Türk Devletleri Teşkilatı'nın (TDT) 13'üncü Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi, 29-30 Ekim'de Ankara'da gerçekleştirilecek. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın ev sahipliğindeki zirvede ticaret, ulaştırma, enerji, dijital dönüşüm, tarım ve uzay teknolojileri başta olmak üzere Türk devletleri arasındaki iş birliğinin geliştirilmesi ele alınacak. Türkiye'nin Azerbaycan'dan TDT Dönem Başkanlığını devralması da bekleniyor.
Türk dünyasının liderleri Ankara'da buluşacak
2026 yılı “Türk Dünyası Turizm Başkenti” seçilen Ankara, temmuz ayında düzenlenen NATO Zirvesi'nin ardından bir başka uluslararası organizasyona ev sahipliği yapmaya hazırlanıyor.
Türk dünyası liderlerini bir araya getirecek TDT 13'üncü Zirvesi, “Türk Yüzyılı: Dilde, Fikirde, İşte Birlik” temasıyla 30 Ekim'de düzenlenecek. Teşkilatın etkinlik takvimine göre Dışişleri Bakanları Konseyi ise 29 Ekim'de toplanacak.
Zirvede, teşkilat bünyesindeki iş birliğinin mevcut durumu ve geleceğe yönelik hedeflerin yanı sıra bölgesel ve uluslararası gelişmelerin değerlendirilmesi öngörülüyor.
Türk Dünyası 2040 Vizyonu masada olacak
Liderlerin siyasi iş birliği, ticaret ve yatırım, ulaştırma ve bağlantısallık, enerji, dijital dönüşüm, kültürel ve insani ilişkiler ile kurumsal gelişim alanlarında kaydedilen ilerlemeleri ele almaları bekleniyor.
Türk devletleri arasındaki birlik ve dayanışmanın güçlendirilmesi ve Türk Dünyası 2040 Vizyonu doğrultusunda somut iş birliklerinin geliştirilmesi zirvenin öncelikleri arasında bulunuyor.
Toplantıda, iş birliğinin derinleştirilmesi ve TDT'nin kurumsal yapısının güçlendirilmesine yönelik karar ve belgelerin yanı sıra Ankara Bildirisi'nin de kabul edilmesi öngörülüyor. Türkiye'nin TDT Dönem Başkanlığını Azerbaycan'dan devralması bekleniyor.
Zirve kapsamında Türk iş dünyasının da çeşitli etkinliklerde bir araya gelmesi planlanıyor. Görüşmelerde Orta Koridor, sınır geçişleri, gümrük prosedürleri ve lojistik maliyetler öne çıkacak. Türkmenistan Devlet Başkanı Serdar Berdimuhamedov'un 30 Ekim'de Türk iş dünyası temsilcileriyle buluşması da planlanan programlar arasında yer alıyor.
Dijital teknolojiler ve uzay alanında ortaklık hedefi
TDT üyesi ülkeler arasında ulaştırma, dijital teknolojiler ve uzay alanlarında iş birliğinin geliştirilmesi hedefleniyor. Orta Koridor, Türk dünyasının ekonomik bütünleşmesi açısından önemli fırsatlar sunarken Bakü-Tiflis-Kars Demir Yolu Hattı da Türkiye ile Azerbaycan arasındaki ulaştırma iş birliğinin önemli unsurlarından biri olarak öne çıkıyor.
Dijital ekonomi alanında imzalanan ortaklık anlaşmasıyla e-ticaretin, dijital hizmetlerin ve sınır ötesi veri temelli ekonomik faaliyetlerin kolaylaştırılması amaçlanıyor.
Türkiye, haziran ayında söz konusu anlaşmayı onaylayarak Azerbaycan ve Özbekistan'ın ardından iç onay sürecini tamamlayan üçüncü ülke olmuştu.
Uzay alanında da ortak projeler yürütülüyor. 77. Uluslararası Uzay Kongresi'nde (IAC 2026), TDT koordinasyonunda yürütülen ortak küp uydu projesindeki iş birliğinin devamını öngören çerçeve anlaşma imzalandı.
Tarımda ortak veri platformu kurulacak
Dijital dönüşüm alanındaki iş birliğinin tarıma da taşınması hedefleniyor. Bu kapsamda üye ülkeler arasında veri paylaşımını ve akıllı çözümleri desteklemek amacıyla “TDT Dijital Tarım Veri Platformu” oluşturulması projesi gündemde bulunuyor.
Platformla tarım alanında bilgi ve veri paylaşımının geliştirilmesi, dijital çözümlerden daha etkin yararlanılması ve üye ülkeler arasındaki iş birliğinin güçlendirilmesi amaçlanıyor.
Türk devletleriyle ticaret hacmi 17 milyar dolara yaklaştı
Türkiye, TDT'nin tam üyesi olan Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan ile ticaretinde son yıllarda net ihracatçı konumunda bulunuyor.
Türkiye'nin bu ülkelere ihracatı 2021'de 6,2 milyar dolar, ithalatı ise 4,2 milyar dolar olarak kaydedildi. 2022'de ihracat 6,9 milyar dolara, ithalat 6,2 milyar dolara ulaştı.
Türkiye'nin söz konusu ülkelere ihracatı 2023'te 8,8 milyar dolar, ithalatı 6,4 milyar dolar oldu. 2024'te ihracat 10 milyar dolara yükselirken ithalat 6,5 milyar dolar olarak gerçekleşti.
2025'te ise Türkiye'nin bu ülkelere ihracatı 9,6 milyar dolar, ithalatı 7,3 milyar dolar oldu. Böylece iki taraf arasındaki yıllık ticaret hacmi 17 milyar dolara yaklaştı.
Ülke bazında 2025 yılı ihracatında 3,2 milyar dolarla Kazakistan ilk sırada yer aldı. Kazakistan'ı 3 milyar dolarla Azerbaycan, 2,1 milyar dolarla Özbekistan ve 1,3 milyar dolarla Kırgızistan izledi.
Türkiye'nin 8 aylık ihracatı 6,1 milyar doları aştı
Türkiye'nin TDT'nin tam üyesi olan dört ülkeye ihracatı, bu yılın ilk 8 ayında 6,1 milyar doları buldu. Aynı dönemde bu ülkelerden yapılan ithalat 5,4 milyar dolar olarak kaydedildi. Böylece toplam dış ticaret hacmi 11,5 milyar dolara yaklaştı.
İhracatta 2 milyar dolarla Kazakistan ilk sırada yer alırken, bu ülkeyi 1,9 milyar dolarla Azerbaycan, 1,3 milyar dolarla Özbekistan ve 832,8 milyon dolarla Kırgızistan takip etti.
TDT bünyesinde tam üyelerin yanı sıra Türkmenistan, Macaristan ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti gözlemci ülke; Ekonomik İşbirliği Teşkilatı ise gözlemci kuruluş statüsünde bulunuyor.
