Bakü’nün Kurtuluşu: Ortak Mücadele

Bakü’nün kurtuluşu yalnızca bir şehrin yeniden alınması değildir. Bu hadise, Türk milletinin zor zamanlarda birbirine omuz verdiğinde neler yapabileceğini gösteren unutulmaz sayfalardan biri olmuştur. Aradan geçen yıllara rağmen hafızalarda canlı kalmasının sebebi de budur.

1918 yılında Kafkasya büyük bir karmaşanın içindeydi. Savaşın yorgunluğu, siyasi boşluklar, çatışmalar ve belirsizlik bölgede hayatı zorlaştırıyordu. Bakü ise hem stratejik konumu hem enerji kaynakları hem de Azerbaycan’ın geleceği açısından hayati önemdeydi. Böyle bir dönemde gözler kardeş yardımı için Anadolu’ya çevrilmiştir.

İşte bu noktada Kafkas İslam Ordusu tarih sahnesine çıkmıştır. Osmanlı Devleti tarafından kurulan bu kuvvetin başına Enver Paşa’nın kardeşi Nuri Paşa getirilmiştir. Genç yaşına rağmen kararlı tavrı, teşkilatçı yönü ve sahadaki enerjisiyle kısa sürede öne çıkmıştır. Azerbaycan’da bugün dahi saygıyla anılmasının sebebi yalnızca komutanlığı değil, ortaya koyduğu iradedir.

Ordunun omurgasını Osmanlı askerleri oluştururken, Azerbaycanlı gönüllüler ve yerel birlikler de saflara katılmıştır. Yani bu ordu yalnızca askerî bir güç değil, ortak iradenin vücut bulmuş hali olmuştur.

Nuri Paşa komutasındaki birlikler Gence’de toparlanmış, ardından Göyçay hattında kritik çatışmalar vermiştir. Bu cephede kazanılan başarı, Bakü yolunun açılmasında belirleyici olmuştur. Ardından ilerleyiş sürmüş ve şehir kurtarılmıştır. Her adım kolay atılmamıştır. İmkânlar sınırlı, yol çetin, dönem serttir. Ancak inanç güçlüdür.

Bir Komutandan Fazlası

Nuri Paşa yalnızca askerî bir isim olarak hatırlanmaz. O, Türk dünyasında zor günde yetişen yardım elinin sembollerinden biri haline gelmiştir. Bakü’de gösterdiği liderlik, iki halk arasındaki gönül bağını daha da kuvvetlendirmiştir.

Bazen tarihte bazı isimler rütbesinden büyük anlam taşır. Nuri Paşa da onlardan biridir...

Bugüne Söylediği Söz

Bugün mücadele alanları değişmiştir. Ekonomi, enerji, diplomasi, teknoloji ve kültür yeni başlıklardır. Fakat temel ihtiyaç aynıdır: Dayanışma, güven ve ortak hedef.

Bakü’nün kurtuluşu ile Nuri Paşa’nın ortaya koyduğu irade bu yüzden hâlâ önem taşır. Çünkü geçmişte mümkün olan birlik, bugün de farklı alanlarda yeniden üretilebilir.

Hafızada Kalan

Tarihte bazı isimler yalnızca arşivlerde yaşamaz. Nesilden nesile taşınır. Nuri Paşa ve Kafkas İslam Ordusu da böyledir.

Bakü yolunda verilen mücadele bize şunu hatırlatır: Türk milleti gerektiğinde uzak mesafeleri yakın eder, zor günlerde birbirine yetişir, imkânsız görüneni mümkün kılar...