COP31’in ilk haftası: İklim yatırımları için kaynaklar nereden gelecek?
Antalya’da ilk hafta, iklim finansmanının miktarı kadar kimin hangi koşullarda bu kaynağa ulaşabileceği de tartışıldı. İkinci haftada siyasi çağrıların uygulanabilir kararlara dönüşüp dönüşmeyeceği belli olacak.
COP31 başlamadan önce bu köşede Antalya’da konuşulanların hayatımıza nasıl yansıyacağını sormuştuk. Bu pazartesi COP31’in ikinci haftasına Antalya’da giriyoruz. İlk hafta boyunca birçok oturuma katıldım ve müzakerelerdeki gelişmeleri yakından takip ettim. Görüşmelerde öne çıkan soru, iklim hedeflerini hayata geçirmek için gereken kaynağın nereden sağlanacağıydı.Bir belediyenin taşkın riski taşıyan mahalleleri belirlemesi işin başlangıcıdır. Yağmur suyu altyapısını yenilemek için teknik proje, yatırım bütçesi ve finansman gerekiyor. Antalya’da tartışılan kaynak meselesinin vatandaş açısından karşılığı tam da burada.
9 Kasım’da müzakere gündemleri kabul edildi ve uzun vadeli iklim finansmanı görüşmeleri başladı. COP31 Başkanı Murat Kurum, imece geleneğimizden hareketle ülkeleri iklim mücadelesinin yükünü paylaşmaya çağırdı. İlk günün tematik programında gıda, tarım ve sağlık öne çıktı. Ertesi gün müzakere heyetleri, sera gazı salımlarını azaltmaya yönelik çalışmaların nasıl sürdürüleceğini ve kuraklık, taşkın, aşırı sıcak gibi risklere karşı hazırlığın nasıl ölçüleceğini tartıştı. Paris Anlaşması’nın 6.2 maddesi kapsamındaki karbon iş birliğinde ise kayıt sistemlerinin ve teknik incelemelerin giderlerini kimin karşılayacağı gündeme geldi.
11 Kasım’da Liderler Zirvesi’nin açılışında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Antalya’nın bir “uygulama COP’u” olmasını hedeflediklerini söyledi. Türkiye’nin 2053 net sıfır emisyon hedefini yineledi. Yenilenebilir kaynakların toplam kurulu elektrik gücündeki payının yüzde 60’ı aştığını, atık geri kazanım oranının ise 2025 sonunda yüzde 40’a yaklaştığını açıkladı. İklim adaleti konusunda gelişmiş ülkelere hem salımları azaltmada hem de finansman sağlamada daha fazla sorumluluk üstlenmeleri çağrısı yaptı. En az gelişmiş ülkelerle gelişmekte olan küçük ada devletlerinin finansmana ve teknolojiye erişiminin kolaylaştırılmasını istedi.
12 Kasım’da Türkiye Pavyonu’nda Marmara Belediyeler Birliğinin yerel yönetimler oturumunu izledim. Aynı gün İsveç Pavyonu’nda Antalya ve İzmir’in iklim çalışmalarına ilişkin sunumları dinledim. Bir şehrin önce risklerini belirlemesi, ardından hangi yatırıma öncelik vereceğini ve bunun maliyetini hesaplaması gerekiyor. Finansmana erişim, hazırlanan planın mahallede hissedilecek bir hizmete dönüşüp dönüşmeyeceğini belirliyor.
Türkiye açısından ilk haftanın somut gelişmelerinden biri, Asya Altyapı Yatırım Bankasının toplam 1,6 milyar dolarlık iklim politikası finansmanı oldu. Bankanın programı, Türkiye’nin iklim politikalarının uygulanmasını destekliyor. Emisyon Ticaret Sistemi’nin geliştirilmesi de desteklenen alanlar arasında. Sanayici açısından bunun önemi şu: Bir fabrika enerji tasarrufu sağlayacak yatırımı belirlediğinde, o yatırımı yapabilmesi için öngörülebilir kurallara ve uygun maliyetli finansmana ihtiyaç duyuyor.
13 Kasım’da Başkanlık, konferansın genel siyasi karar metnine ilişkin tarafların görüşlerini aldı. Avrupa Birliği fosil yakıtlardan uzaklaşmaya ilişkin önceki kararların uygulanmasını vurguladı. Afrika Grubu, gerekli destek belirlenmeden elektrifikasyon hedefi konulmasına karşı çıktı. Küçük ada devletleri Yeşil İklim Fonu’na yeni kaynak sağlanmasını gündeme getirdi. Bu görüşler, ikinci haftaya taşınan ayrılıkları gösteriyor.
14 Kasım’da yardımcı organlar, ülkelerin iklim risklerine karşı hazırlıklarını nasıl bildirecekleri ve en az gelişmiş ülkelere ilişkin çalışmalar gibi bazı teknik başlıklarda sonuç metinlerini kabul etti. İklim finansmanı, salımların azaltılması, uyum ve adil geçiş gibi siyasi başlıklar ise ikinci haftabakanlar düzeyindeyapılacak görüşmelere taşındı.
15 Kasım’da Mavi Bölge kapalıydı ve resmî müzakere oturumu yapılmadı.Yeşil Bölge’de ise program önemli oturumlarla devam etti. Antalya semalarını aydınlatan görkemli drone gösterisi de günün akılda kalan anlarından biriydi.
İkinci haftada karar metinlerini okurken özellikle finansman koşullarına dikkat edeceğim. Bir belediye, yağmur suyu altyapısı için hangi kaynaklara başvurabilir? Bir üretici, enerji tasarrufu sağlayan makinesini hangi koşullarda yenileyebilir? Antalya’daki müzakerelerin gündelik hayata etkisini bu soruların cevapları ortaya koyacak.