TBMM'ye sunulan "Millî Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi"nin detayları kamuoyuyla paylaşıldı. 12 maddeden oluşan teklif; PKK/KCK'nın silah bırakmasının MGK kararıyla tescil edilmesi şartıyla soruşturma, kovuşturma ve infazların ertelenmesine ilişkin usul ve esasları düzenliyor.
Kanunun uygulanması MGK kararına bağlandı
Teklif, yürürlük ve yürütme hükümleri dahil toplam 12 maddeden oluşuyor.
Düzenlemeye göre kanunun uygulanabilmesi için PKK/KCK terör örgütü ile bağlantılı tüm yapıların fiilen faaliyetlerine son vermesi, kontrolündeki silah ve mühimmatın tamamını teslim etmesi ve bu durumun güvenlik kurumlarınca tespit edilerek Milli Güvenlik Kurulu (MGK) kararıyla Resmî Gazete'de yayımlanması gerekiyor.
Bu şart gerçekleşmeden soruşturma, kovuşturma veya infazın ertelenmesine ilişkin herhangi bir hüküm uygulanamayacak.
Teklifte, yer alan düzenlemeler şunlardır:
1- Kanunun uygulanma koşulu (md. 1)
Yapılacak tüm iş ve işlemlerin, PKK/KCK terör örgütünün ve bununla bağlantılı her türlü oluşumun fiili varlığına son verdiğinin ve kontrolü altında bulunan her türlü silah ve mühimmatı teslim ettiğinin güvenlik kurumlarınca tespiti ve bu tespitin teyidine dair Milli Güvenlik Kurulu Kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasını müteakiben gerçekleştirileceği kabul edilmektedir.
Dolayısıyla, bu koşul gerçekleşmediği takdirde soruşturma ve kovuşturmalar ile mahkûmiyet hükümlerinin infazının ertelenmesi dâhil diğer hükümlerin uygulanması söz konusu olamayacaktır. Başka bir ifadeyle Kanun yürürlüğe girer girmez otomatik olarak erteleme kararları verilemeyecektir.
2- Kanunun kapsamı (md. 1)
Kanun, sadece PKK/KCK terör örgütünü ve bununla bağlantılı her türlü oluşumu kapsamaktadır. Dolayısıyla bu örgütün faaliyeti kapsamında veya lehine işlenen suçlar Kanun kapsamında ertelenebilecektir. Ancak;
• Örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen kasten öldürme suçu,
• 1/6/2005 tarihinden önce işlenen müebbet hapis veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlar ya da bu tarihten önce işlenmiş olup da verilen müebbet hapis veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezaları,
• Örgüt mensuplarının şahsi suçları,
Kanun kapsamında değildir.
Ayrıca, diğer terör örgütleri ve adlî suçlar da kapsamda bulunmamaktadır.
3- Soruşturma ve kovuşturmanın ertelenmesi (md. 3)
Örgütün faaliyeti kapsamında veya lehine işlenen;
• Üst sınırı 15 yıl veya daha az cezayı gerektiren suçlardan dolayı yürütülen soruşturma ve kovuşturmaların 5 yıl süreyle,
• Üst sınırı 15 yıl yıldan fazla hapis cezası ile müebbet hapis veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlardan dolayı yürütülen soruşturma ve kovuşturmaların ise 10 yıl süreyle,
erteleneceği kabul edilmektedir.
Erteleme kararı, soruşturma aşamasında Cumhuriyet savcısı, kovuşturmada ise yargılamayı gerçekleştiren mahkeme tarafından verilecektir.
Erteleme süresi içinde dava zamanaşımının işlemeyecek ve soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısı, kovuşturma evresinde ise mahkeme tarafından verilen erteleme kararlarına itiraz edilebilecektir.
Erteleme süresi içinde terör suçlarından birinin işlenmesi halinde, erteleme kararı kaldırılarak soruşturma ve kovuşturmaya devam olunacak ve bu suretle yürütülen yargılama süreci sonunda verilen mahkûmiyet kararının infazı bu Kanun uyarınca ertelenemeyecektir.
Belirtmek gerekir ki, yeni işlenen terör suçunun erteleme süresi içinde işlenmesi yeterli olup, kesinleşmesinin bu süre içinde olması şart değildir. Erteleme kararı, erteleme süresi içinde işlenen terör suçuna ilişkin mahkûmiyet kararının kesinleşmesinden sonra kaldırılacaktır. Dolayısıyla, kişi hakkında terör suçundan dolayı soruşturma veya kovuşturma açılması erteleme kararının kaldırılmasına neden olmayacak, bu suça ilişkin mahkûmiyet kararının kesinleşmesi aranacaktır. Benzer uygulama hâlihazırda koşullu salıverilmenin geri alınmasında da bulunmaktadır.
Erteleme süresinin terör suçu işlenmeksizin geçirilmesi halinde kovuşturma yapılmasına yer olmadığı veya düşme kararı verilecektir.
Milli Güvenlik Kurulu Kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasından önce işlenmiş olup da bu Kanun kapsamına giren suçlardan dolayı bu Kararın Resmî Gazete yayımlanmasından sonra soruşturma başlatılması, Cumhurbaşkanı Yardımcısının başkanlığında oluşturulacak Kurulun iznine bağlı kılınmıştır.
4- İnfazın ertelenmesi (md. 6)
Örgütün faaliyeti kapsamında veya lehine işlenen suçlardan;
• Toplam 15 yıl veya daha az hapis cezasına mahkûm olan hükümlülerin cezalarının infazının 5 yıl süreyle,
• Toplam 15 yıldan fazla hapis cezası ile müebbet hapis veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûm olan hükümlülerin cezalarının infazının ise 10 yıl süreyle,
infaz hâkiminin kararıyla erteleneceği kabul edilmektedir.
Ayrıca, erteleme süresi içinde ceza zamanaşımının işlemeyeceği ve infaz hâkimi tarafından verilen erteleme kararlarına itiraz edilebileceği de hükme bağlanmaktadır.
Erteleme süresi içinde terör suçlarından birinin işlenmesi halinde, erteleme kararı kaldırılarak cezanın infazına devam olunacak, belirtilen sürenin terör suçu işlenmeksizin geçirilmesi halinde ise verilen ceza infaz edilmiş sayılacaktır.
Belirtmek gerekir ki, yeni işlenen terör suçunun erteleme süresi içinde işlenmesi yeterli olup, kesinleşmesinin bu süre içinde olması şart değildir. Erteleme kararı, erteleme süresi içinde işlenen terör suçuna ilişkin mahkûmiyet kararının kesinleşmesinden sonra kaldırılacaktır. Dolayısıyla, kişi hakkında terör suçundan dolayı soruşturma veya kovuşturma açılması erteleme kararının kaldırılmasına neden olmayacak, bu suça ilişkin mahkûmiyet kararının kesinleşmesi aranacaktır. Benzer uygulama hâlihazırda koşullu salıverilmenin geri alınmasında da bulunmaktadır.
5- Başvuru şartı (md. 9)
Kişiler hakkında yargı mercilerince re’sen erteleme kararı verilmeyecektir.
Hakkındaki soruşturma ve kovuşturmalar ile mahkûmiyet hükümlerinin infazının ertelenmesini isteyen kişilerin, Milli Güvenlik Kurulu Kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasını müteakiben 6 ay içinde bulundukları yerdeki Cumhuriyet başsavcılıklarına veya görev verilen kurumlara yazılı olarak başvurması gerekmektedir.
Başvuru üzerine koşullarının varlığı halinde erteleme kararı verilecek olup, başvuru yapmayan kişilerle ilgili yargılama ve infaz süreçleri aynen devam edecektir.
6- Erteleme kararlarının mahsus sicile kaydı (md. 5)
Verilen erteleme kararları, bunlara mahsus bir sisteme kaydedilecek ve bu kayıtlar, ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından istenmesi halinde, kişinin erteleme süresi içindeki yükümlülüğünü (terör suçu işlememesi) yerine getirip getirmediğinin tespiti amacıyla kullanılabilecektir.
7- Tutuklama ve adli kontrol kararlarının değerlendirilmesi (md. 4/1)
Erteleme kararı verilecek suçlardan dolayı verilmiş tutuklama ve adli kontrol kararlarının, soruşturma veya kovuşturmanın bulunduğu evredeki yetkili hâkim veya mahkeme ile bölge adliye mahkemesi veya Yargıtay ilgili ceza dairesi tarafından değerlendirileceği ve koşullarının bulunması halinde kaldırılacağı kabul edilmektedir.
Belirtmek gerekir ki, hükmün uygulanması bakımından 1 inci maddede belirtilen Milli Güvenlik Kurulu Kararının Resmî Gazete’de yayımlanması ve 9 uncu maddede belirtilen yazılı başvurunun gerçekleşmiş olması gerekmektedir. Dolayısıyla Kanunun Resmî Gazete’de yayımlanması nedeniyle re’sen bu madde hükmüne göre işlem yapılması söz konusu olamayacaktır.
8- Kanun yolu incelemesinde bulunan dosyaların durumu (md. 4/2)
İstinaf veya temyiz kanun yolu incelemesinde bulunan ve erteleme kararı verilecek soruşturma ve kovuşturmalarla ilgili dosyalar hakkında bozma kararı verilerek ilk derece mahkemelerine gönderilecektir.
Belirtmek gerekir ki, hükmün uygulanması bakımından 1 inci maddede belirtilen Milli Güvenlik Kurulu Kararının Resmî Gazete’de yayımlanması ve 9 uncu maddede belirtilen yazılı başvurunun gerçekleşmiş olması gerekmektedir. Dolayısıyla Kanunun Resmî Gazete’de yayımlanması nedeniyle re’sen bu madde hükmüne göre işlem yapılması söz konusu olamayacaktır.
Diğer yandan, beraat veya zamanaşımı nedeniyle verilen düşme kararları gibi kişinin daha lehine olan durumlar bakımından istinaf veya temyiz kanun yolundaki dosyalar hakkında bozma kararı verilmeksizin esastan inceleme yapılmak suretiyle yargılamanın neticelendirilmesi yoluna gidilecektir.
9- Kanunun uygulanmasının takibi ve koordinasyonu (md. 7)
Kanun kapsamındaki faaliyetlerin uygulanmasının takibi ile değerlendirilmesi; Cumhurbaşkanı Yardımcısının başkanlığında Adalet Bakanı, Dışişleri Bakanı, İçişleri Bakanı, Milli Savunma Bakanı, Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri, Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanı ve Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterinden oluşan Kurul tarafından yapılacaktır.
Kurul, ihtiyaç halinde alt komisyonlar oluşturabilecek ve gerekli görülen kişileri toplantılara davet edebilecektir.
Kurul, çalışmaları hakkında Türkiye Büyük Millet Meclisini düzenli olarak bilgilendirecektir.
Kurul, yapacağı dönemsel değerlendirmeler neticesinde adlî, idarî ve yasal düzenlemeler konusunda talepte bulunabilecektir.
Kurulun sekreterya hizmetleri Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği tarafından yerine getirilecektir.
10- Soruşturma ve kovuşturmalar ile mahkûmiyetlerden kaynaklanan hak yoksunluklarının durumu (md. 7/4)
Kurul, dönemsel olarak yapacağı değerlendirmeler sonucunda gerekli görmesi halinde, ertelemeye konu soruşturma veya kovuşturmalar ile mahkûmiyet hükümleri nedeniyle doğan hak yoksunluklarının tüm sonuçlarıyla ortadan kaldırılmasını talep edebilecektir.
Kurulun, mahkûmiyet hükümleri nedeniyle doğan hak yoksunluğunun ortadan kaldırılmasına yönelik talepte bulunulabilmesi için 5 yıl olarak verilen erteleme kararları bakımından kararın verildiği tarihten itibaren 2 yıl, 10 yıl olarak verilen erteleme kararları bakımından ise 3 yıl geçmesi gerekmektedir.
Hak yoksunluğunun kaldırılmasında soruşturmalar bakımından sulh ceza hâkimlikleri, kovuşturmalar bakımından yargılamayı gerçekleştiren mahkemeler ve mahkûmiyetler bakımından infaz hâkimlikleri yetkili olacaktır.
11- TBMM İzleme Komisyonu (md. 7/5)
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığınca bu Kanun kapsamındaki faaliyetleri izlemek üzere İzleme Komisyonu kurulması öngörülmektedir. Bu Komisyon, Kanun kapsamındaki faaliyetleri izleyecek ve tavsiyelerde bulunabilecektir.
12- Silah, mühimmat ve araç-gereçlerin teslimi (md. 8)
Örgüt mensuplarının beraberinde getirdikleri veya beyan ettikleri silah, mühimmat ve malzemelerin kayıt altına alınacağı, bu uygulamaya ilişkin usul ve esasların, güvenlik kurumlarının görüşü alınarak İçişleri Bakanlığı ve Milli Savunma Bakanlığı tarafından belirleneceği kabul edilmektedir.
13- Sorumsuzluk düzenlemesi (md. 10)
Bu Kanunun amaç ve faaliyetleri kapsamında verilen görevleri yerine getiren kişilerin bu görevleri nedeniyle hukukî, idarî veya cezaî sorumluluğu doğmayacağı kabul edilmektedir.
