Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, TRT World Forum 2026'nın ikinci gününde düzenlenen "Yapay Zeka Çağında Sorumluluğu Yönetmek" başlıklı oturumun açılış konuşmasını yaptı.
Yapay zekanın giderek daha fazla alanda etkili olduğunu belirten Kacır, hükümetlerin net kurallar koyma, etkili denetim sağlama ve temel hakları koruma sorumluluğu bulunduğunu ifade etti.
Toplumu korumakla yenilikçiliği teşvik etmenin birlikte yürütülmesi gerektiğini vurgulayan Kacır, Türkiye'nin yapay zeka yaklaşımının insan merkezli ve risk tabanlı olduğunu söyledi.
TÜBİTAK Yapay Zeka Enstitüsü ve Yapay Zeka Ekosistem Çağrıları aracılığıyla bilimsel çalışmaların sanayiye ve ekonomik değere dönüştürülmesini desteklediklerini aktaran Kacır, KOBİ'lerin de yapay zeka teknolojilerini benimsemesine yönelik çalışmalar yürüttüklerini kaydetti.
82 bin üniversite öğrencisine yapay zeka eğitimi
Türkiye'nin en büyük gücünün gençler olduğunu belirten Kacır, eğitim ve yarışma programları sayesinde 82 bin üniversite öğrencisinin yapay zeka becerileriyle donatıldığını bildirdi.
TEKNOFEST ve Deneyap Teknoloji Atölyeleri'nin yeni nesil araştırmacı, mühendis ve girişimcilerin yetişmesine katkı sağladığını ifade eden Kacır, ulusal süper bilgisayar altyapısından bugüne kadar 9 bin araştırmacının yararlandığını söyledi.
Dijital Avrupa Programı ve EuroHPC Ortak Girişimi kapsamında araştırmacı ve girişimcilerin Avrupa'nın önde gelen süper bilgisayarlarında 100 milyon dolar değerindeki hesaplama kaynaklarına ücretsiz erişebildiğini belirten Kacır, HIT-30 Programı ile yapay zeka ve veri merkezi yatırımlarını hızlandırdıklarını dile getirdi.
2030 için 10 milyar dolarlık yatırım hedefi
Türkiye'nin 2026-2030 Yapay Zeka Eylem Planı'nı hazırladığını açıklayan Kacır, planın "Farkında ol, faydalan, geliştir ve yön ver" olmak üzere dört temel sütun üzerine kurulduğunu belirtti.
Türkiye'yi yapay zeka teknolojilerinde öncü ülkeler arasına taşımayı hedeflediklerini kaydeden Kacır, 2030 yılına kadar ulaşılması planlanan hedefleri şöyle sıraladı:
- 5 milyon vatandaşa yapay zeka okuryazarlığı kazandırılması,
- 10 bin ileri düzey yapay zeka uzmanı yetiştirilmesi,
- Yapay zeka teknolojilerini farklı sektörlerde uygulayabilecek 100 bin profesyonel yetiştirilmesi,
- Araştırmacı ve girişimcilerin kullanımına en az 2 bin kamu veri setinin açılması,
- Veri merkezi kapasitesinin en az 1 gigavata çıkarılması,
- Veri merkezleri, bulut bilişim ve yapay zeka altyapısına en az 10 milyar dolarlık özel sektör yatırımı sağlanması.
Türkçe yapay zeka modeli BİLGE yakında kullanıma sunulacak
Bakan Kacır, Türkiye'nin Türkçe büyük dil modeli BİLGE üzerinde yürüttüğü çalışmalara da değindi.
BİLGE'nin Türkiye'nin teknolojik bağımsızlığını güçlendireceğini belirten Kacır, modelin Türkçe diline ve yerel ekosisteme yönelik yeni üretken yapay zeka uygulamalarına imkan sağlayacağını ifade etti.
Geliştiricilerin, girişimcilerin, araştırmacıların ve şirketlerin Türkiye'nin kendi yapay zeka kabiliyetleriyle yeni ürün ve hizmetler geliştirebilmesi için BİLGE'nin ilk sürümünü yakında kullanıma sunacaklarını açıkladı.
Yapay Zeka Etik Kurulu kurulacak
Yapay zeka teknolojilerinin güvenli ve sorumlu kullanımına ilişkin düzenlemeler üzerinde de çalıştıklarını belirten Kacır, uygulamaların taşıdığı risklere göre farklı yükümlülükler getirilmesi gerektiğini söyledi.
Özellikle yüksek etkili yapay zeka uygulamalarında daha güçlü koruma tedbirleri, kullanım öncesi değerlendirmeler ve insan denetimi uygulanacağını ifade eden Kacır, öncelikli sektörlerde girişimcilerin ve araştırmacıların yeni teknolojileri kontrollü koşullarda deneyebileceği düzenleyici deney alanlarının (sandbox) kurulacağını bildirdi.
Kurulacak Yapay Zeka Etik Kurulu'nun gizliliğin korunması, ayrımcılığın önlenmesi ve çocukların güvenliğinin sağlanması konularına özel önem vereceğini kaydetti.
“Yapay zeka ile şekillendirdiğimiz gelecek bir emanettir”
Konuşmasının sonunda küresel işbirliğinin önemine dikkati çeken Kacır, hiçbir ülkenin yapay zekanın getirdiği zorlukların üstesinden tek başına gelemeyeceğini vurguladı.
Türkiye'nin insan sorumluluğuna, güvenliğe ve tüm milletlerin anlamlı katılımına dayanan küresel bir yapay zeka çerçevesinin şekillendirilmesine katkıda bulunmakta kararlı olduğunu belirten Kacır, Türkçedeki "emanet" kavramına dikkat çekti.
Yapay zeka ile şekillendirilen geleceğin gelecek nesillere karşı bir sorumluluk olduğunu ifade eden Kacır, bu nesillere yalnızca güçlü teknolojiler değil, sistemleri sorgulama özgürlüğü ve teknolojilerin amaçlarını şekillendirme imkanı da bırakılması gerektiğini söyledi.
