İslam dininde zekat, fitre ve fidye gibi mali ibadetlerde temel bir mantık vardır: Kişi, bakmakla yükümlü olduğu veya aralarında doğrudan kan bağı (alt ve üst soy) olan kişilere bu ödemeleri yapamaz.
1. Neden Anneye, Babaya veya Çocuğa Verilemez?
Çünkü İslam hukukuna göre bu kişiler "bakmakla yükümlü" olduğunuz kişilerdir. Onların ihtiyacını karşılamak zaten görevinizdir; fidye veya fitre yoluyla bu ihtiyacı gidermek, aslında kendi malınızı yine kendi sorumluluk alanınızda tutmak anlamına gelir.
Üstsoy (Usul): Anne, baba, dedeler ve nineler.
Altsoy (Füru): Çocuklar ve torunlar.
2. Eşler Birbirine Verebilir mi?
Hayır. Karı ve koca birbirlerine fitre, fidye veya zekat veremezler. Çünkü aile içinde mal birliği ve ortak yaşam söz konusudur.
3. Hangi Akrabaya Verilebilir? (Öncelikli Gruplar)
Eğer gerçekten muhtaçlarsa (zekat alabilecek durumdalarsa), şu akrabalara verilmesi hatta daha faziletli kabul edilir:
Kardeşler (Öz veya üvey fark etmez),
Kardeş çocukları (Yeğenler),
Amca, hala, dayı ve teyzeler,
Kayınvalide, kayınpeder (Bakmakla yükümlü olunmadığı için).
4. Muhtaç Olma Şartı
Fidye ve fitre verilecek kişinin Müslüman olması ve temel ihtiyaçlarından fazla, nisap miktarı kadar mala sahip olmaması (yani zengin sayılmaması) gerekir.
