Banka hesabına bloke konulması, hesaptaki paranın tamamının veya belirli bir bölümünün geçici ya da kesin olarak kullanıma kapatılması anlamına gelir. Bloke kapsamındaki tutar ATM’den çekilemez, başka hesaba gönderilemez ve ödeme işlemlerinde kullanılamaz. Ancak uygulamanın kapsamı, blokeyi koyan kurumun kararına göre değişir. Bazı durumlarda yalnızca borç kadar tutar kısıtlanırken bazı işlemlerde hesabın tamamı geçici olarak kullanıma kapatılabilir.
Blokenin nedeni vergi borcu, icra takibi, mahkeme veya savcılık kararı, şüpheli işlem incelemesi ya da bankayla yapılan sözleşmeden doğan bir borç olabilir. Hesap sahibinin öncelikle bankadan blokenin hangi kurumun talebiyle, hangi dosya veya borç nedeniyle ve ne kadar tutar için uygulandığını öğrenmesi gerekir. Banka, başka bir kurumun kararıyla konulan blokeyi çoğunlukla kendiliğinden kaldıramaz; kaldırma yazısının ilgili kurumdan bankaya gönderilmesi gerekir.
Banka Hesabına Bloke Koyan Kurumlar Hangileridir?
Banka hesaplarına en sık icra daireleri ve kamu alacaklarını tahsil eden kurumlar tarafından haciz veya bloke uygulanır. İcra takibinde borçlunun bankadaki alacağı, bankaya gönderilen haciz ihbarnamesiyle kısıtlanabilir. Vergi daireleri ise süresinde ödenmeyen kamu borçları için 6183 sayılı Kanun kapsamında elektronik haciz uygulayabilir. Gelir İdaresi Başkanlığı, e-haciz sistemini süresinde ödenmeyen kamu alacaklarının elektronik ortamda takip edilmesi amacıyla kullanmaktadır.
Mahkemeler, cumhuriyet savcılıkları ve soruşturma kapsamında yetkili adli makamlar da hesaplara yönelik tedbir kararı verebilir. Şüpheli para hareketlerinde bankalar, mevzuattan kaynaklanan yükümlülükleri doğrultusunda işlemi incelemeye alabilir ve Mali Suçları Araştırma Kuruluna bildirimde bulunabilir. Bankanın kendisi de kredi, kredi kartı veya sözleşmeden doğan bir alacak için sözleşmedeki takas, mahsup ve rehin hükümlerine dayanabilir; ancak bu uygulamanın hukuka uygunluğu hesabın türüne ve sözleşme şartlarına göre ayrıca değerlendirilir.
Blokeli Hesaptan Para Çekilebilir mi?
Bloke edilen tutar, kısıtlama devam ettiği sürece hesaptan çekilemez veya başka bir hesaba aktarılamaz. Bloke borcun belirli bir tutarı için uygulanmışsa, hesapta bu miktarı aşan para bulunması durumunda kalan bakiyenin kullanılması mümkün olabilir. Bununla birlikte bazı bankalar teknik işlem tamamlanıncaya veya ilgili kurumdan açıklama gelinceye kadar hesabın tamamında geçici kısıtlama uygulayabilir.
Hesaba bloke konulduktan sonra yeni para yatırılması hâlinde bu paranın da kısıtlamaya girip girmeyeceği kararın kapsamına bağlıdır. Sürekli haciz niteliğindeki işlemler, hesaba daha sonra gelen tutarları da etkileyebilir. Hesap sahibi, kullanılabilir bakiye ile bloke edilen tutarı mobil bankacılıktan kontrol edebilir ancak blokenin ayrıntılı nedeni her zaman uygulamada görünmeyebilir. Bu durumda bankanın şubesi veya müşteri hizmetleri aracılığıyla dosya ve kurum bilgisi talep edilmelidir.
Banka Hesabındaki Bloke Nasıl Kaldırılır?
Blokenin kaldırılması için öncelikle nedeni belirlenmelidir. İcra dosyasından kaynaklanan hacizlerde borcun ödenmesi, alacaklıyla anlaşılması, dosyanın kapatılması veya hukuka aykırı hacze karşı icra müdürlüğü ya da icra mahkemesi nezdinde işlem yapılması gerekebilir. Haczin kaldırılmasına karar verildiğinde ilgili icra dairesinin bankaya elektronik veya yazılı bildirim göndermesi gerekir. Adliyeler tarafından yayımlanan örnek başvurularda banka hesabındaki haczin kaldırılması için icra dosyasına talepte bulunulabileceği belirtilmektedir.
Vergi borcu nedeniyle uygulanan e-hacizde borcun ödenmesi, yapılandırılması, hatalı işlemin düzeltilmesi veya ilgili vergi dairesine başvurulması gerekir. Dijital Vergi Dairesi üzerinden borç ve e-haciz bilgileri kontrol edilebilir. Savcılık, mahkeme veya şüpheli işlem incelemesine dayanan blokelerde ise bankaya yapılan başvuru tek başına yeterli olmayabilir; kararı veren makamın kaldırma veya çözme yazısı aranır. Borç ödenmesine rağmen bloke devam ediyorsa ödeme belgesi ve dosya bilgileriyle ilgili kuruma yazılı başvuru yapılmalıdır.
Maaş Hesabına Bloke Konulması Yasal mı?
Maaş hesabına hiçbir koşulda bloke konulamayacağı düşüncesi doğru değildir. İcra ve İflas Kanunu’na göre maaş ve ücretlerin tamamı değil, borçlunun ve ailesinin geçimi için gerekli bölüm düşüldükten sonra kalan kısmı haczedilebilir. Uygulamada ücret haczinde kesilecek miktarın maaşın dörtte birinden az olmaması esastır. Bu nedenle normal bir işçi veya memur maaşının tamamının uzun süre kullanılamaz hâle getirilmesi, somut dosyanın koşullarına göre itiraza konu olabilir.
Maaş hesaba yatırıldıktan sonra banka tarafından doğrudan borca mahsup edilmesi veya hesabın tamamına bloke uygulanması ise borcun türüne, banka sözleşmesine, haciz kararının kapsamına ve paranın maaş olduğunun ispatlanmasına göre değerlendirilir. Hesapta yalnızca maaş ödemesi bulunuyorsa banka hesap hareketleri ve işveren yazısıyla bu durum belgelenerek icra dairesine veya ilgili kuruma başvurulabilir. Emekli aylıkları ise normal maaşlardan farklı kurallara tabidir; kamu alacakları ve kişinin açık rızası gibi istisnalar dışında daha geniş bir haciz korumasına sahiptir.
