Ocak 2026 itibarıyla dünya gündemine bomba gibi düşen Nipah virüsü, Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) acil koduyla yaptığı uyarılar sonrası yeniden merak konusu oldu. Hindistan’ın Batı Bengal eyaletinde sağlık çalışanlarına kadar bulaşan bu gizemli ve ölümcül virüs, yüksek öldürücülük oranı ve henüz bir tedavisinin olmaması nedeniyle "yeni bir pandemi mi geliyor?" korkusuna yol açtı.
Dünya genelinde Kovid-19’un izleri silinmeye çalışılırken, Hindistan'dan gelen haberler sağlık otoritelerini alarma geçirdi. 24 Ocak 2026 itibarıyla Batı Bengal'de sağlık çalışanlarının komaya girmesine neden olan Nipah virüsü, DSÖ tarafından "öncelikli araştırılması gereken hastalıklar" listesinde ilk sıralara çekildi.
Nipah Virüsü Nedir ve Nasıl Bulaşır?
Nipah virüsü (NiV), zoonotik bir virüstür; yani hayvanlardan insanlara geçer. Virüsün doğal konağı Pteropus cinsi meyve yarasalarıdır (uçan tilkiler).
Bulaş yolları:
Hayvandan İnsana: Enfekte yarasaların salyası veya idrarıyla temas etmiş meyvelerin (özellikle hurma suyu) tüketilmesi.
Hastaneden/İnsandan İnsana: Enfekte bir kişinin vücut sıvılarıyla (tükürük, idrar) yakın temas.
Korkutan Belirtiler: 24 Saatte Komaya Sokabilir!
Virüs bulaştıktan sonra belirtiler genellikle 4-14 gün içinde ortaya çıkar. Ancak kuluçka süresinin 45 güne kadar uzayabildiği vakalar kaydedilmiştir.
Erken Evre: Yüksek ateş, şiddetli baş ağrısı, kas ağrısı ve kusma (grip benzeri).
İleri Evre: Baş dönmesi, uyuşukluk ve zihinsel bulanıklık.
Kritik Evre: Beyin iltihabı (ensefalit) nedeniyle 24 ila 48 saat içinde nöbetler başlar ve hasta hızla komaya girer.
Tedavisi Var mı?
Maalesef Nipah virüsüne karşı geliştirilmiş tescilli bir ilaç veya aşı bulunmuyor. Hastanelerde uygulanan tek yöntem "destekleyici bakım" (sıvı takviyesi ve solunum desteği). Ölüm oranının %75 gibi korkunç bir seviyede olmasının temel sebebi de budur.
| Özellik | Kovid-19 | Nipah Virüsü (NiV) |
|---|---|---|
| Ölüm Oranı | ~%1-3 | %40 - %75 |
| Bulaş Kaynağı | Hava yolu (Solunum) | Yarasa, Domuz, Gıda ve Temas |
| Tedavi / Aşı | Mevcut | YOK |
| Temel Belirti | Akut Solunum Yetmezliği | Şiddetli Beyin İltihabı (Ensefalit) |
| Kuluçka Süresi | 2-14 Gün | 4 - 45 Gün |
Dünyadaki Güncel Karantina Bölgeleri (Ocak 2026)
DSÖ ve yerel sağlık otoriteleri, virüsün yayılımını durdurmak için bazı bölgelerde "tam izolasyon" kararı aldı:
Hindistan (Batı Bengal - Siliguri): Salgının merkez üssü olan bu bölgede 5 köy tamamen karantinaya alındı. Bölgeye giriş-çıkışlar askeri denetim altında. Enfekte hastaların tedavi edildiği hastanelerde "Kırmızı Bölge" protokolü uygulanıyor.
Bangladeş (Rajshahi Bölgesi): Geleneksel hurma suyu (raw date palm sap) tüketimi sonrası görülen vakalar nedeniyle bu bölgedeki pazar yerleri ve okul bölgeleri geçici olarak kapatıldı. Temaslı olan 200'den fazla kişi ev hapsinde tutuluyor.
Malezya (Perak Eyaleti - Kısıtlı Gözetim): Henüz bir vaka bildirilmemesine rağmen, bölgedeki domuz çiftliklerinde virüs taraması başlatıldı ve hayvan hareketliliği durduruldu.
2. DSÖ "Riskli Ülkeler" Listesi
DSÖ, meyve yarasalarının (Pteropus) doğal yaşam alanı olan ve geçmişte vaka görülen ülkeleri "Yüksek Riskli" kategorisinde izlemeye aldı.
| Risk Seviyesi | Ülkeler | Neden? |
|---|---|---|
| KRİTİK (Kırmızı) | Hindistan, Bangladeş | Aktif vakalar ve can kayıpları mevcut. |
| YÜKSEK (Turuncu) | Malezya, Singapur | Virüsün ilk çıktığı bölgeler, domuz çiftlikleri risk altında. |
| ORTA (Sarı) | Tayland, Kamboçya, Vietnam | Meyve yarasası popülasyonu çok yoğun. |
| GÖZETİM (Mavi) | Endonezya, Filipinler | Geçmişte şüpheli vaka geçmişi bulunuyor. |
Türkiye İçin Bir Risk Var mı?
DSÖ'nün raporuna göre, Nipah virüsü şu an için havayolu ile kıtalararası hızla yayılan bir virüs değil; ancak uzun kuluçka süresi (45 güne kadar) seyahat eden kişilerin virüsü başka ülkelere taşıma ihtimalini doğuruyor.
Nipah virüsü Türkiye'de var mı? Ocak 2026 itibarıyla Türkiye'de kaydedilmiş bir Nipah vakası bulunmamaktadır. Virüs şu an için Güney ve Güneydoğu Asya (Hindistan, Bangladeş, Malezya) bölgelerinde görülmektedir.
Meyve yerken Nipah bulaşır mı? Yarasaların ısırdığı veya üzerine salya bıraktığı meyvelerin (özellikle ağaçtan düşenlerin) iyice yıkanmadan veya soyulmadan tüketilmesi büyük risk taşır.
Maske korur mu? Virüs insandan insana yakın temas ve damlacık yoluyla bulaşabildiği için, enfekte bölgelerde maske kullanımı ve hijyen kuralları hayati önem taşır.
