Ramazan ayında temizlik ve ibadet bir aradayken yaşanan en yaygın tereddütlerden biri, abdest sırasında ağız veya buruna verilen suyun kontrol dışı boğaza kaçmasıdır. Fıkıh literatüründe bu durum; "hata" ve "unutma" başlıkları altında iki farklı kategoride incelenir. Kişinin niyetli olduğunun bilincinde olup olmaması, yapılacak işlemin kaza mı yoksa oruca devam mı olacağını belirler. İşte Hanefi ve Şafii mezheplerine göre "hataen su kaçması" durumunda izlenecek yol.
Hanefi Mezhebi: "Bilinç Varsa Kaza Gerekir"
Hanefi fıkhına göre mesele, kişinin zihinsel farkındalığına göre ikiye ayrılır:
Hataen Su Kaçması: Kişi oruçlu olduğunu bildiği halde, abdest alırken elinde olmayarak boğazına su kaçarsa orucu bozulur. Burada bir kasıt olmadığı için keffaret gerekmez, ancak gününe gün kaza edilmesi farzdır.
Unutarak Su Kaçması: Eğer kişi oruçlu olduğunu tamamen unutmuşsa ve o esnada boğazına su kaçmışsa, bu durum "unutarak yeme-içme" hükmüne girer. Hz. Peygamber’in (s.a.s.) "Allah seni yedirip içirdi" hadisi uyarınca oruç bozulmaz ve kişi ibadetine devam eder.
Şafii Mezhebi: "Miktar ve Amaç Önemli"
Şafii mezhebinde ise abdestin sünnetlerine riayet edilip edilmediğine bakılır:
Mendup Uygulama: Abdest veya gusül sırasında ağza ve burna "az miktarda" alınan su hataen boğaza kaçarsa oruç bozulmaz. Çünkü bu, ibadetin bir parçası olan mendup bir fiildir.
Abartı ve Serinleme: Eğer kişi suyu ağzında çok fazla çalkalarsa (mübalağa yaparsa) veya ibadet dışı bir amaçla (serinlemek, suyla oynamak vb.) ağzına su alıp yutarsa, bu durumda oruç bozulur ve kaza gerekir.
Fıkhi Özet: Ne Yapılmalı?
Abdest alırken boğazına su kaçan bir Müslüman, eğer o an oruçlu olduğunu biliyorsa, ibadet disiplini gereği o günü tamamlamalı ancak Ramazan sonrasında bu günü kaza etmelidir. Şafii mezhebine mensup olanlar ise, eğer abdest kurallarına normal sınırlar içinde uymuşlarsa oruçlarına gönül rahatlığıyla devam edebilirler.
