Karanlıkta görmek, aydınlıkta yönetmek

İnsan pırıltıyı, ihtişamı, malı, mülkü ve servetin göz kamaştıran dünyasını sever. Makamların görkemi, kalabalıkların alkışları ve başarının parıltısı çoğu zaman insanın gözünü kamaştırır. Oysa asıl mesele, ihtişamın içinde iyi bir insan olarak kalabilmek, başkalarının hakkını gözetmek ve sahip olduklarını insanlığın yararına kullanabilmektir.

Bazen ışık hakikati gizler, alkışlar eleştirileri susturur, güç insanı gerçeklerden uzaklaştırır. Bu nedenle özellikle yöneticilerin kalabalıklardan uzaklaşmaya, sessizliği dinlemeye ve kendi iç dünyalarıyla yüzleşmeye ihtiyacı vardır.

İnsan ışığın ihtişamını sever fakat karanlıkta yeterince uzun kalırsa, ışığın gizlediği hakikatleri görmeye başlar.

Dünyanın temel meselelerinden biri, sahip olunan imkânların nasıl kullanıldığı ve paylaşıldığıdır. İnsanlığın elindeki kaynaklar yeterli olmasına rağmen neden açlık, yoksulluk ve fırsat eşitsizliği devam etmektedir. Çünkü sorun ne kadar üretildiğinden çok nasıl paylaşıldığıdır. 

Medeniyet, sorumluluk sahibi kişilerin çocukça bir benmerkezcilikle dokundukları her şeyi kendilerine ait görmelerinden uzaklaşıp yetişkin olgunluğuyla insanların onurlu, huzurlu ve insanca yaşayabilecekleri şartları oluşturmalarıyla yükselir.

Bir toplumda zenginlik artarken yoksulluk derinleşiyorsa büyüme rakamlarından çok, adaletin nasıl dağıtıldığını sorgulamak gerekir. Çünkü toplumun gerçek gücü, en varlıklı insanlarının sahip olduklarıyla ölçülmez; en zor durumdaki insanlarına ne ölçüde sahip çıktığıyla anlaşılır.

Bu noktada özellikle yerel yönetimler/belediyeler, vatandaşın gündelik hayatına doğrudan dokunan kurumlardır. Bu nedenle kamu kaynakları, herhangi bir yöneticinin kişisel tasarrufuna bırakılmış bir servet değil, millete ait bir emanettir.

Nitekim Devlet Bahçeli’nin belediyelerdeki çıkar ilişkilerine yönelik değerlendirmesinde vurguladığı üzere, bu tür uygulamalar “ceza hukukunu ilgilendiren problem olmanın yanında bir ahlak yoksunluğudur.” Kamu malına uzanan haksız el, devletin kasasına zarar vermekle kalmaz, milletin devlete olan güvenini de zedeler.

Aynı sorumluluk, vatandaşların birikimlerini emanet ettiği finansal kuruluşlar ve yatırım fonları için de geçerlidir. Fonların tasfiyesi ve finansal işlemlere ilişkin manipülasyon şüpheleriyle yürütülen soruşturmalar, yatırımcı güvenliğinin ve finansal denetimin önemini yeniden gündeme taşıdı.

İnsanların finansal kuruluşlara emanet ettiği para, bir rakam değildir. Bu nedenle bir insanın yıllarca biriktirdiği servet, başka bir insanın açgözlülüğüne kurban edilmemelidir. Çünkü burada ekonomik kayıpların yanında ahlaki bir sorumluluk da vardır.

Belediyelerde kamu kaynaklarının kötüye kullanılmasıyla fonlarda yatırımcı güveninin istismar edilmesi, farklı alanlarda ortaya çıksa da aynı temel sorunu gösterir: Kamusal ve toplumsal güvenin kişisel çıkarlar uğruna istismar edilmesi.

Bu noktada yöneticilere daha büyük bir sorumluluk düşmektedir. Yönetmek, kararlar almak kadar sorunları zamanında fark edebilmek ve kamu gücünü ortak yarar için kullanabilmektir.

Çevresindeki herkesin kendisini övdüğü bir ortamda eleştiriye kulak vermek, gücün sunduğu imkânlar içinde sorumluluğu hatırlamak kolay değildir. Fakat yönetici olmanın ahlaki ağırlığı tam da burada ortaya çıkar.

Makam yükseldikçe insan, hayatın gerçeklerinden uzaklaşabilir. Toplumun aşağıdan yükselen seslerini duyabilmek; karanlıkta görebilen bir göze, dinlemeye açık bir anlayışa ve aydınlıkta yönetebilen bir ferasete sahip olmayı gerektirir.

İnsan bazen sahip olduklarının ihtişamından uzaklaşmadan sahip olamadıklarını anlayamaz. Alkışları duymayı bırakmadan vicdanının sesini işitemez, kendi çıkarlarının dışına çıkmadan başkasının yaşadığı zorluğu kavrayamaz.

Medeniyetin asıl ışığı, makamların parıltısından çok, adaletin kendisine ulaştığını hisseden bir insanın yüzünde parlar. Toplumun gerçek aydınlığı, herkesin kendini değerli hissettiği bir yaşam düzeniyle ortaya çıkar.