Türk Dünyası, 20. yüzyılın en büyük insanlık suçlarından biri olan Hocalı Katliamı’nın kurbanlarını anıyor. Sovyet Rus ordusunun desteğiyle Ermeni güçleri tarafından gerçekleştirilen katliamın üzerinden tam 34 yıl geçti.
Ermeni çeteleri 26 Şubat 1992’de Hocalı’da kadın, çocuk ve yaşlı ayırt etmeksizin katliam gerçekleştirdi.
Hocalı Katliamı’nın üzerinden 34 yıl geçmesine rağmen acısı Azerbaycan Türklerinin kalbinde tazeliğini koruyor.
Her yıl Hocalı’yı mağlup bir halk olarak anan Azerbaycanlılar, ordularının elde ettiği zafer sayesinde artık şehitlerini mağrur ve galip bir halk olarak anıyor.
Azerbaycan TÜRKLERİNİN tek arzusu adaletin sağlanması
Azerbaycan'ın şimdi tek arzusu, Hocalı Katliamı’nın faillerinin yargı önüne çıkarılması ve adaletin sağlanması.
Azerbaycan Milli Meclisi Başkan Yardımcısı Adil Aliyev, Hocalı’da yaşananların insanlık tarihindeki en büyük suçlardan biri olduğunu ve uluslararası hukukun bu olayları “soykırım” olarak tanımlamasına olanak sağladığını ifade etti.
Aliyev, Ermenistan eski Cumhurbaşkanı Serj Sarkisyan’ın “Hocalı’ya kadar Azerbaycanlılar bizim sivilleri öldürmeyeceğimizi düşünüyordu fakat Hocalı ile birlikte biz bu algıyı kırdık.” şeklindeki mülakatını hatırlatarak, “Bu mülakat, Ermeni güçlerin Hocalı’da yaşananları bilinçli şekilde gerçekleştirdiğinin kanıtıdır. Hocalı’da insanlığa karşı en ağır suç olan soykırım işlenmiştir. Azerbaycan halkının tek isteği Hocalı konusunda adaletin sağlanmasıdır.” dedi.
Hocalı’da neler yaşandı?
Sovyetler Birliği’nin dağılmasıyla Azerbaycan’a toprak iddiasında bulunup saldırıya geçen Ermeniler, 1991’in son günlerinde ablukaya aldıkları, bölgenin tek havaalanına sahip ve stratejik öneme sahip Hocalı’yı ele geçirmek için harekete geçti.
Aylar süren saldırılarını 25 Şubat 1992’de yoğunlaştıran Ermeniler, gece Sovyet Rus ordusunun o zaman Hankendi’de konuşlu 366. motorize alayının da yardımıyla üç koldan saldırıya geçti.
Sadece işgalle yetinmeyen Ermeniler, sivilleri toplu şekilde katlederek esirlere acımasızsa işkence yaparak 20. yüzyılın en kanlı katliamlarından birine imza attı. O dönemde çekilen görüntüler ve fotoğraflar, katliamın büyüklüğünü ortaya koyuyor.
613 Azerbaycan vatandaşı öldürüldü
Daha önce 7 bin kişinin yaşadığı Hocalı'da savunmasız durumdaki 106'sı kadın, 70'i yaşlı, 63'ü çocuk 613 Azerbaycan vatandaşı hayatını kaybetti. Katliamdan 487 kişi ağır yaralı olarak kurtuldu, Ermeni güçleri 1275 kişiyi esir aldı, bunların 150'sinden hala haber alınamadı.
Katliamda 8 aile tamamen yok edildi, 25 çocuk her iki ebeveynini, 130 çocuk ise ebeveynlerinden birini kaybetti.
Katledilenlerin adli tıp muayeneleri ve şahit ifadeleri, Hocalı sakinlerinin kafa derilerinin soyulması, kulak, burun, cinsel organlarının kesilmesi, gözlerinin çıkartılması gibi kadın, yaşlı ve çocuk ayrımı yapılmaksızın akıl almaz işkencelere maruz kaldığını açıkça kanıtlıyor.
hamile kadınlar süngülerle katledildi
Katliamın kurbanları arasında boynu vurularak, yakılarak katledilenlerin yanı sıra karnı süngülenen hamile kadınlar da var. O dönemde çekilen görüntüler ve fotoğraflar, katliamın büyüklüğünü ortaya koyuyor.
Azerbaycan'a göre, Hocalı'da yaşananlar, 1949 Cenevre Sözleşmelerinin, Birleşmiş Milletlerin (BM) Soykırım Suçunun Önlenmesi ve Cezalandırılması Sözleşmesi, Sivil ve Siyasi Haklar Sözleşmesi, İşkence ve Diğer Zalimane, İnsanlık Dışı veya Onur Kırıcı Muamele veya Cezaya Karşı Sözleşme, Çocuk Hakları Sözleşmesi gibi çok sayıda sözleşmenin ciddi ihlali anlamına geliyor.
18 ülke parlamentosu ‘soykırım’ dedi
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin 22 Nisan 2010 tarihli kararında, Hocalı'da yaşananlar, savaş suçları veya insanlık aleyhine suçlarla eş değer eylemler olarak görüldü.
Bugüne kadar 18 ülkenin parlamentosu ve ABD'nin 24 eyaletinin meclisi, Hocalı'da yaşananları kınayan ve soykırım olarak gören kararları kabul etti.
yurtlarına geri dönüyorLAR
Azerbaycan ordusunun 19 Eylül 2023'te düzenlediği anti-terör operasyonunda Hocalı da toprakların gerçek sahiplerinin kontrolüne geçti.
İnsanlık tarihine kara bir leke olarak geçen katliam hiçbir zaman unutulmayacak ve yüreklerdeki acısı geçmeyecek olsa da işgal altındaki toprakların kurtarılması Azerbaycan halkının kalbine su serpti.
Hocalı'da altyapı, imar ve ihya çalışmalarını sürdüren Azerbaycan hükümeti, şu ana kadar 766 kişinin (164 aile) ata yurduna dönmesini sağladı.
ARTIK GALİP OLARAK ANIYORLAR
Bu arada, üzerinden 34 yıl geçmesine rağmen katliamın acısını hala kalplerinde hisseden Azerbaycanlılar, ordularının 2020'de 44 gün süren 2. Karabağ Savaşı'nda kazandığı zafer dolayısıyla daha önce "mağlup" olarak andıkları şehitlerini 6 yıldır "galip" olarak anıyor.
Azerbaycanlılar, Hocalı Katliamı'nın faillerinin yargı önüne çıkarılması ve adaletin yerini bulmasını istiyor.
Faillerden bazıları Azerbaycan ordusunun Eylül 2023'te düzenlediği anti-terör operasyonunda gözaltına alındı. Bu kişilerle ilgili yargı süreci devam ediyor.
