Anayasa Mahkemesi (AYM), eksik ödenen memur maaşlarının tahsili amacıyla başlatılan ilamsız icra takiplerinin düşmesine karar verilmesinin ardından idari yargıda açılan davaların süre aşımından reddedilmesini, mahkemeye erişim hakkının ihlali kabul etti.
Resmi Gazete'de yer alan karara göre, tüzel kişiliği kaldırılan Çalış Belediyesinde 2002-2014 yıllarında görev yapan bazı memurlar, çeşitli aylara ilişkin ödenmeyen maaş ve faiz alacaklarının tahsili amacıyla 2014'te ilgili belediye aleyhine ilamsız icra takipleri başlattı.
İcra takipleri devam ederken belediyenin tüzel kişiliği kaldırıldı. Belediyenin taşınır ve taşınmazları ile alacak ve borçları Haymana Belediye Başkanlığına devredildi. Devir nedeniyle Haymana İcra Müdürlüğü, Haymana Belediyesini borçlu sıfatıyla kaydederek ilgili borçların ödenmesi gerektiğini bildirdi.
İcra takipleri KHK kapsamında düşürüldü
Belediyenin itirazı üzerine icra müdürlüğü, memurların başlattığı yargı sürecinden sonra yürürlüğe giren 694 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (KHK) gereğince icra takiplerinin düşmesine karar verdi.
İcra takiplerinin düşmesi üzerine davacı memurlar, idare mahkemesinde dava açtı. Mahkemeler, başvurucuların icra takibi başlattıkları tarihleri idareye başvuru tarihi olarak kabul etti.
Bu tarihe göre süresinde talep edilen alacakların ödenmesine, süresinde olmadığı değerlendirilen alacaklar için açılan davaların ise süre aşımı nedeniyle reddedilmesine karar verildi.
Kararların kesinleşmesinin ardından davacı memurlar, hak ihlali iddiasıyla AYM'ye bireysel başvuruda bulundu.
Yüksek Mahkeme, yaptığı inceleme sonucunda başvurucuların Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine hükmetti.
AYM: Süreye ilişkin yorum öngörülebilir değildi
AYM'nin kararının gerekçesinde, eksik maaş ödemelerinin ardından başvurucuların mülga Çalış Belediyesi aleyhine o tarihte başvurulması mümkün olan ilamsız icra yoluna gittikleri belirtildi.
Mülga belediye tarafından borca itiraz edilmediği hatırlatılan kararda, KHK düzenlemeleri kapsamında mahkemelerce icra takiplerinin düşürülmesine karar verildiği ve uyuşmazlıkların idari yargıya taşındığı ifade edildi.
İdare mahkemelerinin, davanın 694 sayılı KHK'da belirlenen süre içinde açılmış olmasını yeterli görmediği aktarılan kararda, eksik maaş ödemelerinin bazı aylarda söz konusu olması ve süreklilik arz etmemesi nedeniyle başvurucuların eksik ödemeleri maaşların ödendiği tarihler itibarıyla öğrendikleri yönünde değerlendirme yapıldığı bildirildi.
Kararda, mahkemelerin süreye ilişkin değerlendirmelerinde KHK düzenlemeleri öncesinde idari yargının konusuna giren alacaklar için de ilamsız icra takibi yoluna gidilebildiği hususunu dikkate almadığı belirtildi. Ayrıca somut olayda borca itiraz edilmemesi üzerine icra takiplerinin kesinleşerek haciz aşamasına kadar ilerlediği hatırlatıldı.
AYM, idare mahkemelerinin dava açma süresinin başladığı tarihi belirlemeye ilişkin öngörülebilir olmayan yorumunun mahkemeye erişim hakkına yönelik katı bir yorum oluşturduğunu ve başvurucular üzerinde ağır bir külfete neden olduğunu değerlendirdi.
Kararda, "Sonuç olarak başvurucuların mahkemeye erişim hakkına yönelik müdahalenin ölçüsüz olduğu kanaatine varılmıştır. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir." ifadelerine yer verildi.
