Gün içinde başımızı bir yere çarptığımızda çoğumuz refleks olarak elimizi götürür, biraz bekler ve hayatımıza kaldığımız yerden devam ederiz. Oysa bazen o “küçük” sandığımız darbe, beynin içinde görünmeyen bir iz bırakabiliyor. İşte uzmanların özellikle altını çizdiği nokta da tam burada başlıyor: Ciddi kafa travmaları, ilerleyen dönemde epilepsi riskini artırabiliyor.
Halk arasında “sara hastalığı” olarak bilinen epilepsi, beynin elektriksel düzeninin kısa süreliğine bozulmasıyla ortaya çıkan bir nörolojik rahatsızlık. Nöroloji Uzmanı Dr. Abdurrahman Akbaş, özellikle ağır kafa travmalarının beyin dokusunda hasar oluşturabileceğini ve bu hasarın zamanla nöbetlere zemin hazırlayabileceğini belirtiyor.
BEYİN DARBEYİ UNUTMAYABİLİR
Beyin, vücudun en hassas organlarından biri. Sert bir çarpma sonrası beyin dokusunda kanama, ödem ya da hücresel hasar oluşabiliyor. Bu hasar her zaman dışarıdan fark edilmeyebilir. Kişi ayağa kalkıp günlük hayatına dönebilir; ancak beynin elektriksel dengesi bozulmuş olabilir.
Özellikle bilinç kaybının yaşandığı, kafa tasında kırık oluştuğu ya da beyin kanamasının görüldüğü durumlarda epilepsi riski daha yüksek. Ancak her kafa çarpması epilepsiye yol açmaz. Burada belirleyici olan travmanın şiddeti ve beynin ne kadar etkilendiği.
NÖBETLER YILLAR SONRA BİLE ORTAYA ÇIKABİLİR
Travmaya bağlı epilepsi bazen hemen kendini göstermez. Kimi hastalarda nöbetler günler ya da haftalar içinde başlarken, bazılarında aylar hatta yıllar sonra ortaya çıkabiliyor. Bu nedenle geçmişte yaşanan bir kafa travması çoğu zaman unutuluyor.
Epilepsi denildiğinde akla ilk olarak bayılma geliyor. Oysa nöbetler her zaman bu şekilde olmaz. Kısa süreli dalıp gitmeler, anlamsız bakışlar, kol ya da bacakta ani kasılmalar, bilinçte birkaç saniyelik kopmalar da nöbet belirtisi olabilir.
“GEÇER” DEMEDEN ÖNCE DİKKAT
Bir kafa darbesi sonrası şu belirtiler varsa mutlaka doktora başvurulmalı:
- Şiddetli ya da geçmeyen baş ağrısı
- Kusma
- Bilinç bulanıklığı
- Hafıza kaybı
- Bayılma
- Görme ya da konuşma güçlüğü
Erken müdahale hem hayati riskleri azaltır hem de olası uzun vadeli sorunların önüne geçer.
EPİLEPSİ KONTROL ALTINA ALINABİLİYOR
Epilepsi kronik bir hastalık olsa da günümüzde ilaç tedavileri sayesinde çoğu hastada nöbetler kontrol altına alınabiliyor. Düzenli takip ve tedaviye uyum, yaşam kalitesini belirgin şekilde artırıyor. Bazı özel durumlarda cerrahi ya da farklı tedavi yöntemleri de gündeme gelebiliyor.
Uzmanlar özellikle çocuklarda, sporcularda ve riskli işlerde çalışanlarda kafa travmasına karşı önlem alınmasının hayati önem taşıdığını hatırlatıyor. Kask kullanmak, güvenlik ekipmanlarını ihmal etmemek, basit görünen düşmeleri bile ciddiye almak… Tüm bunlar ileride karşılaşılabilecek büyük sorunları engelleyebilir.
Baş bölgesine alınan darbeleri küçümsememek gerekiyor; çünkü bazen tek bir ciddi çarpma bile, yıllar sonra sessizce ortaya çıkabilecek bir nörolojik tablonun başlangıcı olabiliyor.
