Takvimler 14 Kasım 1944'ü gösteriyordu. Bir kış gecesinde Ahıska Türkleri hayvan vagonlarına konularak bilinmezliğe doğru sürgün edildi. Zorlu yolculukta binlerce kişi açlık, soğuk ve hastalık nedeniyle hayatını kaybetti. İnsanlık tarihinin kara lekelerinden biri olan Ahıska Sürgünü'nün üzerinden 82 yıl geçti.
Çarlık Rusya'sında başlayan zulüm, Sovyetler Birliği döneminde de sürdü
Gürcistan'ın Türkiye sınırında yer alan Ahıska, 1828-1829 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan antlaşmayla Rusya'ya bırakıldı.
Ahıska Türklerine Çarlık Rusya'sı döneminde uygulanan baskı ve zulüm, Sovyetler Birliği (SSCB) döneminde de devam etti. Türk ve Müslüman olarak Gürcistan'da yaşamak onlar için artık zorlaştı.
Özellikle Stalin döneminde baskılar giderek arttı. Ahıska Türklerinin önde gelen aydınları, çeşitli bahanelerle tutuklandı, öldürüldü ya da sürgün edildi.
Türklerin soyadları değiştirildi, Ahıska ve çevresine "sınır koruması" gerekçesiyle binlerce asker yerleştirildi.
Çalıştıkları demir yolu sürgün yoluna dönüştü
Askere alınmayan Ahıska Türkleri, 2. Dünya Savaşı'nın başlamasıyla askere alındı. Yaklaşık 40 bin Ahıska Türkü, Almanlarla savaşmak üzere cepheye gönderildi.
Geride kalan kadınlar ve yaşlılar ise demir yolu inşaatında çalıştırıldı. Ancak inşa ettikleri hattın kendilerini sürgüne gönderecek yol olduğundan habersizdiler.
Stalin, 2. Dünya Savaşı'nda Rus ordusunda savaşmalarına rağmen, diğer Türk topluluklarına yaptığı gibi Ahıska Türkleri için de sürgün kararı imzaladı.
Bir kış gecesi evlerinden çıkarıldılar
Sürgün sırasında Ahıska Türklerine, "Evlerinizi hemen boşaltın. Yanınıza 3 günlük yiyecek alın. Hazırlanmak için 2 saatiniz var." denildi.
200'den fazla köy ve kasabada yaşayan binlerce insan, yük ve hayvan vagonlarına bindirildi. Yanlarına eşyalarını almalarına izin verilmeyen Ahıska Türkleri, bilinmezliğe doğru sürgün edildi.
86 bin Ahıska Türkü Orta Asya'ya sürgün edildi
Sayıları 86 bini bulan Ahıska Türkü, Ahıska'dan Orta Asya'nın (Türkistan) çeşitli bölgelerine gönderildi.
Vagonlarda üst üste bindirilen Ahıska Türklerinin zorlu yolculuğu bir aydan fazla sürdü. Yolculuk sırasında yaklaşık 17 bin Ahıska Türkü açlık, soğuk ve hastalık nedeniyle hayatını kaybetti.
Hayatta kalan Ahıska Türkleri Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan sınırlarına bırakıldı. Açlık, salgın ve bulaşıcı hastalıklar nedeniyle 30 bin Ahıskalı daha Orta Asya'nın çeşitli bölgelerinde yaşamını yitirdi.
Şehirlere yerleşmeleri yasaklandı
Sovyet yönetimi, oluşturduğu çalışma kamplarında kadın, yaşlı ve çocuk ayrımı yapmadan Ahıska Türklerini en ağır işlerde çalıştırdı ve eziyete maruz bıraktı.
Ahıska Türklerinin şehirlere yerleşmelerine yasak getirildi. Bulundukları yerlerden izinsiz ayrılmamaları için kurallar konuldu. Bu kuralları ihlal eden Ahıskalılar, yakınlarıyla birlikte 25 yıllığına Sibirya'ya sürgün edilerek cezalandırıldı.
Sürgünün üzerinden 82 yıl geçmesine rağmen acı, Ahıska Türklerinin hafızalarında ve yüreklerinde tazeliğini koruyor. Bugün 550-600 bin Ahıska Türkü dünyanın çeşitli yerlerinde vatanlarına hasret yaşıyor.
Sürgünün asıl amacı Karadeniz çevresini Türklerden temizlemekti
Stalin yönetimi, sürgünün gerekçesini, erkekleri Ruslarla birlikte cephede savaşan Ahıska Türklerinin 2. Dünya Savaşı'nda Nazilerle iş birliği yapması olarak gösterdi.
Sovyetler Birliği'nin dağılmasıyla bu iddianın doğru olmadığı ve sürgünün gerçek amacının farklı olduğu ortaya çıktı.
SSCB kayıtlarına göre Kırım ve Ahıska Türklerinin sürgünü, Karadeniz çevresini Türklerden temizlemek amacıyla gerçekleştirildi.
Ahıska Türklerinin vatana dönme ümidi sürüyor
Bugün Ahıska bölgesinde yaklaşık 20 bin kişi yaşıyor. Bölgedeki nüfusun çok küçük bir bölümünü ise Türkler oluşturuyor.
Ahıska Türklerinin çoğunluğu, zorunlu sürgün edildikleri yerlerde veya daha sonra göç ettikleri ülkelerde yaşamlarını sürdürüyor.
Uluslararası kuruluşların raporlarına ve çeşitli kaynaklara göre bugün 550-600 bin Ahıska Türkü vatanlarından uzakta bulunuyor. Ahıska Türklerinin en çok yaşadığı ülkelerin başında Türkiye, Kazakistan, Azerbaycan, Rusya, Özbekistan, Kırgızistan, Ukrayna ve ABD geliyor.
Türkiye, Ahıska Türklerini yalnız bırakmıyor
Türkiye ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Ahıska Türklerini yalnız bırakmadı. Türkiye, Ahıska Türklerinin yıllardır hasretle bekledikleri Türk vatandaşlığını kazanmaları için gerekli adımları atıyor ve bu süreci hızlandırıyor.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, her fırsatta Ahıska Türklerinin huzur ve esenliğini kendi vatandaşlarından ayrı görmediklerini vurguladı.
Erdoğan, Ahıska Türklerine en fazla sahip çıkan ve meselelerini yakından takip eden hükümet olduklarını belirterek, 1992-2003 yılları arasında yalnızca 4 bin 840 kişinin Türk vatandaşlığı hakkından yararlandığını, kendi dönemlerinde ise bu sayının 60 bini geçtiğini ifade etti.
Ahıska Türklerinin vatanlarına gönüllü geri dönüşleri için muhatapları nezdinde temasların sürdüğünü belirten Erdoğan, meselenin dostluk, saygı ve iyi niyet temelinde insani ve hukuki çerçevede çözüme kavuşturulması için çaba gösterdiklerini kaydetti.
Gürcistan'dan geri dönüş konusunda somut adım bekleniyor
Sovyetler Birliği'nin dağılmasıyla gündeme gelen Ahıska Türklerinin topraklarına dönme meselesi, aradan geçen yıllara rağmen çözüme kavuşmadı.
Gürcistan yönetimi, 2007 yılında Ahıska Türklerinin ana vatanlarına geri dönüşünü kapsayan yasayı kabul etmesine rağmen henüz somut adımlar atmadı.
