Araç muayenesinin geçerlilik tarihi sona erdiğinde araç, yasal olarak muayenesiz duruma düşer. Muayene süresinin yalnızca birkaç gün geçirilmesi de bu sonucu değiştirmez. Araç sahibi, gecikilen dönem için ek muayene bedeli ödemek zorunda kalır. Mevzuata göre muayene süresi geçirilen her ay için muayene ücreti yüzde 5 artırılır ve ayın yalnızca bir kısmı geçirilmiş olsa bile bu süre tam ay kabul edilir. Bu nedenle gecikme uzadıkça ödenecek toplam muayene bedeli de yükselir.
Muayene süresi geçmiş bir aracın trafikte tespit edilmesi hâlinde ayrıca idari yaptırım uygulanabilir. Araç sahibine para cezası kesilmesinin yanında aracın muayeneye götürülmesi için belirli şartlarla süre verilebilir. Verilen süre içinde muayene yaptırılmazsa veya araç muayenede “emniyetsiz” olarak değerlendirilmesine rağmen kullanılmaya devam edilirse daha ağır yaptırımlar ve trafikten men işlemi gündeme gelebilir. Bu nedenle muayene tarihi geçirildiğinde aracın günlük kullanımına devam etmek yerine en kısa sürede randevu alınması gerekir.
Araç Muayenesi Geciktirilirse Ceza Var mı?
Araç muayenesinin zamanında yaptırılmaması iki farklı mali sonuç doğurabilir. Bunlardan ilki, muayene istasyonunda tahsil edilen gecikme bedelidir. Muayene süresinin geçirildiği her ay için normal muayene ücretine yüzde 5 oranında gecikme bedeli eklenir. Ay kesirlerinin tam ay sayılması nedeniyle muayene tarihinin bir gün geçirilmesi bile bir aylık gecikme olarak hesaplanabilir. Bu ödeme, trafik denetiminde kesilen idari para cezasından farklıdır.
İkinci sonuç ise muayenesiz araçla trafiğe çıkıldığında trafik ekipleri tarafından uygulanabilecek idari para cezasıdır. Kanunda yer alan temel ceza tutarları her yıl yeniden değerleme oranına göre güncellendiğinden sürücünün işlem tarihindeki güncel tutarı kontrol etmesi gerekir. İlk tespitte araca muayene yaptırılması için izin verilse de bu izin, aracın sürekli kullanılabileceği anlamına gelmez. Belirlenen süre sonunda muayenesi yapılmayan araç tekrar trafikte yakalanırsa daha yüksek ceza uygulanabilir ve araç trafikten men edilebilir.
Muayenesiz Araçla Kaza Yapılırsa Sigorta Öder mi?
Aracın muayenesinin geçmiş olması, zorunlu trafik sigortasının kazada zarar gören üçüncü kişilere karşı olan sorumluluğunu tek başına ve otomatik olarak ortadan kaldırmaz. Zorunlu trafik sigortası, sigortalı aracın işletilmesi sırasında üçüncü kişilerin uğradığı bedensel ve maddi zararları poliçe limitleri kapsamında karşılamayı amaçlar. Bu nedenle yalnızca muayene tarihinin geçirilmiş olması, karşı tarafın tazminat hakkının doğrudan reddedilmesi için yeterli olmayabilir.
Ancak kazanın, aracın muayenede tespit edilebilecek ciddi bir teknik arızasından kaynaklandığı belirlenirse durum farklı değerlendirilebilir. Örneğin bakımsız fren sistemi, güvenli kullanıma uygun olmayan lastikler veya direksiyon sistemindeki önemli bir arıza kazanın oluşumunda etkili olmuşsa sigorta şirketi olayın koşullarını ayrıntılı biçimde inceleyebilir. Zorunlu trafik sigortasında zarar gören üçüncü kişiye ödeme yapılması ile sigorta şirketinin daha sonra araç sahibine veya sigortalıya rücu etmesi birbirinden farklı konulardır. Kasko sigortasında ise ödeme şartları poliçenin genel ve özel hükümlerine göre değişebileceğinden kesin değerlendirme için poliçe metni ve kaza raporu birlikte incelenmelidir.
Muayenesi Geçmiş Araçla Trafiğe Çıkmak Yasal mı?
Muayene süresi geçmiş bir araçla karayolunda trafiğe çıkmak yasal değildir. Karayolları Trafik Kanunu, motorlu araçların yönetmelikte belirtilen süreler içerisinde muayene edilmesini zorunlu tutar. Aracın teknik olarak sorunsuz görünmesi, kısa mesafede kullanılması veya muayene tarihinin yalnızca birkaç gün geçmiş olması bu zorunluluğu ortadan kaldırmaz. Trafik denetimlerinde aracın muayene bilgisi elektronik sistemler üzerinden kontrol edilebilir.
Trafik ekiplerinin muayenesiz aracı tespit etmesi hâlinde araç sahibine idari para cezası uygulanır ve aracın muayenesinin yaptırılması için mevzuatta belirtilen şartlarla izin verilebilir. Bu süre, aracın normal biçimde kullanılmasına yönelik genel bir izin olarak değerlendirilmemelidir. Araç yalnızca eksikliği gidermek ve muayene işlemini tamamlamak amacıyla kullanılmalıdır. Verilen sürenin sonunda muayene yaptırılmadan trafiğe çıkılması hâlinde araç trafikten men edilerek en yakın muayene istasyonuna gönderilebilir.
Araç Muayenesinde En Çok Hangi Sebeplerden Kalınır?
Araçların muayeneden geçememesine yol açan sorunlar çoğunlukla doğrudan trafik güvenliğini etkileyen teknik eksikliklerden oluşur. Fren sistemindeki dengesizlikler, el freninin yeterli tutmaması, lastiklerin aşırı aşınmış veya hasarlı olması, far ve sinyallerin çalışmaması, direksiyon ve süspansiyon parçalarındaki boşluklar ile emniyet kemerlerinin kullanılamaması önemli kusurlar arasında yer alabilir. Şasi, aks, tekerlek bağlantıları, yakıt sistemi ve araç üzerinde yapılan mevzuata aykırı değişiklikler de muayene sonucunu olumsuz etkileyebilir.
Plakanın okunamaması, camların görüşü ciddi biçimde engellemesi, aydınlatma sistemlerinin yanlış ayarlanması, egzoz veya yakıt kaçağı bulunması ve zorunlu ekipmanların eksik olması da kontrol edilmesi gereken noktalardır. Her kusur aracın muayeneden kalmasına neden olmaz; yalnızca hafif kusuru bulunan ve başka bir ağır kusuru olmayan araçların muayenesi onaylanabilir. Ağır kusurlu veya emniyetsiz olarak değerlendirilen araçların ise eksiklikleri giderilerek yeniden muayeneye götürülmesi gerekir. Muayene öncesinde frenler, lastikler, lambalar, emniyet kemerleri, silecekler, aynalar ve plaka kontrol edilerek basit eksikliklerin önüne geçilebilir.
