Sancak, Kosova, Karadağ: Aynı Coğrafyada Farklı Yalnızlıklar

Sancak’ta, Kosova’da, Karadağ’da yaşayan Müslüman topluluklar aslında birbirine yabancı değil. Arnavutlar, Boşnaklar ve Türkler… Farklı isimler, farklı ağırlıklar ama benzer bir geçmiş, benzer bir hafıza. Aynı şehirlerde yan yana yaşayan, aynı sokaklardan geçen insanlar.

Ama bütün bu yakınlığa rağmen ortada tuhaf bir durum var: Bu coğrafyada herkes biraz kendi içinde kalıyor. Avrupa’nın ortasında Müslüman bir hat var ama bu hat birlikte hareket etmekte zorlanıyor. Etnik ve bölgesel öncelikler çoğu zaman ortak bir yön belirlenmesinin önüne geçiyor.

Aynı zemin, farklı yönler

Bu hatta yaşayan Boşnaklar, Arnavutlar ve Türkler aynı zemini paylaşıyor. Benzer meselelerle karşı karşıyalar; temsil, eğitim, dilin korunması, kamusal alanda görünürlük… Ama bu başlıklar çoğu zaman ortak bir gündeme dönüşmüyor. Herkes kendi bulunduğu alanda, kendi önceliğine göre hareket ediyor.

Bu durum en çok gündelik akışta hissediliyor. Bir yerde alınan bir karar, yapılan bir düzenleme ya da yaşanan bir sorun, diğerine çoğu zaman yansımıyor. Yan yana duran şehirler var ama bu yakınlık düzenli bir iletişime dönüşmüyor. Bu yüzden benzer meseleler farklı yerlerde ayrı ayrı yaşanıyor, ayrı ayrı çözülmeye çalışılıyor.

Ama bütün bu tabloya rağmen şunu görmek zor değil: Bu coğrafyada insanlar birbirini tanıyor. Aynı dilden konuşuyor, aynı hikâyeleri biliyor, aynı şeylere benzer tepkiler veriyor. Yani ihtiyaç duyulan şey sıfırdan bir bağ kurmak değil.

Belki de mesele, var olanı fark edip onu büyütmek. Aynı meselelerin aynı masada konuşulabildiği, aynı anda harekete geçilebildiği bir alışkanlık kurulduğunda, bu dağınıklık zaten kendiliğinden toparlanacak.

Ve o zaman bu coğrafya, ilk kez gerçekten birlikte hareket edebilecek bir güce dönüşecek.