Türkiye’de mal varlığına karşı işlenen 214 bin 847 olayın yüzde 72,6’sını dolandırıcılık suçları oluştururken, yalnızca bu alandaki vaka sayısının 156 bin 68’e ulaştığı belirtildi. İncelenen dosyalar ile kolluk kuvvetlerine yansımayan olaylar birlikte değerlendirildiğinde, dolandırıcılık kaynaklı tahmini ekonomik zararın 50 milyar liranın üzerine çıktığı ifade edildi.
Mevcut sistemde dolandırıcıların ele geçirdikleri hesaplardan haksız kazancı saniyeler içinde farklı hesaplara aktarabildiği, buna karşın mağdurun başvurusu, savcılık süreçleri ve bankaların tedbir kararlarının haftalar sürebildiği kaydedildi. Bu durumun suçlular lehine zaman avantajı oluşturduğu ve bürokratik işlemlerin süreci yavaşlattığı vurgulandı.
İçişleri Bakanlığı tarafından hazırlanan DOLUNAY Projesi ile finansal suçlarda yaşanan bu zaman kaybının ortadan kaldırılması ve dolandırıcılık vakalarına ilk dakikalardan itibaren yapay zekâ destekli, koordineli ve hızlı müdahale edilmesi hedefleniyor.
DOLUNAY NASIL HAREKET EDİYOR?
Projeye kapsamında, 24 saat esasına göre faaliyet gösterecek olan Dolandırıcılıkla Mücadele Merkezi'nde, Cumhuriyet savcısı toplanan verileri anında hukuki karara dönüştürürken, Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) kara para ve kripto varlık rotalarını deşifre edecek.
Bankalararası Kart Merkezi (BKM) ve belirlenen banka temsilcileri para trafiğini haritalandırarak şüpheli hesaplara anlık bloke koyacak, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) GSM operatörleri koordine olarak dolandırıcıların iletişim hatlarını anında kesecek.
Eş zamanlı olarak Siber Güvenlik Başkanlığı zararlı bağlantıları ve oltalama sitelerini erişime engellerken, emniyet ve jandarma birimleri ise saha istihbaratıyla şüphelileri tespit edip fiziki operasyonları yönetecek.
İhbar ve sisteme giriş
Projeye göre süreç, vatandaşın dolandırıcılık bildiriminde bulunmasıyla başlayacak. Kurulacak ihbar mekanizması sayesinde mağdurlar, e-Devlet onayı ile mobil uygulama üzerinden, 112 Acil Çağrı Merkezi aracılığıyla ya da doğrudan kolluk birimlerine başvurarak ihbarda bulunabilecek.
İhbarda paylaşılan T.C. kimlik numarası, IBAN numaraları, SMS içerikleri, dekontlar ve zararlı internet bağlantıları (URL) sisteme aktarılacak.
Bildirimin yapılması ve sisteme giriş 10 dakikadan kısa sürede tamamlanacak.
Yapay zeka ile 1 dakikadan kısa sürede analiz
Sisteme düşen veriler, yapay zeka destekli analiz altyapısı tarafından işlenecek. Yapay zeka, kullanılan dolandırıcılık yöntemini, risk seviyesini ve suç ağının bağlantılarını otomatik analiz ederek 1 dakikadan daha kısa bir sürede profilleme işlemini sonuçlandıracak.
Gelişmiş algoritma, hangi kurumun ne tedbir alması gerektiğini de belirleyerek onay için dosyayı merkezde görevli Cumhuriyet savcısının önüne dijital olarak sunacak.
Savcının incelemesi ve onay işlemi 5 dakikadan, Bankalar arası koordinasyon ise 2 dakikadan az bir sürede gerçekleşecek.
Böylece mobil uygulama ve çağrı merkezlerinden alınan ihbarlar, yapay zeka tarafından süzülerek en fazla 18 dakikada adli dosyaya dönüştürülecek
Bu süreçte eş zamanlı olarak MASAK'a mali analiz ve kripto varlık dondurma yönlendirmesi yapılacak. BTK suçta kullanılan GSM hatlarının iletişimini kesecek, Siber Güvenlik Başkanlığı ise zararlı bağlantıları (URL) engelleyecek.
Tek tutanak sistemi
Kurumlar arası fiziki yazışma ve kargo sürelerini ortadan kaldıran sistem sayesinde tüm adli ve önleyici işlemler, "Acele Önlem ve Suç Önleme Tutanağı" adı altında tek bir dijital belgede birleştirilecek. Söz konusu dosya, soruşturmayı yürütecek olan suç yeri Cumhuriyet başsavcılığına anında sevk edilecek.
Teknolojik altyapıyla dakikalar içinde yürütülen operasyonun farklı aşamalarında vatandaşlara SMS ile bilgilendirme yapılacak.
İlk aşamada mağdura "Dolandırıcılık ihbarınız işleme alınmıştır" mesajı gönderilecek. Dosyanın adliyeye sevk edilmesiyle birlikte de "Dosyanız başarıyla oluşturulup ilgili birimlere iletilmiştir. Anlık takip sağlanmaktadır." bildirimi ulaştırılarak süreç hakkında bilgi verilecek.
Mevzuat hazırlıkları başladı
DOLUNAY Projesi'nin yasal zemine oturtulması için mevzuat hazırlıklarına da başlandı.
Projenin hayata geçirilmesi için ilgili kurumların görev, yetki ve sorumluluklarının netleştirilmesi, kurumlar arası veri paylaşımı ve anlık müdahale süreçlerine ilişkin düzenlemelerin yapılması planlanıyor.
Ayrıca projenin, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz başkanlığında ilgili kurumların katılımıyla yapılacak toplantıda ele alınacağı öğrenildi.
