığını belirterek şu ifadeleri kullandı:
"Her bir mezar taşı, her bir kitabe; bir ismin ötesinde yaşadığı dönemin dili, sanatı, inancı, estetik anlayışı ve toplumsal hayatından izler taşıyan tarihî bir belge niteliğinde."
Dört ilde başladı, 18 ile yayıldı
Projenin ilk saha çalışmaları, 2025 yılında akademisyenlerin yürütücülüğünde Tokat, Denizli, İstanbul ve Diyarbakır'da gerçekleştirildi.
Çalışmalar kapsamında Denizli'nin Acıpayam ilçesine bağlı Alaattin Mahallesi Mezarlık Alanı'nda 243 şahide, İstanbul'daki Şeyh Mustafa Devati Haziresi'nde 504, Tokat'taki Mahmutpaşa Camii Haziresi'nde 13 ve Diyarbakır'daki Fatih Paşa Camisi Haziresi'nde 99 mezar taşı tespit edilerek kayıt altına alındı.
Böylece projenin ilk uygulama yılında dört ilde toplam 859 eser belgelendi. 2026 yılında kapsamı genişletilen çalışmalarla birlikte, veri sistemine aktarılan eser sayısı yaklaşık 7 bine ulaştı. Saha çalışmalarının yıl sonuna kadar sürdürülmesi planlanıyor.
Mezar taşları için ulusal dijital hafıza oluşturulacak
Proje kapsamında Türk-İslam dönemine ait mezar taşları ve kitabelerin ülke genelinde tespit edilmesi ve belgelenmesi hedefleniyor. Elde edilen verilerin ortak bir ulusal veri tabanında toplanmasıyla araştırmacıların bu eserlere ilişkin bilgilere daha kapsamlı şekilde erişebilmesi amaçlanıyor.
Envantere alınan eserler; dönem, bölge, malzeme, yazı türü, sanat üslubu ve kitabe özellikleri gibi farklı başlıklar altında bilimsel olarak değerlendirilebilecek.
Çalışmaların önümüzdeki yıllarda Türkiye genelini kapsayacak şekilde sürdürülmesi ve oluşturulan envanterin kapsamlı bir bilimsel külliyata dönüştürülmesi hedefleniyor.
Ersoy: Anadolu'nun taş üzerindeki hafızasını geleceğe aktarıyoruz
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, projenin temel hedefinin Türkiye'nin dört bir yanındaki tarihî mirası ortak bir dijital veri tabanında bir araya getirmek olduğunu belirtti.
Ersoy, açıklamasında, "Hedefimiz, ülkemizin dört bir yanındaki bu eşsiz mirası ortak bir dijital veri tabanında buluşturmak ve zaman içerisinde kapsamlı bir bilimsel külliyata dönüştürmek. Anadolu’nun taş üzerindeki hafızasını bilimsel yöntemlerle kayıt altına alıyor, koruyor ve gelecek kuşaklara aktarıyoruz" ifadelerini kullandı.
