Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 2026-2027 Akademik Yılı Açılış Töreni'nde yaptığı konuşmada Gazze'den medeniyet tarihine, üniversitelerin değişen misyonundan yapay zekanın akademiye etkilerine kadar çeşitli değerlendirmelerde bulundu. Cumhurbaşkanı Erdoğan, yapay zeka teknolojileriyle bilgiye erişimin kolaylaştığını belirterek, akademik süreçlerde insan faktörünün giderek azaldığına dikkat çekti.
Beştepe Millet Kongre ve Kültür Merkezi'ndeki törende konuşan Cumhurbaşkanı Erdoğan, Harran Üniversitesi Çoksesli Koro Topluluğu tarafından seslendirilen "Fırat'ın Öbür Yakasında Unuttuklarımız" adlı dinletiye değindi. Gazzeli çocuklara ithaf edilen bestenin kendilerini etkilediğini belirten Cumhurbaşkanı Erdoğan, Gazze'deki öğrencilerin yaşadığı zorluklara dikkat çekti.
Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan Gazzeli öğrencilere dayanışma mesajı
Cumhurbaşkanı Erdoğan, son üç yılda annelerini, babalarını, kardeşlerini ve arkadaşlarını kaybeden Gazzeli öğrencilerin eğitim kurumlarının da büyük yıkıma uğradığını söyledi.
Hayat ve haysiyet mücadelesinden taviz vermeyen Gazzeli öğrenciler ile dünyanın farklı bölgelerindeki mazlumlara dayanışma mesajı veren Cumhurbaşkanı Erdoğan, Fırat'ın öbür yakasındaki çocukların unutulmayacağını ve haklı davalarının her şartta savunulacağını ifade etti.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Gazze ve işgal altındaki Filistin topraklarında hayatını kaybedenlere Allah'tan rahmet diledi.
"Medeniyetimiz sayısız hazinelerle dolu"
Bilim tarihindeki birikime işaret eden Cumhurbaşkanı Erdoğan, Antalya'da düzenlenen 77. Uluslararası Uzay Kongresi'ndeki konuşmasını hatırlattı.
Ecdadın astronomi alanındaki çalışmalarının bilim tarihinin derinliğini ortaya koyduğunu belirten Cumhurbaşkanı Erdoğan, içinde bulunulan coğrafyanın bilim ve medeniyet müktesebatı açısından çok sayıda hazine barındırdığını söyledi.
Bağdat'tan İstanbul'a, Kahire'den Semerkant'a, Nişabur ve Buhara'dan İznik ve Bursa'ya, oradan Balkanlar'a kadar geniş bir coğrafyada alimlerin, talebelerin, külliyelerin ve medreselerin önemli bir birikim oluşturduğunu anlatan Cumhurbaşkanı Erdoğan, bu kurumlarda üretilen bilgilerin farklı ülkelere ulaştırıldığını kaydetti.
"Maziye övünmek değil, maziden güç almak önemli"
Batı'daki üniversitelerin 11. yüzyıldan itibaren kendi eğitim ve öğretim metotları doğrultusunda şekillendiğini belirten Cumhurbaşkanı Erdoğan, mensubu ve mirasçısı olunan medeniyetin yalnızca bilgi üretmediğini, üretilen bilgiyi insanlığın istifadesine sunduğunu ifade etti.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, bu değerlendirmeleri geçmişle övünmek için yapmadığını belirterek, "Önemli olanın maziye övünmek değil, maziden güç almak, ilham almak olduğunu vurgulamak için söylüyorum" dedi.
Gelecek nesillerin bu bilinçle yetişmesi için medeniyet mirasının hatırlatılması gerektiğini söyleyen Cumhurbaşkanı Erdoğan, bu mirasın unutturulmaya çalışıldığını dile getirdi.
"Bilginin odağında anlam, anlamın çekirdeğinde hakikat vardır"
Bilgi ve bilime bakışını da anlatan Cumhurbaşkanı Erdoğan, kendi zihin haritalarında bilginin odağında anlamın, anlamın çekirdeğinde ise hakikatin bulunduğunu söyledi.
Bilimin hakikate giden yol olarak ele alınmasının bu anlayışın bir yansıması olduğunu belirten Cumhurbaşkanı Erdoğan, bilginin derinleşme, tefekkür etme ve hakikate yaklaşabilme açısından önemli bir araç olduğunu kaydetti.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, İmam Gazali'ye atfedilen "Cevizin kabuğunu kırıp özüne inemeyen, cevizin hepsini kabuk zanneder" sözünü de bu yaklaşımın özlü ifadelerinden biri olarak aktardı.
Üniversitelerin misyonu değişti
Üniversitelerin tarihsel süreçte değişen misyonuna değinen Cumhurbaşkanı Erdoğan, geçmişte öncelikli amacın mevcut bilginin aktarılması olduğunu belirtti.
yüzyıldan itibaren araştırma faaliyetlerinin ağırlık kazandığını ifade eden Cumhurbaşkanı Erdoğan, üniversitelerin yalnızca bilginin öğretildiği değil, yeni bilgilerin üretildiği araştırma kurumlarına dönüştüğünü söyledi.
Ekonomik ve toplumsal katkının da zaman içerisinde üniversitelerin misyonlarına eklendiğini belirten Cumhurbaşkanı Erdoğan, günümüz üniversitelerinin bilgi aktarmanın yanı sıra araştırmalarla yeni bilgilere ulaşması ve bu bilgileri toplumla paylaşarak sorunların çözümüne katkı sunması gerektiğini dile getirdi.
Yapay zekanın akademiye etkisine dikkat çekti
Yapay zeka teknolojilerindeki hızlı gelişmenin üniversiteler açısından bazı alanlarda sınayıcı hale geldiğini belirten Cumhurbaşkanı Erdoğan, bilgiye erişimin hiç olmadığı kadar kolaylaştığını söyledi.
Yapay zeka modelleri aracılığıyla kaynağa ve bilgiye ulaşmanın araştırma sürecinde harcanan emeği büyük ölçüde devre dışı bıraktığını ifade eden Cumhurbaşkanı Erdoğan, bunun beraberinde bazı riskler getirdiğini belirtti.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, "Bilgiyi karşılaştırmalı olarak ele almanın, onu sorgulamanın, diğer kaynaklar üzerinden rasyonel bir değerlendirmeye tabi tutmanın önemi giderek azalıyor" dedi.
Kaynağa ulaşma yollarının kısaldığını belirten Cumhurbaşkanı Erdoğan, araştırma sürecinde harcanan emeğin kıymetinin ve getirilerinin unutulduğunu söyledi.
"Akademide yolda olmak kimi zaman menzile ulaşmaktan daha faydalıdır"
Akademik araştırma sürecinin önemine dikkat çeken Cumhurbaşkanı Erdoğan, "Oysa akademide yolda olmak kimi zaman menzile ulaşmaktan daha faydalıdır" ifadelerini kullandı.
Yapay zekanın akademik süreçlerde insan faktörünü giderek azalttığını belirten Cumhurbaşkanı Erdoğan, ortaya çıkan bilgilerin doğruluğu ile kullanılan kaynakların güvenilirliğinin de çoğu zaman sorgulandığını söyledi.
"Ana aktör insan olmazsa aktarılan bilgi sağlıklı ve kalıcı olmaz"
Öğrenci ile akademisyen arasındaki ilişkinin yalnızca bilgi aktarımından ibaret olmadığını vurgulayan Cumhurbaşkanı Erdoğan, hocanın öğrencisiyle tecrübesini paylaştığını, bilimsel kültür kazandırdığını ve öğrenme sürecini takip ettiğini anlattı.
Akademisyenin öğrencinin hangi alanlarda zorlandığını ölçtüğünü, gerektiğinde yeni kaynaklara ve araştırmalara yönlendirdiğini belirten Cumhurbaşkanı Erdoğan, "Şayet burada ana aktör insan olmazsa, aktarılan bilgi de sağlıklı ve kalıcı olmaz" dedi.
"Çaba harcanmadan edinilen bilgi suya yazılan yazı gibidir"
Hiçbir çaba harcanmadan edinilen bilginin kalıcı olmayacağını belirten Cumhurbaşkanı Erdoğan, "Hiçbir çaba harcanmadan edinilen bilgi, suya yazılan yazı misali anında silinir, kaybolur, unutulur" ifadelerini kullandı.
Üniversitelerin özellikle yapay zeka ve yeni teknolojiler çerçevesinde öğretim usul ve esaslarını yeniden değerlendirmeleri gerektiğini belirten Cumhurbaşkanı Erdoğan, konunun etraflıca ele alınması gerektiğini söyledi.
Üniversite sayısı 208'e yükseldi
Eğitime yapılan yatırımları insana ve geleceğe yapılan yatırım olarak gördüklerini belirten Cumhurbaşkanı Erdoğan, son 24 yılda yükseköğretim alanında önemli adımlar atıldığını ifade etti.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, göreve geldiklerinde 76 olan üniversite sayısının 208'e, 190 olan yurt sayısının 877'ye, 182 bin olan yatak kapasitesinin ise 1 milyona çıkarıldığını açıkladı.
"Eğitimde fırsat eşitliğini güçlendirdik"
Yükseköğretime erişim imkanlarının genişletildiğini belirten Cumhurbaşkanı Erdoğan, farklı gelir gruplarından gençlerin üniversite eğitimine ulaşabilmesi için devlet imkanlarının seferber edildiğini söyledi.
"Zenginin çocuğu okurken fakirin çocuğu yükseköğretim imkanından yoksun kalmasın, hayallerini ertelemek mecburiyetinde kalmasın, hayata 5-0 geriden başlamasın istedik" diyen Cumhurbaşkanı Erdoğan, bu kapsamda üniversite harçlarının kaldırıldığını, lisans, yüksek lisans ve doktora burslarının artırıldığını belirtti.
Üniversite ve yurtların altyapılarının yenilendiğini, fiziksel şartların iyileştirildiğini ve dijital imkanların güçlendirildiğini aktaran Cumhurbaşkanı Erdoğan, üniversite öğrencilerinin aylık 1.600 liraya barınma ihtiyacının karşılandığını ve iki öğün ücretsiz yemek verildiğini söyledi.
"Üniversitelerin yaygınlaşmasına karşı çıkmak fırsat eşitliğine karşı çıkmaktır"
81 ile üniversite açılmasına yönelik eleştirilere de değinen Cumhurbaşkanı Erdoğan, üniversitelerin yaygınlaşmasına karşı çıkmanın eğitimde fırsat eşitliğine karşı çıkmak anlamına geldiğini söyledi.
İşçi, emekçi ve çiftçi çocuklarının da yükseköğretim imkanlarından faydalanabilmesi gerektiğini belirten Cumhurbaşkanı Erdoğan, üniversitelerin yaygınlaştırılmasının bu açıdan önem taşıdığını ifade etti.
"Türk üniversitelerinin yurt dışına açılması yumuşak gücümüzü artırıyor"
Türk üniversitelerinin yurt dışına açılmasına yönelik eleştirilere değinen Cumhurbaşkanı Erdoğan, uluslararası öğrencilerin Türkiye açısından önemli bir imkan olduğunu söyledi.
Amerika ve İngiltere gibi gelişmiş ülkelerin uluslararası öğrencilerden önemli gelir elde ettiğini belirten Cumhurbaşkanı Erdoğan, bunun kültür, ticaret ve bilim politikalarının bir aracı olarak kullanıldığını ifade etti.
Türkiye'nin daha fazla nitelikli uluslararası öğrenci çekmesi gerektiğini kaydetti.
"Yanlış varsa düzeltilir, noksan varsa tamamlanır"
Yükseköğretim sisteminde eksiklikler ve düzeltilmesi gereken hatalar olabileceğini belirten Cumhurbaşkanı Erdoğan, bazı imkanların suiistimal edildiği örneklerin de bulunabileceğini söyledi.
Bunların 81 ile üniversite açma politikasını toptancı bir anlayışla hedef almak için gerekçe olamayacağını ifade eden Cumhurbaşkanı Erdoğan, "Yanlış varsa düzeltilir, noksan varsa tamamlanır. Hata yapan, istismar eden, verilen imkanları kötüye kullanan varsa bunların da hesabı sorulur" dedi.
Yapıcı eleştirilere açık olduklarını belirten Cumhurbaşkanı Erdoğan, "Ama ellerinde sadece çekiç olanların her sorunu çivi olarak görmelerine de sonuna kadar karşıyız" ifadelerini kullandı.
Kadın akademisyenlerin oranı yüzde 47,17'ye ulaştı
Kadınların akademide hak ettikleri yerlere gelmesini önemsediklerini belirten Cumhurbaşkanı Erdoğan, üniversitelerdeki kadın akademisyenlerin oranının yüzde 47,17'ye ulaştığını açıkladı.
Uzun yıllar çalışma ve eğitim hakları engellenen kadınların akademide daha güçlü şekilde yer almasının önemli olduğunu belirten Cumhurbaşkanı Erdoğan, bu alandaki gelişmeye dikkat çekti.
"Üniversite kapılarını yeniden açtık"
30 Temmuz'da Meclis'ten geçirilen kanunla çeşitli sebeplerle eğitim hayatı yarım kalan gençlere üniversite kapılarının yeniden açıldığını belirten Cumhurbaşkanı Erdoğan, yükseköğretim sisteminin güçlendirilmesi amacıyla çok sayıda yasal ve idari düzenleme yaptıklarını söyledi.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, aynı kararlılıkla çalışmayı sürdüreceklerini ifade etti.
Türkiye'de 6,3 milyon yükseköğretim öğrencisi bulunuyor
Türkiye'nin yükseköğretimdeki mevcut durumuna ilişkin rakamları da paylaşan Cumhurbaşkanı Erdoğan, yaklaşık 6,3 milyon öğrenci, 208 üniversite ve 190 bin akademik personel bulunduğunu belirtti.
Türkiye'nin dünyanın en geniş yükseköğretim ailelerinden birine sahip olduğunu ifade eden Cumhurbaşkanı Erdoğan, bağımsız kuruluşların sıralamalarına göre makale ve derleme türündeki yayın sayısında 213 ülke arasında 15. sırada yer aldıklarını söyledi.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, özellikle araştırma üniversitelerinde nitelikli yayın oranının yüzde 79'a ulaştığını ve OECD ortalamasının yakalandığını kaydetti.
