Gün içinde aniden bastıran ve kişinin günlük yaşamını zorlaştıran aşırı uyku hali, yalnızca yorgunlukla açıklanamayabiliyor. Özellikle gece yeterli süre uyumasına rağmen gündüzleri uyanık kalmakta zorlanan, iş başında veya araç kullanırken uykuya dalma riski yaşayan kişilerin altta yatan nedenlerin belirlenmesi için uzman değerlendirmesine başvurması gerekiyor.
Nöroloji Uzmanı Uz. Dr. Demet Aslan, hipersomni olarak adlandırılan aşırı gündüz uykululuğunun zaman içerisinde kişilerin yaşam kalitesini ve güvenliğini ciddi şekilde etkileyebileceğine dikkat çekti. Özellikle iş yerinde, araç başında veya sohbet sırasında aniden uyku bastıran kişilerin bu durumu önemsemesi gerektiğini belirtti.
Gündüz aşırı uyku halinin nedeni uyku apnesi olabilir
Uz. Dr. Demet Aslan, gündüz aşırı uyku halinin farklı nedenleri bulunabileceğini belirterek en sık görülen tıbbi nedenlerden birinin uyku apnesi olduğunu söyleyerek şu ifadelere yer verdi:
"Uyku apnesi, gündüz uykusuzluğunun en yaygın tıbbi nedenidir. Çünkü gece yaşanan nefes duraklamaları beynin derin ve yenileyici uykuya geçmesini engeller. Siz bütün gece uyuduğunuzu zannedersiniz ama beyniniz tam olarak dinlenemediği için gündüzleri kendinizi yorgun hisseder ve uykusuzluk çekersiniz.
Bunun dışında narkoleps, beynin uyku-uyanıklık döngüsünü kontrol edemediği nörolojik bir hastalıktır. Kişi, en uygunsuz anlarda bile (yemek yerken, konuşurken) aniden 'uyku atakları' yaşayabilir. 'Huzursuz Bacaklar Sendromu' ve uykuda periyodik bacak hareketleri (PLMD) de gece boyunca bacaklarınızın istemsizce hareket etmesine neden olarak uyku bütünlüğünü bozar. Sonuç olarak ise bölünmüş bir gece uykusu ve yorgun bir gündüz ile karşılaşmak kaçınılmazdır. Öte yandan vardiyalı çalışma, düzensiz uyku saatleri veya uyumadan hemen önce yoğun mavi ışığa (telefon/TV) maruz kalmak da vücudun biyolojik saatini bozmaktadır.
Bunlar haricinde ilaç yan etkileri, vitamin eksiklikleri, bazı tansiyon ilaçları, antidepresanlar veya antihistaminikler (alerji ilaçları) da yine gündüz sersemliğine yol açabilir. Ayrıca D vitamini ve B12 eksikliği de kronik uykululuk yapabilir."
Uzman Aslan, gündüz aşırı uyku halinin nedeninin kişiden kişiye değişebileceğini ve özellikle sürekli hale gelen şikayetlerin göz ardı edilmemesi gerektiğini vurguladı.
Aşırı uykululuk için uyku laboratuvarında test yapılabiliyor
Gündüz uykululuğunun günlük yaşamı etkileyecek seviyeye ulaşması halinde uzman değerlendirmesinin önemine dikkat çeken Aslan, özellikle araç kullanımı sırasında yaşanan uyku halinin ciddi bir güvenlik riski oluşturabileceğine işaret etti. Uzman isim gündüz ani bastıran uykuların artması ve günlük yaşamın farklı alanlarına yayılması halinde uyku laboratuvarında değerlendirme yapılmasını önererek "Özellikle araç kullanırken veya çalışırken uyuyakalma riski yaşıyorsanız ve her gün en az 7-8 saat uyumanıza rağmen gündüz ayakta durmakta zorlanıyorsanız, Uyku Laboratuvarına gitmenizi öneriyoruz. Gündüz uykululuğunun kesin nedenini belirlemek için genellikle iki temel test olarak Polisomnografi (gece uyku testi) ve MSLT (çoklu uyku latans testi) yapılır. Polisomnografi'de gece boyunca kişinin uyku yapısı incelenirken, gündüz yapılan MSLT'de ise kişinin ne kadar sürede uykuya daldığı ve REM evresine ne kadar hızlı geçtiği ölçülür" dedi.
