Milli Mücadele tarihinin bilinmeyen stratejik hamlesi ve Havza Genelgesi'nin perde arkası! Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün 19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıkışıyla başlayan kurtuluş mücadelesinde, 25 Mayıs'ta geçilen Havza ilçesinin neden hayati bir rol oynadığı ortaya çıktı. İnternet dünyasında "Atatürk Havza'da kaç gün kaldı, Havza Genelgesi neden önemli?" soruları aratılmaya devam ederken, OMÜ Öğretim Üyesi Prof. Dr. Kaya Tuncer Çağlayan'dan ezber bozan bir açıklama geldi. Atatürk'ün Samsun'da 6 gün kalıp Havza'da 18 gün kalmasının altındaki sırrın, İngiliz işgalinden uzak "serbest telgraf makinesi" olduğu belirtildi. Günümüzde Atatürk Evi Müzesi olarak hizmet veren Mesudiye Oteli'ndeki tarihi maniple cihazı, balmumu heykeli ve ilk el yazısı belgelerin hikayesi haberimizde...
İngiliz Denetimi Olmayan Tek Yer: Havza Serbest Telgrafhanesi
Büyük Önder Mustafa Kemal Atatürk, 19 Mayıs'ta Samsun'a ayak bastıktan kısa bir süre sonra, 25 Mayıs 1919'da Havza'ya geçti. Samsun'daki tüm haberleşme ağlarının İngiliz işgal güçlerinin denetiminde olması, Anadolu'daki direnişi örgütlemek isteyen Gazi Paşa için büyük bir engel teşkil ediyordu.
İşte bu noktada Havza, küçük bir yerleşim yeri olmasına rağmen stratejik bir imkanla öne çıktı: İngiliz denetimi olmayan serbest bir telgrafhane. Havza'daki bu telgraf istasyonu; Mustafa Kemal Paşa'nın Anadolu'daki komutanlar, yakın çalışma arkadaşları ve İstanbul hükümetiyle yürüttüğü gizli ve hayati yazışmalarda dönüm noktası oldu.
Mesudiye Oteli'nden Atatürk Evi Müzesi'ne
Atatürk'ün Havza'da konakladığı tarihi Mesudiye Oteli binası, günümüzde Atatürk Evi Müzesi olarak kapılarını ziyaretçilerine açıyor. Müze, bağımsızlık çağrısının ilk belgelerini ve hatıralarını bünyesinde barındırıyor. Müzede sergilenen en dikkat çekici eserler şunlar:
Çalışma Odası ve Balmumu Heykel: Gazi Paşa'nın çalışma odasında aslına uygun bir balmumu heykeli yer alıyor.
Tarihi El Yazısı: Atatürk'ün kendi el yazısıyla kaleme alıp dönemin Havza Kaymakamı Fahri Bey'e verdiği orijinal yazı sergileniyor.
Orijinal Maniple Cihazı: Havza Genelgesi'nin tüm Anadolu'ya bildirildiği, dönemin en modern haberleşme aracı olan tarihi maniple cihazı müzenin kalbini oluşturuyor.
Cumhurbaşkanlığı Forsu: Mustafa Kemal Paşa'nın Havzalılara hediye ettiği Cumhurbaşkanlığı forsunun yanı sıra, yatak odası ve duvarlarda Milli Mücadele sürecini anlatan bilgi notları sergileniyor.
Prof. Dr. Çağlayan: "18 Gün Kalmasının En Önemli Nedeni Telgraftır"
Ondokuz Mayıs Üniversitesi (OMÜ) Eğitim Fakültesi Temel Eğitim Bölümü Sınıf Eğitimi Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Kaya Tuncer Çağlayan, Havza'nın Milli Mücadele tarihindeki eşsiz konumuna dikkat çekti.
Havza'nın konum ve haberleşme imkanlarıyla öne çıktığını vurgulayan Prof. Dr. Çağlayan, tarihi süreci şu sözlerle özetledi:
"Havza'daki telgraf istasyonu serbesttir. Telgraf istasyonunun serbest olmasındaki kastımız, İngiliz denetimi yoktur. Mustafa Kemal Paşa'nın Samsun gibi koskoca bir şehirde sadece 6 gün kalırken, küçük bir yerleşim birimi olan Havza'da 18 gün kalmasının en önemli nedeni, telgraf makinesinin serbest olmasıdır. Telgraf makinesi o dönemin en modern haberleşme cihazıdır. Dolayısıyla telgraf hatları üzerine bir teşkilat kurma yoluna gitmiştir."
