Türkiye’de Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından işletilen ücretli otoyollar ile Boğaz köprülerinin özelleştirilmesine yönelik tartışmalar sürerken, Hazine ve Maliye Bakanlığı’ndan konuya ilişkin açıklama geldi.
Bakanlık, kamuoyuna yansıyan bazı haberlerde yer alan iddiaların gerçeği yansıtmadığını belirterek, yürütülen çalışmaların kapsamına ilişkin bilgi verdi.
Mülkiyet devri yapılmayacak
Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, otoyol ve köprülerin bakım ve onarım maliyetlerine dikkat çekerek, Hazine ile birlikte işletme hakkının devrine yönelik model üzerinde fizibilite çalışmalarının sürdüğünü açıklamıştı.
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek de daha önce yaptığı açıklamada, yeni bir özelleştirme kararı alınmadığını ve özelleştirme programında yer alan varlıklara ilişkin rutin hazırlıkların devam ettiğini belirtmişti.
Yetkililer tarafından yapılan açıklamalarda, söz konusu varlıkların mülkiyetinin devredilmesinin söz konusu olmadığı, yalnızca belirli bir süre için işletme hakkının devredilebileceği vurgulandı.
Üç otoyol daha kapsama alındı
5 Eylül’de Resmi Gazete’de yayımlanan 11750 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile özelleştirme sürecine ilişkin yeni bir adım atıldı.
Karar kapsamında Niğde-Pozantı Otoyolu, Gaziantep Çevre Otoyolu ile Bursa Çevre Otoyolu’nun Çağlayan Kavşağı-Yenişehir Kavşağı arasındaki bölümü özelleştirme kapsam ve programına dahil edildi.
Söz konusu otoyollarla bağlantılı yolların yanı sıra bakım ve işletme tesisleri, hizmet tesisleri, ücret toplama merkezleri ve yük aktarma merkezleri de karar kapsamında değerlendirilecek.
Daha önce özelleştirme kapsamına alınan otoyol ve köprülerin de aynı süreç içerisinde ele alınacağı belirtildi.
KAPSAM VE PROGRAMA ALINAN KÖPRÜ VE OTOYOLLAR:
- Edirne-İstanbul-Ankara,
- Pozantı-Tarsus-Mersin,
- Tarsus-Adana-Gaziantep,
- Toprakkale-İskenderun,
- Gaziantep-Şanlıurfa,
- İzmir-Çeşme,
- İzmir-Aydın Otoyolları,
- İzmir ve Ankara Çevre Otoyolları,
- Boğaziçi Köprüsü (15 Temmuz Şehitler) ve Fatih Sultan Mehmet Köprüsü ve çevre otoyolu ile bunların bağlantı yolları, hizmet tesisleri, bakım ve işletme tesisleri, ücret toplama merkezleri ve diğer mal ve hizmet üretim birimleri ile varlıkları.
Devir değil, işletme hakkı verilecek
Özelleştirme sürecinde otoyol ve köprülerin mülkiyetinin devredilmesi söz konusu olmayacak. Model kapsamında, mülkiyet devri yapılmaksızın işletme hakkının verilmesinin yanı sıra kiralama, gayri ayni hak tesisi, gelir ortaklığı veya uygun görülen diğer yöntemler de kullanılabilecek.
İşletme hakkına ilişkin sözleşmelerin süresi 30 yıl olacak. Özelleştirme işlemlerinin ise 31 Aralık 2031 tarihine kadar tamamlanması hedefleniyor.
Süreç sonuçlanıncaya kadar otoyol ve köprülerin bakım, onarım ve işletme faaliyetlerinden Karayolları Genel Müdürlüğü sorumlu olmaya devam edecek.
“ÇALIŞMALAR ŞEFFAF BİÇİMDE SÜRDÜRÜLMEKTEDİR”
Hazine ve Maliye Bakanlığı, karara ilişkin olarak şu açıklamayı yaptı:
Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından işletilen ve özelleştirme kapsam ve programında bulunan otoyol ve köprülere yönelik teknik, hukuki ve mali hazırlık çalışmaları; ilgili kurumlarla koordinasyon içinde, mevzuata uygun ve şeffaf biçimde sürdürülmektedir. Yürütülen bu rutin hazırlık çalışmaları kamu varlıklarının satışını değil, mülkiyetin Devlette kalması kaydıyla işletme hakkının belirli bir süre için devredilmesini esas alan bir modelin değerlendirilmesine yöneliktir. Bu modelde öncelik gelir elde etmek değil; otoyollarda hizmet kalitesini yükseltmek, bakım ve yatırımları hızlandırmak ve işletme verimliliğini artırmaktır. Diğer yandan, kamuoyunda otoyolların yıllık 600 milyon dolar kar ettiği ve 30 yıllık toplam karın 18 milyar dolara ulaştığı yönünde eksik ve yanıltıcı değerlendirmeler yapılmaktadır. Oysa 600 milyon dolar kar değil, gelirdir.
“TUTARIN YARISI BAKIM VE ONARIMA HARCANMAKTADIR”
Bu tutarın yaklaşık 300 milyon doları bakım ve onarım giderlerine ayrılmaktadır. Ayrıca önemli tutarda yatırım ve yenileme harcamaları ile personel ve işletme giderleri bulunmaktadır. Tüm bu maliyetler göz ardı edilerek yapılan hesaplamalar, otoyolların gerçek ekonomik değerini yansıtmamakta ve kamuoyunu yanıltmaktadır. Bu nedenle 600 milyon doların doğrudan 30 yıl ile çarpılarak '30 yıllık kar' veya 'kamu zararı' hesabı yapılması teknik ve mali açıdan geçerli değildir. Altyapı değerlemelerinde trafik projeksiyonları, bakım ve yenileme yatırımları, İşletme ve personel giderleri, finansman maliyetleri ve riskler birlikte dikkate alınır.
“ÜCRETSİZ OTOYOLLARIN ÜCRETLİ YAPILMASI KARARI BULUNMAMAKTADIR”
Yukarıda belirtildiği üzere, yürütülen çalışmaların temel amacı; hizmet kalitesini artırmak, bakım ve yatırımları hızlandırmak, işletme verimliliğini yükseltmek ve sürdürülebilir bir altyapı yönetimi oluşturmaktır. Ücretsiz otoyolların ücretli hale getirilmesi, geçiş ücretlerine ilişkin ilave bir artış kararı ve çalışanların mevcut haklarını kaybetmesine yol açacak herhangi bir karar bulunmamaktadır.
“KARAR ÖZELLEŞTİRME İHAŞESİNE ÇIKILMASINI İFADE ETMEMEKTEDİR”
5.9.2026 tarihli Resmi Gazetede yayınlanan Cumhurbaşkanı Kararı özelleştirme ihalesine çıkılmasını ifade etmeyip, yapılacak işlemler konusunda Özelleştirme İdaresi Başkanlığını yetkilendirmektedir. Sürecin tüm aşamaları Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından ilgili mevzuat çerçevesinde, şeffaflık, rekabet ve hesap verebilirlik ilkeleri esas alınarak yürütülmektedir.
